Kijken zonder lens

In die enorme berg foto's zit zelden de unieke herinnering die je altijd bijblijft. Harmen van Dijk keerde een doos met oude vakantiefoto's om.

Aarzelend komt de neushoorn dichterbij. Zo'n terreinwagen vol toeristen heeft hij vaker gezien, maar hij blijft op zijn hoede. Hij oogt prehistorisch, met die enorme hoorn op zijn vierkante kop en die geplooide, ruwe huid. De chauffeur maant ons, een groep van acht safarigangers, tot stilte. De opgewonden kreten verstommen. Het enige geluid is het ruisen van de wind over de savanne en het constante geklik van fotocamera's.

Ik had al gezien dat de batterij van mijn toestel akelig leeg begint te raken. Tegen beter weten in hoop ik dat hij het nog even volhoudt. Maar nee, als de neushoorn vlak achter de terreinwagen staat, valt mijn camera uit.

Een lichte paniek maakt zich van mij meester. Dit moment komt nooit meer terug en ik kan het niet vastleggen! Ik denk aan alle stroomslurpende onzinfoto's die ik eerder die dag heb gemaakt, van zebra's en exotische bloemen. Dat mijn iPhone wel opgeladen is. Maar ook, in een flits, aan de doos vol oude foto's die ik vlak voor de vakantie maar eens had omgekeerd - en dat een derde van de inhoud in de oud papierbak is beland.

Het waren foto's uit de tijd dat je een rolletje nog moest ontwikkelen om het resultaat te zien - minstens tien jaar oud dus. Bij een flink aantal beelden had ik me afgevraagd wat ik destijds had willen vastleggen - ik kon niets bijzonders ontdekken. Het waren talloze mooie gebouwen, straatbeelden, stranden, bergen en zonsondergangen, waarvan ik geen idee had waar ze genomen waren. En er zaten ook de nodige zebra's en exotische bloemen tussen van een eerdere trip naar Afrika.

Waarom had ik al die beelden willen vastleggen? Voor mezelf, voor later? Of stiekem ook een beetje voor de thuisblijvers, om te laten zien wat ik allemaal aan prachtigs zag op mijn reis. Terwijl ik ook toen al wist dat thuisblijvers helemaal geen behoefte hebben aan een beeldend verslag van andermans vakantie. Weinig sociale verplichtingen werden in mijn jeugd zo gevreesd als een dia-avondje met een gastheer die uitgebreid toelichting gaf op ieder lichtbeeld van een oud klooster of een zeldzame zangvogel.

De foto's uit mijn oude doos waren op z'n best een trigger voor de herinneringen die ik niet vastgelegde. Een stapeltje met diverse wolkenkrabbers in New York brachten de avond terug dat ik in een grote bierhal aan de Hudson een jongen tegenkwam die beweerde dat hij bij de New Yorkse politie werkte - hij vertelde dat hij die dag nog een lijk had gevonden in een steegje. Met hem bezochten we - de vriendin met wie ik op vakantie was en ik - een reeks alternatieve kroegen en clubs. Ik kreeg halverwege de avond vreselijk de hik, wat de pret behoorlijk drukte.

Een straatbeeld van Milton-Under-Wychwood, een perfect Miss Marple-dorpje in de Engelse Cotswolds, doet me denken aan Dean, een wat knorrige oude man die tegen de klippen op probeerde zijn B&B te runnen. Dat viel hem niet mee na het overlijden van zijn vrouw, die vast meer handigheid had gehad in het opmaken van bedden en het bakken van eieren. Dean leek niet helemaal op zijn plaats in het decor van bloemetjesbehang en roze vloerbedekking. Hij was dol op wielrennen en ook al kwamen mijn vriend en ik niet veel verder dan Lance Armstrong, toch hadden we er tijdens het ontbijt geanimeerde gesprekken over. Dean staat op geen enkele foto - maar we hebben het nog regelmatig over hem.

Van die neushoorn heb ik dus alleen foto's vanuit de verte. Het moment dat hij op maar twee meter afstand stond, heb ik niet vastgelegd. Ook niet met mijn iPhone. En dat geeft dus niets. Want ik weet zeker dat ik me over een paar jaar nog steeds zijn donkere oog kan herinneren dat me vriendelijk aankeek - een neushoorn heeft zo'n grote massieve kop dat je maar één oog tegelijk ziet. Hij heeft lange wimpers - dat zou je toch niet denken. Misschien heb ik het juist wel zo goed gezien omdat er geen lens tussen ons in zat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden