Review

Kijken en bekeken worden in Franse vreemdelingenlegioen

Claire Denis werd voor haar hypnotiserende woestijnvertelling 'Beau travail' geïnspireerd door Herman Melville's 'Billy Budd', de beroemde novelle waar ruim een eeuw na publicatie de literatuur-interpretatoren nog niet klaar mee zijn.

De onschuldige zeeman die in de achttiende-eeuwse Britse marine van muiterij wordt beschuldigd en op bevel van zijn luitenant Claggart wordt opgehangen, is Christus zowel als Adam genoemd, en afhankelijk van de godsdienstige achtergrond van de interpretator is Melville's tekst wel gekenschetst als zijn bekering, of juist als blasfemie.

Claire Denis laat directe duiding van de allegorie achterwege en verplaatst de handeling naar het Franse vreemdelingenlegioen in een Oost-Afrikaanse enclave van Djibouti, dichtbij het Franse West-Afrika waar ze zelf opgroeide.

Claire Denis geeft het woord aan sergeant Galoup (gespeeld door Denis Lavant) die om redenen waar je slechts naar kunt gissen een haat ontwikkelt jegens een van zijn ondergeschikten, de heldhaftige soldaat Sentain (gespeeld door Gregoire Colin, die ook in 'La vie revée des anges' al meesterlijk gestalte gaf aan een homme fatale).

Hoewel Herman Melville's verhaal slechts diende als inspiratiebron voor haar film, heeft Denis de raadselachtigheid van die bron niet alleen weten te behouden, maar ook een indringende cinematografische equivalent geschapen.

'Beau travail' draait om blikken, om kijken en bekeken worden, en om toe-eigening door en ontsnapping aan het oog van de ander.

Denis' camera filmt traag en onderzoekend de mannenlichamen tijdens hun gymnastische rituelen, de militaire oefeningen in de woestijn, het bereiden van de maaltijden, en de nachtelijke uitstapjes naar de lokale disco. De spanning tussen de luitenant en de soldaat schuilt in de elegante tred van Denis Lavant, zijn priemende ogen in het pokdalige gezicht en zijn hand die nonchalant in zijn broekzak hangt. Ze schuilt ook in de achteloze schoonheid van zijn tegenspeler Colin, die zich bewust lijkt van die blik, zonder werkelijk aangedaan te zijn.

Anders dan Denis' vorige films is 'Beau travail' niet door een Nederlandse distributeur aangekocht en zal de film deze week maar twee keer te zien zijn in De Balie in Amsterdam. Onbegrijpelijk en extra jammer, omdat het een film is die werkt als een muziekstuk: bij vaker zien krijgt hij alleen nog maar meer zeggingskracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden