Kiezers India delen Vajpayee oorvijg uit

AMSTERDAM - De Indiase regeringspartij BJP van premier Atal Bihari Vajpayee heeft gisteren aangekondigd dat ze zich serieus gaat beraden op haar politieke lijn. Aanleiding is het grote verlies dat de partij is toegebracht bij deelstaatverkiezingen deze maand, vooral die in de belangrijke deelstaat Uttar Pradesh.

De nederlaag zal niet direct leiden tot het uiteenvallen van de BJP-regeringscoalitie die op nationaal niveau de dienst uitmaakt. Maar premier Vajpayee zal wel meer moeite krijen om het monsterverbond van maar liefst 23 partijen op een lijn te houden.

Deze verzwakking komt slecht uit, om twee redenen. Het land verkeert in een halve staat van oorlog met buurland Pakistan. Dat helpt volgens India extremistische moslims die de overwegend islamitische deelstaat Kashmir onveilig maken, en die verantwoordelijk zijn voor de aanslag op het parlement in New Delhi in december.

Daarnaast staat de regering-Vajpayee onder druk om hervormingen door te voeren om de tegenvallende economische groei omhoog te krikken. Daarvoor zijn impopulaire maatregelen nodig, zoals ontslagen in het ambtenarenapparaat en het afschaffen van subsidies. Die maatregelen stuiten op verzet van pressiegroeperingen binnen en buiten de regeringspartijen. De neergaande electorale trend betekent dat de BJP nog meer handjeklap en koehandel moet bedrijven om zijn zin te krijgen.

Ook Vajpayees persoonlijke statuur heeft een optater gekregen door de slechte prestaties van zijn partij in Uttar Pradesh -Vajpayees thuisbasis, hartland van zijn BJP en met 166 miljoen inwoners Indiaas volkrijkste deelstaat. De premier heeft er persoonlijk campagne gevoerd, en probeerde vooral de chauvinistische hindoes aan zich te binden door de kwestie-Pakistan te benadrukken, en de noodzaak van strijd tegen islamitische terroristen. Tussen neus en lippen door stelde hij dat de BJP het in deze staat, met 20 procent moslims, ook zonder hun steun wel afkon.

Vajpayee tactiek berustte op twee pijnlijke inschattingsfouten. In de eerste plaats wordt hij toch geacht alle Indiërs te vertegenwoordigen, en in deze tijden de spanningen tussen moslims en hindoes niet aan te jagen. Daarbij komt dat het electoraat geen boodschap had aan de thema's van de premier. Corruptie en armoede, dat zijn de problemen die de kiezers bezighouden.

Achter dat slechte nieuws voor de premier gaat goed nieuws schuil voor de deelstaat zelf. Kennelijk valt het, zelfs in dit ongunstige tij, niet mee politieke te slaan uit de hindoe-moslimtegenstellingen in deze deelstaat, die hierom berucht is.

Volgende maand willen hindoe-radicalen er een mars houden op Ayodhya. In deze stad braken hindoes in 1992 een moskee uit de 17de eeuw af, om er een hindoeïstische tempel te bouwen. De mars, bedoeld om toestemming voor de bouw van de tempel erdoor te drukken, zal de tegenstellingen weer gevaarlijk doen oplaaien.

De uitkomst in Uttar Pradesh heeft ook een zwarte zijde: een duidelijke winnaar is er niet. Iedere coalitie in het versnipperde parlement zal uit minimaal zes partijen moeten bestaan. In de drie andere deelstaten waar verkiezingen zijn gehouden, Punjab, Manipur en Uttaranchal, is de Congrespartij sterk uit de bus gekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden