Kiezers D66 en CU volgen formatie met argusogen

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Alexander Pechtold (D66) na afloop van een overleg met informateur Gerrit Zalm. Beeld ANP

In de kabinetsformatie komt deze week het gevoelige thema ‘voltooid leven’ aan de orde.

D66-lid Abel Nijdam uit Prinsenbeek is gelovig. Nu zijn partij deze week gaat onderhandelen met de ChristenUnie, kan hij zich de discussie over ‘voltooid leven’ wel ongeveer voorstellen. “Ik ken zeker de denktrant van de ChristenUnie. Zij zien God als de beschermer van alle leven. Maar voor mij betekent het geloof dat wij als zelfstandige, vrije mensen onze eigen beslissingen moeten nemen. Ook over ons levenseinde.”

Nijdam volgt deze week de kabinetsformatie met nog meer belangstelling dan anders. Hij is voorzitter van de D66-thema-afdeling ‘senioren en samenleving’, een groep van tientallen oudere D66-leden die de partij adviseren, sommigen van hen zijn de negentig al gepasseerd. De groep vraagt al jaren om nieuwe wetgeving. “Juist de oudste leden zijn het meest voor”, zegt Nijdam (69). Partijleider Alexander Pechtold mag ‘stevig onderhandelen’. “Zelfs als de formatie erop zou breken. Dit is een groot thema. Dit leeft breed.”

Voor de achterban van D66, en de achterban van de ChristenUnie, zijn immateriële kwesties als voltooid leven zo belangrijk dat een compromis eigenlijk onhaalbaar lijkt. Een peiling van het tv-programma ‘EenVandaag’ geeft een indicatie: 71 procent van de ChristenUnie-stemmers wil vasthouden aan het eigen standpunt, zelfs als de formatie erdoor mislukt. Bij de D66-achterban is dat 62 procent. Hoe kunnen de onderhandelingen dan ooit lukken?

Toenadering

Toch is de toenadering begonnen. De top van de ChristenUnie gaf dit weekend de boodschap af dat er met de CU te praten valt. Oud-leider Arie Slob zei in De Telegraaf dat de partij “zich niet moet laten opsluiten in één of twee onderwerpen”. De huidige leider Gert-Jan Segers ging zaterdag op bezoek bij homo-belangenorganisatie COC, onder andere om te praten over de botsende visie op rechten voor homo-ouders die kinderen opvoeden.

Een rondgang langs leden van beide partijen bevestigt dat beeld: er is respect en belangstelling voor elkaars argumenten. “Het is een vrij land. Ieder heeft recht op zijn mening”, zegt ChristenUnie-lid Hans de Boer (64) uit Monster. Enerzijds vindt hij dat zijn partij ‘het niet kan maken’ om akkoord te gaan met een voltooid-levenwet. Dat mag niemand van de ChristenUnie vragen. Maar hij wil D66 ook niet verplichten het debat stil te leggen. “Desnoods maken ze er een vrije kwestie van in de Kamer, buiten het regeerakkoord om. Ik moet nog zien of er een meerderheid voor is. Voor mij telt vooral wat Segers verder binnen kan halen. We hoeven niet koste wat kost te regeren.”

Zulke geluiden klinken meer in het land. ChristenUnie-raadslid Femke van de Kolk (34) uit Amersfoort pleit voor ‘realisme’ in de onderhandelingen. “We worden het over voltooid leven toch nooit eens. Dus laat het buiten het regeerakkoord blijven. Dan hebben we beiden de handen vrij”. In haar eigen gemeenteraad werken ChristenUnie en D66 constructief samen. “Duurzaamheid, vluchtelingen, sociaal beleid, daar kunnen we elkaar heel goed vinden. Dat hoop ik ook voor de kabinetsformatie”.

Dat geluid klinkt ook binnen D66. “Voltooid leven is een belangrijk onderwerp, ik ben voor een nieuwe wet, maar het is nog veel urgenter dat er een Deltaplan komt voor het klimaat. En dat we de ongelijkheid aanpakken”, zegt ex-raadslid Pam de Soete (61) uit Amsterdam. “Ik ben best positief over de ChristenUnie. Ze zijn integer en écht, al hebben ze een totaal andere mensvisie dan D66.”

Binnen D66 klinkt hier en daar de roep om ‘redelijkheid’. Coos Huijsen, ooit de eerste openlijk homoseksuele parlementariër ter wereld, schreef in een opiniestuk in Trouw dat zijn partij nu te polariserend is. “Ik pleit er niet voor aan de verlangens van de orthodoxen tegemoet te komen. Maar de houding hoort wel dialogisch, dus redelijk, te zijn. Zeker in een situatie waarin nog heel wat ter discussie staat”.

Tieme Meints (67) uit Assen kreeg als nieuw ChristenUnie-lid vorige week toevallig net een rondleiding door de Tweede Kamer. “Ik heb gezegd: Hou je rug recht! Daarbij doelde ik op klimaat en vluchtelingen.” Ook hij kan desnoods accepteren dat de onderhandelaars een compromis sluiten over ‘voltooid leven’, waarbij de ChristenUnie nergens aan mee hoeft te werken en D66 op eigen kracht mag proberen een wet door de Kamer te loodsen. “En dan ín het regeerakkoord iets anders regelen. Betere zorg, en meer aandacht voor ouderen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden