Kiezer verdient handreiking

Stemmen op ideeën of stemmen op imago? Met drie stemmen in plaats van één kan de kiezer beter zijn keuze maken.

door Jan Kuijk

Nogal wat kiezers worden zielige tobbers in de verkiezingstijd. Ze worden korte tijd met alle egards benaderd, maar diep in hun hart weten zij hoe in machtstermen denkende politici over hen denken: zij mogen alleen maar stemmen en daarmee uit. De echte keuze willen de politici zelf doen als de uitslag bekend is. Als we de opiniepeilingen ernstig moeten nemen weet een derde van de kiezers nog niet hoe – en vooral wie – ze volgende week zullen stemmen.

De partijstrategen zijn eropuit in de verkiezingsstrijd voor alles duidelijkheid te scheppen. Jammer is wel dat in de aldus geschapen duidelijkheid heel wat nuances verloren gaan. En juist op die nuances zijn, zo is mijn indruk, vooral die aarzelende kiezers gesteld. Zij vinden dat de verkiezingsstrijd in de eerste plaats een strijd van ideeën moet zijn en dat de personen, op wie alles zich nu op concentreert, hoogstens van belang zijn voor zover zij dragers zijn van ideeën.

Die kiezers verdienen een handreiking. De oplossing is alle kiezers drie stemmen te geven, die zij over ten hoogste twee partijen mogen verdelen. Zij die zich nu zonder enige twijfelzucht op hun gang naar de stembus voorbereiden zullen daarmee geen enkel probleem hebben. Alle drie de stemmen gaan naar die ene partij, man of vrouw, op wie zij hun vertrouwen gevest hebben. De anderen daarentegen kunnen hun stem bijkleuren door de partij van hun eerste keuze met twee stemmen te bedenken en de ene overgebleven stem aan hun tweede keuze, the second best, te schenken.

Ik ken nu al de bezwaren die er tegen geopperd zullen worden door de politici en hun staffunctionarissen. Zeker zal er hier en daar gemurmureer opklinken over ’deze oproep tot politiek overspel’ of vergelijkbare morele oordelen, maar ik denk dat vooral de grote partijen en voorstanders van stroomlijning van het politieke bedrijf zich zullen laten horen. De grote partijen zullen hun (toekomstige) positie bedreigd voelen en dat is vervelend, want in machtstermen denkende politici zullen bij de discussie over het plan monstercoalities niet schuwen. De techneuten zullen op hun beurt proberen de discussie aan zich te trekken, waarbij de grote partijen makkelijk spel krijgen. Ze hoeven zich alleen maar aan te sluiten.

Dat wordt knap lastig voor degenen die het beste met de kiezers voor hebben. Mijn hoop is dan ook gevestigd op de politiek betrokken staatsburgers, maar vooral op de politicologen en wetenschappelijke staven van de partijen. Immers, stemmachines zullen ongetwijfeld zo geprogrammeerd kunnen worden, dat de uitgebrachte second best-stemmen in de uitslag terug te vinden zijn en dat verdiept het inzicht in het stemgedrag van de kiezers, wat ook tot blijvend voordeel van de politieke partijen zal strekken. Ze hebben niets te vrezen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden