Kiezer stemt op lokaal niveau heel versnipperd

Almelo moet college smeden uit veertien fracties, waarvan bijna de helft met 1 zetel

Na de vaststelling van de definitieve verkiezingsuitslag blijkt dat in veel gemeenten de versplintering groter is dan ooit tevoren. Het formeren van een nieuw college van b. en w. kan daardoor een heikele opgave zijn.

De verdeeldheid is woensdag sterk toegenomen door de winst van nieuwe lokale partijen, de deelname in meer gemeenten van relatieve nieuwkomers als SP en ChristenUnie en het verlies van oudere machtspartijen PvdA, VVD en in mindere mate CDA. Om een meerderheid te vinden voor een nieuw college zijn in veel gevallen domweg meer partijen nodig dan voorheen.

Almelo spant de kroon met 14 fracties, waarvan 6 met slechts 1 zetel. Daar heb je niet veel aan als je zetels bij elkaar wilt sprokkelen voor een nieuwe coalitie. En toch is dat nodig want het huidige college van PvdA, VVD en CDA haalt met 13 van de 35 raadszetels bij lange na geen meerderheid. Behalve de 6 zetels van het CDA is geen enkele fractie groter dan vier.

Ook Den Haag (13 fracties), Zaanstad (12), Schiedam (12), Arnhem (11), Lelystad (11), Heerhugowaard (11), Vlaardingen (11), Rotterdam (10), Eindhoven (10) en Maastricht (10) krijgen een flink verdeelde raad.

Door die versplintering zullen vaak meer dan vier partijen nodig zijn om een nieuw college te vormen, ook in gemeenten waar het aantal partijen onder de 10 is gebleven. Daarbij zoeken gemeenteraden doorgaans naar een brede coalitie, omdat veel taken de burgers direct raken en tussentijdse verkiezingen niet mogelijk zijn.

Nu blijken partijen die landelijk mijlenver van elkaar af staan op plaatselijk niveau soms prima te kunnen samenwerken. In Arnhem bijvoorbeeld, zitten SP en VVD al vier jaar in het college, waar ook D66 en GroenLinks aan meedoen. Dat team zou gezien de uitslag best kunnen doorgaan, al zullen de veranderde verhoudingen wel tot een herschikking leiden.

Dat geldt ook voor Vlaardingen, waar een bonte coalitie van liefst zes partijen in het bestuur zit, die vooral de lokale partijen uitsluit.

In andere gemeenten zijn plaatselijke partijen juist de grootste geworden, waardoor zij het voortouw mogen nemen in de college-onderhandelingen.

Sommige partijen zullen dat met verve doen, maar het kan ook een handicap zijn, als de winst voortkomt uit onvrede over de 'oude politiek'. Echt Voor Barendrecht haalt bij zijn eerste deelname meteen 9 zetels (van de 29), WakkerEmmen springt van 5 naar 10 en de Stadspartij Den Helder van 3 naar 11. In zo'n geval gaan de andere partijen rustig achterover leunen: los het dan ook maar op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden