Kiezer Australië slaat linksaf, dus exit Howard

In de elf jaar dat John Howard minister-president was, ging het Australië economisch voor de wind. Toch lijkt de conservatieve leider de verkiezingen, vandaag, te gaan verliezen.

Als de opiniepeilingen gelijk hebben, dan zijn de dagen van de Australische minister-president John Howard geteld. Na ruim elf jaar conservatief bewind lijken de Australiërs vandaag bij de parlementsverkiezingen te kiezen voor nieuw leiderschap: Kevin Rudd van de Labor Party. Exit Howard dus. Zijn aanhangers noemen hem de ’meest succesvolle premier uit de Australische geschiedenis’.

Je kunt veel van Howard zeggen, veel lelijks ook, maar over één feit zijn vriend en vijand het eens: in de bijna twaalf jaar dat de leider van de Liberal Party het land regeerde, is het Australië, economisch gezien, buitengewoon voor de wind gegaan. Al twaalf jaar achter elkaar kent het land een economische groei van tussen de drie en vier procent. Australië is daarmee koploper in de westerse wereld. Bovendien is de werkloosheid – rond de vier procent – historisch laag.

Australië heeft volop geprofiteerd van het ’hongerige’ China, dat massaal Australische grondstoffen importeert om de economische boom in eigen land te voeden. Die export van kolen, ijzererts en uranium heeft Australië miljarden en miljarden dollars opgeleverd; elke minister-president, van elke politieke kleur, zou er zijn voordeel mee hebben gedaan.

Maar Howard heeft optimaal gebruik gemaakt van de economische rugwind om zijn agenda door te voeren. Hij hervormde het belastingstelsel, privatiseerde overheidsbedrijven en voerde nieuwe arbeidswetten in, zodat bedrijven makkelijker werkgevers kunnen ontslaan. Dat alles heeft geleid tot een klimaat, waarin het bedrijfsleven ongekende winsten maakt. Australië is rijk, heel rijk. ’De gewone familie heeft het beter dan ooit’, is de favoriete uitspraak van Howard.

Maar ondanks de stroom aan extra inkomsten, is de kloof tussen arm en rijk het laatste decennium groter geworden. Het aantal Australiërs dat in armoede leeft, is gegroeid. De positie van de ruim half miljoen Aboriginals is onveranderd beroerd; hun levensverwachting is nog steeds zeventien jaar lager dan de blanke Australiër. En de rechten van de ’gewone arbeider’ zijn onder Howard uitgehold.

De 68-jarige liberale leider is door eigen inschattingsfouten in de problemen geraakt. Howard heeft te lang het probleem van klimaatverandering onderschat. Australië heeft per hoofd van de bevolking de grootste CO2-uitstoot op aarde, maar Howard weigerde het Kyoto-verdrag te ratificeren. Dat verdrag zou de Australische economie schaden, betoogde hij. Lange tijd ging een meerderheid met hem mee. Maar dat is veranderd. De Australiërs ervaren bijna elke dag de desastreuze gevolgen van een veranderend klimaat. Het is in honderd jaar niet zo droog geweest, het drinkwater raakt op, bosbranden en orkanen houden huis. De film ’An Inconvienent Truth’ van Al Gore heeft de ogen van de Australiërs verder geopend: de milieupolitiek van Australië is fout. Labor profiteert daar dankbaar van.

Te lang ook heeft Howard kritiekloos achter George Bush en zijn oorlog in Irak aangelopen. Tachtig procent van de Australiërs vindt achteraf die oorlog fout en zeventig procent wil zo snel mogelijk de vijfhonderd Australische soldaten uit Irak weghalen. Dat is ook is de lijn van Labor.

Tijdens de vorige verkiezingen beloofde Howard de huizenbezitters dat de rente laag zou blijven. Sindsdien is die rente zes keer verhoogd. Veel huiseigenaren voelen zich verraden.

Howard heeft tenslotte zijn opvolging op zijn beloop gelaten, wat tot onfrisse machtsconflicten leidde. Minister van financiën Peter Costello aast op het premierschap, een post die hem door Howard al jaren geleden zou zijn beloofd. Nu is de verkrampte constructie gemaakt dat Howard bij een nieuwe termijn als minister-president ’in de loop van de rit’ zijn functie zal overdragen aan Costello. De kiezer vindt het vaag gedoe.

Howard heeft bewezen een politieke straatvechter te zijn. Maar in Australië waait de wind van de verandering en die wind zal Howard waarschijnlijk wegblazen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden