Kiezen voor natuurboeren, dat is pas vooruitgang

Het landschap is niet alleen van de boeren. Hoog tijd om bescherming van het buitengebied te subsidiëren.

Ineke Noordhoff

Nooit meer honger, dat was het motto waaronder de minister van landbouw na de Tweede Wereldoorlog ons land liet rechttrekken zodat de boeren er beter konden produceren. Dat begreep iedereen. We betaalden de boeren zelfs subsidie om de prijzen laag te houden – zodat de industriearbeiders goed gevoed aan de wederopbouw konden werken. Vijftig jaar later zien we een wereld van verschil. Niet honger, maar overgewicht vormt ons grootste probleem. Sinds kort zijn de landbouwprijzen zo gestegen, dat het inderdaad een goed moment lijkt om te stoppen met subsidiëren van de voedselproductie.

Het verzet van de traditionele boerenorganisatie LTO, bij monde van voorzitter Albert Jan Maat (Podium 17 september), komt dan ook over als een kind dat begint te krijsen omdat het geen tweede ijsje krijgt. Het enige wat hij aantoont is dat de LTO vandaag de dag een op eigenbelang ingestelde club is.

De grondgebonden landbouw gebruikt tweederde van ons land. Daarmee bepaalt ze in belangrijke mate hoe ons buitengebied eruit ziet. Maar dat landschap is niet alleen van de boeren; het is van ons allemaal. Burgers en buitenlui wonen en recreëren er. We hebben ’groen’ nodig om de vetrollen eraf te fietsen of lopen. Maar er is nog iets: in het buitengebied leven wilde planten, vogels en andere dieren. Hen ruimte van leven gunnen is voor velen een morele waarde en inmiddels ook een harde internationale verplichting.

Dus ontkomen boeren die op het platteland actief willen blijven er niet aan om te zoeken naar een duurzamer evenwicht. En ze doen er ook goed aan zich te realiseren dat ze naast voedsel een collectief goed leveren dat steeds waardevoller wordt gevonden, namelijk landschap.

Gelukkig hebben we in dit land verstandige boeren. Echt biologisch boeren er nog maar weinig (zo’n 1500 op een totaal van 80.000), maar als we de Miljoenennota mogen geloven, gaat dat nu echt veranderen. Veel meer boeren (een op de acht) hebben er al voor gekozen om landschapszorg te integreren in het hun bedrijf. Dat vergt veel, want op school leerden ze niet veel over natuurwaarden, aan de traditionele boerenorganisaties hebben ze geen enkele steun en de overheid zit vreselijk op de centen als het gaat om schadeloos stellingen voor het productieverlies.

Tijdens mijn rondgang langs natuurboeren voor mijn boek ’Op het land’ merkte ik dat de balans veelal toch naar de goede kant doorslaat. Agrarisch natuurbeheer brengt boeren namelijk weer in contact met burgers en het levert ze maatschappelijke waardering op. En dat is iets waar velen op het boerenerf naar snakken. Tekenend voor de tunnelvisie bij LTO is dan ook hoe Albert Jan Maat de natuurboeren wegzet: „Stilstand is achteruitgang, en daarom kiezen boeren en tuinders niet voor natuurbeheer, maar voor innovatie en ontwikkeling, want dat heeft de wereld nodig.”

Toen in de jaren zeventig duidelijk werd dat kunstmest en bestrijdingsmiddelen verschrikkelijke bijwerkingen hadden voor de natuur, duurde het nog een decennium voor de boerenorganisaties begonnen mee te denken over oplossingen. Dat late inzicht heeft heel wat natuur gekost. Het is de uitdaging van deze tijd om door innovatie en ontwikkeling zo te gaan boeren dat het landschap de moeite waard blijft en de natuurwaarden gerespecteerd worden.

Laat de overheid zijn subsidiegeld dáár inzetten waar boeren zich ook inspannen om het Nederlandse landschap mooi te maken en de balans te zoeken met natuur. En laat ze daar vooral grote haast mee maken, want bij deze landbouwprijzen is de verleiding groot om alle ’overhoekjes’, braakliggende percelen, fauna- en bloemenranden om te ploegen en te benutten voor voedsel.

Waarom moet de overheid anno 2007 boeren subsidiëren die alleen voor de markt willen produceren en zich verder niets aantrekken van de andere gebruikers van het land? Mij was het veel liever dat deze boeren zich ontwikkelen tot ondernemers die op zoek gaan naar een duurzamer evenwicht tussen productie en natuurwaarden. Daar zie ik mijn belastinggeld graag aan besteed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden