Kiezen voor dwangopname kan ongeluk voorkomen

Psychiatrische patiënten kunnen sinds kort laten vastleggen hoe ze behandeld willen worden als ze nauwelijks meer voor zichzelf kunnen beslissen.

Odysseus liet zich vastbinden aan de mast om niet te bezwijken voor de verleidingen van het gezang van de Sirenen. Wat ik ook zeg of doe, laat me vastzitten, verordonneerde hij zijn bemanning, anders lopen we op de klippen en loopt het fout met ons af.

Volgens Femke Welles, vertegenwoordiger van de ’Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg’ is dit verhaal goed bruikbaar om aan te geven wat de zogeheten zelfbindingsregeling beoogt, die sinds 1 januari van kracht is. Sommige psychiatrische patiënten, mensen met een manisch-depressieve stoornis bijvoorbeeld, weten dat ze naast goede ook heel slechte periodes hebben. Dan raken ze in de war en doen ze dingen waar ze later spijt van hebben.

Onder de huidige wetgeving kunnen mensen alleen gedwongen opgenomen en behandeld worden als ze een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. „En dan is er al heel veel schade aangericht”, aldus Welles gisteren op een het congres ’Voor het geval dat’ in Utrecht. De nieuwe regeling stelt mensen in staat in periodes dat ze volledig wilsbekwaam zijn, aan te geven wat ze vinden dat er moet gebeuren wanneer het minder goed gaat, ook als ze zich daar op dat slechte moment tegen verzetten. De cliënt, aldus Welles, kan zo vrijwillig kiezen voor dwang, juist om de schade te beperken.

In principe een mooie regeling, aldus Welles, waarvoor onder meer door Pandora, belangenorganisatie van psychiatrische patiënten, jarenlang heeft gepleit. Hoe het in de praktijk uitwerkt, moet nog blijken. Want de regeling is ingewikkeld, zo gaf advocaat Frank Westenberg aan. In het contract dat patiënt en behandelaar sluiten moet aangegeven worden wat de signalen zijn die wijzen op een verslechtering van de situatie: zelfverwaarlozing bijvoorbeeld, of plotseling veel geld uitgeven. Maar hoe specifiek moet je daarin zijn? En hoe specifiek over de behandeling?

Bewerkelijk is de regeling ook omdat er in diverse stadia ook weer onafhankelijke psychiaters hun oordeel moeten geven: weet de patiënt inderdaad wat hij heeft ondertekend? En ten slotte, als de nood aan de man is, moet een rechter zich nog buigen over de vraag of dit echt die situatie is waar het in de overeenkomst over gaat. Westenberg: „Hij krijgt daar vijf dagen voor, dat is wel erg lang, het kan snel heel veel slechter gaan met een patiënt.”

Voorlopig is de belangstelling nog niet erg groot. De Inspectie voor de Gezondheidszorg, waar de contracten moeten worden gemeld, heeft er tot nu toe vijf geteld. Daadwerkelijk uitgevoerd zijn er nog geen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden