Kiesmannen in het binnenland laten zich dit keer niet gemakkelijk paaien

PARAMARIBO - De strijd om het presidentschap van de republiek Suriname komt vandaag tot een climax tijdens de derde en laatste kiesronde in de zogeheten verenigde volksvergadering.

Bij het naderen van het laatste station in de race naar het hoogste staatsambt wordt de Surinaamse politiek ontbloot van alle schone schijn. De verenigde volksvergadering zal tijdens een marathonzitting de definitieve keuze maken tussen de zittende president Ronald Venetiaan en zijn rivaal Jules Wijdenbosch van de NDP. Het bijzondere college van staat vormt een verzameling van alle gekozen volksvertegenwoordigers: naast de 51 leden van De Nationale Assemblee (het parlement) zijn dat de 818 districts- en ressortsraadsleden. President Venetiaan, bij de verkiezingen van 23 mei gekozen in De Nationale Assemblee, het parlement, mag wegens onverenigbaarheid van functies niet meestemmen. Dat brengt het totaal aantal stemgerechtigden op 868.

De kiesmannen en -vrouwen komen bijeen in de Anthony Nesty-sporthal in de hoofdstad. Op papier maakt Venetiaan nog steeds de beste kansen. Dankzij het 'Engelse stelsel', waarbij ook bij de kleinst mogelijke meerderheid in een ressort alle raadszetels aan de overwinnaar toevallen, sleepten de vier partijen van de Nieuw Front-regeringscoalitie op 23 mei het overgrote deel van de regionale zetels in de wacht.

Maar de basis van Venetiaan in de volksvergadering is aan het wankelen gebracht door het uittreden van de Javaanse KTPI uit de Nieuw-Frontcombinatie, en de vorming van een dissidente beweging binnen de Hindoestaanse regeringspartner VHP, de BVD-VHP (Beweging voor vernieuwing en democratie in de VHP). De KTPI en BVD-VHP hebben inmiddels afspraken gemaakt met de NDP van voormalig legerleider en dictator Desi Bouterse voor het vormen van een nieuwe regeringscoalitie.

De verkiezing in de verenigde volksvergadering is geheim. Het door de oude politieke leiders veelvuldig beproefde instrument van partijdiscipline via handopsteken kan dus niet worden gebruikt. De vier Front-leiders trekken nu andere registers open om de kiesgunst van de regionale volksvertegenwoordigers te winnen.

Het in de afgelopen regeerperiode krampachtig opgebouwde imago van een zichzelf respecterende onafhankelijke republiek, met een gezonde democratie, verschrompelt daarbij tot dat van een kluwen openlijk ruziënde politici en zakenlieden, voor wie vrijwel niets te ver gaat om de machtshonger te bevredigen. Politiek verraad, felle persoonlijke aanvallen en beschuldigingen van omkoperij over en weer vormden het decor waarin de campagnes voor de bijeenkomst van vandaag werden gevoerd.

Ook president Venetiaan, die zich tijdens zijn regeerperiode toch profileerde als een tamelijk gematigd politicus, schroomde niet naar het wapen van de demagogie te grijpen. In dichterlijke bewoordingen - geheel naar zijn vroeger stiel - behandelde hij tijdens een bijeenkomst van zijn NPS het aloude thema van het 'gevaar-Bouterse'. “Als ik langs Fort Zeelandia loop, hoor ik uit de bomen de stemmen van de vijftien vermoorden van december 1982”, aldus Venetiaan, die tijdens zijn presidentschap een onderzoek naar de decembermoorden meerdere malen aankondigde, maar nooit van de grond liet komen.

Ook de ontslagen minister Richard Kalloe van handel en industrie, die vorige week overliep naar het kamp van de oppositie, kreeg er van langs. Venetiaan, die overigens op beschuldigingen van Kalloe toegaf “weleens een vergunning te hebben geregeld”, beet de ex-minister toe dat hij definitief is gezwicht voor het Hindoestaanse handelskaptiaal in de VHP, dat haar vleugels nu ook over de NDP heeft uitgeslagen. Woorden uit de mond van dezelfde president die eerder met de VHP-kapitaalsgroep een glas champagne hief op de toekomst van verzekeringsmaatschappij Parsasco.

Een van de eigenaren van dit bedrijf, de puissant rijke zakenman Atta Mungra, is de hoofdrolspeler in het huidige politieke steekspel. 'Atta', broer van VHP-minister van buitenlandse zaken Soeblas Mungra, is een van de grote financiers van de partij, en stond schouder aan schouder met partijvoorzitter Jagernath Lachmon tijdens de verkiezingscampagne in mei.

Nadat bleek dat Lachmon geen presidentskandidaat werd namens het Nieuw Front, en voor Atta dus geen functie als vice-president was weggelegd, begon de zakenman met vijf van de negen VHP-parlementariërs de dissidente BVD-beweging in de partij.

Bij de strijd om de gunst van de VHP-kiesmannen en -vrouwen gaat het, vooral op de Hindoestaanstalige radiostations, van dik hout zaagt men planken. Ook in de twee dagbladen die Suriname rijk is, verschijnen dagelijks beschuldigingen van omkoping van regionale volksvertegenwoordigers, onderbouwd met ondertekende verklaringen. Maar die verklaringen zijn vals, wordt de krantenlezer de volgende dag voorgehouden, het is juist de andere partij die zo laag-bij-de-gronds te werk gaat.

Programmamakers bij radio- en tv-stations krijgen alle ruimte om de al dan niet opgelegde voorkeur uit te lichten. Het STVS-televisiejournaal toonde de laatste dagen een eindeloze galerij van kopstukken uit de combinatie Nieuw Front-Middenblok, die bij een overwinning van Venetiaan wil gaan regeren. De democratie staat op het spel, zo laten zij de vragenstellers weten, en het trotse Surinaamse volk mag niet in handen vallen van een stelletje boeven die het op de rijkdommen van het land hebben gemunt.

De mofoe koeranti, het roddelcircuit dus, staat bol van de berichten over wiens auto gisteravond stond geparkeerd voor de riante villa van Atta Mungra, wie er nu weer is overgelopen, en de prijs die daarvoor is betaald. De meest hardnekkige geruchten zijn dat na Kalloe ook de VHP-ministers Mungra van buitenlandse zaken en Girjasing van justitie en politie de sprong naar het kamp van Bouterse hebben gemaakt. En KTPI-leider Willy Soemita, die al een gevangenisverleden heeft wegens fraude met gronduitgifte, is als dank voor zijn overstap inmiddels een appartementencomplex op Aruba rijker, zo weten steeds meer Surinamers met zekerheid.

Het inmiddels uiteengevallen Nieuw Front laat in zijn nadagen een onwelriekende beerput achter van list, leugen en bedrog. Het politieke niveau is na vijf jaar regering-Venetiaan geen millimeter gestegen. Of het moet de zich voorzichtig aftekenende tendens zijn van politieke emancipatie van regionale volksvertegenwoordigers. Veel gekozen leden daar voelen zich nauwelijks aangesproken door de pogingen die worden ondernomen om hun stem te winnen of te kopen. Zij zien de ene na de andere broedermoord in de landelijke politiek aan zich voorbij trekken en leven ondertussen met de problemen van alledag, in de wetenschap dat hun beklag daarover nauwelijks doorklinkt in Paramaribo.

Het valt te betwijfelen of de door beide presidentskandidaten beloofde forse salarisverhoging voor de raadsleden veel indruk zal maken op de kiesmannen en -vrouwen. De klassieke propagandafout - te veel en te vuil keert zich tegen je - kan vanavond van doorslaggevende betekenis zijn op het scoreboard in de Anthony Nesty-sporthal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden