Kibaki toch beëdigd als nieuwe leider

Na dagen velde de Keniaanse kiescommissie haar oordeel. De eerlijkheid van het verkiezingproces wordt betwijfeld. In het land heerst chaos.

Dikke zwarte rookpluimen kleuren de lucht boven Nairobi’s grootste sloppenwijk Kibera. Ngong Road, de langste doorgaande weg van de stad, is veranderd in een no-go zone. Rond het middaguur hebben zich honderden jongeren verzameld met stokken en kapmessen. Billboards met posters van oppositiekandidaat Raila Odinga worden gesloopt.

Even verderop in Kawangware gaan de krotten in vlammen op, winkels worden geplunderd. Op straat branden stapels autobanden. Hier zijn de aanhangers van diezelfde Odinga aan het werk, uit frustratie over het uitblijven van de uitslag. Ze schreeuwen de naam van hun held. „Ik heb gestemd. Nu zijn ze bezig mijn stem te stelen dus vecht ik voor mijn recht”, zegt George Odera Otieno, inwoner van Kawangware aan de rand van gebied ’56’ waar de rellen plaatsvinden.

Dit weekend was het chaos in vrijwel alle grote steden. In Kisumu werd fors geplunderd, in Eldoret gingen talloze huizen in brand. Mombasa was onrustig. Dat was zaterdag.

Vrijwel direct nadat zondagmiddag voorzitter van de kiescommissie Samuel Kivuitu de definitieve verkiezingsuitslag op de staatstelevisie KBC bekend maakte – eerder werden alle andere media gesommeerd om het pand te verlaten – barstte de hel los.

In Kisumu, machtsbasis van Odinga waar de meeste Luo’s – de tweede stam van Kenia – wonen, braken meteen hevige rellen uit. Mensen ontstaken vuren op straat en wierpen wegversperringen op. „Vlakbij een politiebureau had zich een menigte verzameld die Odinga- slogans scandeerde. Opeens begon de politie gericht te schieten. Even later zag ik drie mensen roerloos op straat liggen”, zegt een dokter uit Kisumu die anoniem wil blijven.

Talloze sloppenwijken in Nairobi veranderden in een puinhoop. Zoals dat altijd gaat in dit soort bange ogenblikken, worden de armen het hardst getroffen. Inmiddels zijn er naar schatting door het hele land meer dan vijftien doden gevallen.

Het contrast met het centrum van Nairobi waar het tijdelijke hoofdkwartier van de kiescommissie gevestigd is, deed onwerkelijk aan. Dat hoofdkwartier was veranderd in een legervesting met overal op straat de rode baretten van de para-militaire eenheid. De belangrijkste verkeersaders oogden volkomen desolaat.

De gebeurtenissen volgden elkaar snel op. Terwijl Kibaki op State House haastig werd beëdigd, maakte de minister van binnenlandse veiligheid John Michuki per decreet een eind aan alle live televisie uitzendingen. De commerciële zender KTN, die de hele dag uitzond over de verkiezingen, toonde gisteravond een romantische dramaserie.

Ondertussen kondigde Raila Odinga aan dat zijn Oranje Democratische Beweging vandaag een grote bijeenkomst houdt in Nairobi’s Uhurupark, waar de partij hem zal beëdigen als ’President van het Volk’.

Kibaki, die deel uitmaakt van Kenia’s grootste stam, de Kikuyu, heeft 31 december uitgeroepen tot nationale vrije dag. Maar men vreest dat hij de noodtoestand zal afkondigen.

Ofschoon Kibaki zich voor een tweede termijn de president van Kenia mag noemen is de strijd voor hem hoe dan ook een aderlating. Hij verloor veel ministers omdat deze kandidaat-parlementsleden van zijn Partij voor Nationale Eenheid (PNU) niet werden herkozen – ministers zijn conform het Britse stelsel tevens parlementslid. Zijn partij haalde slechts 35 van de 210 zetels, bij een opkomst van zeventig procent.

Het grote verlies van PNU lijkt een motie van wantrouwen richting regering, die armoede en corruptie onvoldoende heeft aangepakt. Dat Kibaki's partij zo verliest en de man zelf toch wint, voedt speculaties over gesjoemel met de resultaten. „Dit resultaat is eenvoudigweg onbetrouwbaar”, zegt KTN-verslaggever David Kiplimo Sum.

BOX:

EU-missie: Kiescommissie heeft proces niet geloofwaardig kunnen maken

Hoofd van de EU-waarnemersmissie Alexander Lambsdorf uitte gisterenavond twijfels over de eerlijkheid van het verkiezingsproces: „Er was een gebrek aan transparantie. We wilden toegang tot alle stembureaus, die hebben we niet gekregen”. In een schriftelijke verklaring schrijft de EU-missie: „De kiescommissie is er niet in geslaagd om de geloofwaardigheid te waarborgen”.

De kampen van presidentskandidaten Kibaki en Odinga hebben elkaar de afgelopen dagen continu beschuldigd van verkiezingsfraude. Het kamp van Odinga erkent het oordeel van de kiescommissie niet. Eerder op de dag riep hij zichzelf uit tot winnaar van de verkiezingen. Zaterdag openbaarde de kiescommissie twee keer een tussenstand. In de eerste scoorde Kibaki 3,416,139 stemmen. Odinga kwam op 3,726,247 stemmen. Een paar uur later was het verschil geslonken tot 38.000 stemmen ten faveure van Odinga. In de officiële einduitslag haalde Kibaki ruim 4,5 miljoen stemmen. Bij Odinga stopte de teller op ruim 4,3 miljoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden