KGB-agent op missie in Londen droeg net koffertje

Het archief van de Britse inlichtingendienst MI5 is in te zien, met een reisgids voor KGB-spionnen en een lijst van Britse 'communisten'.

Neem een net koffertje mee, word lid van de automobilistenclub AA en spreek bij voorkeur af op onschuldige plekken als het Peter Pan-monument in Kensington Gardens of het postkantoor in de wijk Wimbledon. En overschrijd vooral de Theems niet, want in Zuid-Londen valt iedere vreemdeling op.

Zo luidden in de jaren dertig de voorschriften voor de KGB-agent op 'Missie Londen'. Het document is sinds gisteren te zien in het Nationaal Archief in Londen, naast ander boeiend materiaal als een verdedigingsplan van Gibraltar, dat Ian Fleming later inspireerde voor zijn James Bond.

De reisgids voor spionnen in Londen raakte via de nazi's na de Tweede Wereldoorlog in handen van MI5. Het gaf een gedetailleerde beschrijving van elke buurt, met sfeer, stemgedrag en aantal politieagenten. Goedverzorgde bagage was voorschrift, want ,,de Britten besteden veel geld aan goede koffers en reizigers lopen het risico te worden weggestuurd als zij zich niet aan deze gewoonte houden''. Als lid van de AA kon de spion, na een verkeersovertreding, het contact met de politie uitbesteden. Werd hij gevolgd dan bood een duik in het warenhuis Selfridges uitkomst, of in een metrostation met veel uitgangen.

Er zit ook een minder luchtige kant aan de ontsluiting van het archief. Zo stelde de dienst in 1948 een lijst van duizend van communistisch sympathieën verdachte Britten op, die in het geval van oorlog met de Sovjet-Unie zouden worden geïnterneerd; de mannen op het eiland Man of op de Ascot en Epsom racebanen, de vrouwen in de gevangenis. Bij voorbaat klaagde MI5 over de Geneefse conventie die in 1949 van kracht zou worden: de gevangenen kregen te veel rechten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden