Keuze

Concertmuziek

Orgel

Mozes. De komende eeuwwende inspireert zelfs tot orgelconcerten. Henny Heikens koos drie composities uit op het thema: 'Wat werd er rond de vorige eeuwwisseling gecomponeerd'. Het leverde hem een koraalfantasie van Max Reger op, een 'Thème et Variations' van Marco Bossi (beide 1899) en het Scherzo-final uit de tweede orgelsymfonie van Louis Vierne (1902). Geschikte stof voor het op Cavaillé-Coll geïnspireerde orgel in de Mozes-kerk, Waterlooplein, Amsterdam. Morgen 15 uur; 10 gulden.

Oude muziek

La Fenice. Italiaanse muziek rond 1600, toen de cultuur van het lied in de renaissance-steden naar een stralend hoogtepunt steeg en mede de basis legde voor de operacultuur. Het ensemble La Fenice laat de canzone van Caccini, Peri, Pesenti en Merula klinken in het Fries Museum Leeuwarden, 22 januari 20.00 uur; in Zeist Broederkerk, 23 januari 20.15 uur; en Utrecht Vredenburg 24 januari 14.30 uur.

Orlando Consort. Aan de nieuwe liedstijl in Italië van rond 1600 ging een lange periode van meerstemmige motet- en madrigaalcultuur vooraf. The Orlando Consort (vier Engelse zangers) brengen muziek uit Padua en Pavía rond 1400 in Enschede, Rijksmuseum Twenthe, vanavond 20.00 uur; Beek-Ubbergen, Bartholomaeuskerk, 23 januari 20.30 uur; Amsterdam, Waalse kerk, 24 januari 20.15 uur.

Moderne muziek

Andriessen. 'Bloed, zweet en tranen' luidt het motto voor een programma door het Nederlands Blazers Ensemble, vanavond in het Amsterdamse Paradiso. Zo heet ook een nieuw werk van Louis Andriessen. De zestigste verjaardag van de befaamde voorman van de 'Harde Haagse School' wordt er mee gevierd, en met een van zijn denderende stukken, 'De Stijl'. Maar ook klinkt rustgevende quasi oude muziek van Michael Nyman en wordt met 'La création du monde' van Darius Milhaud teruggegrepen op aanvaarde opwinding uit de jaren twintig. Ook te horen in Eindhoven Muziekcentrum Frits Philips op 22 januari, in Utrecht Vredenburg 24 januari en Rotterdam Doelen 25 januari.

Koormuziek

Carissimi. De Italiaanse componist Giacomo Carissimi geldt als de uitvinder van het 'oratorium'. Zijn bekendste, 'Jephta', klinkt in Amsterdam op 23 januari, 20.15 uur in de Oosterkerk en op 24 januari in de Engelse kerk op het Begijnhof om 15.15 uur door het Amsterdams Bach Consort o.l.v Niek Idelenburg.

Multiple Voice. Oost-Europese en Russische koormuziek (o.a. delen uit Rachmaninovs 'Vespers', Maria-liederen van Martinu, en twee werken van Pürt) klinkt morgenavond in Utrecht, Pieterskerk, door het vocaal ensemble Multiple Voice o.l.v. Paul de Kok.

Muziektheater

Carmen. Een Poolse 'Carmen' met alle Spaanse clichés die denkbaar zijn: een voorspelbare regie met veel dans erin, een rode jurk, een roos tussen de tanden, en een simpel decor van witte huizen. Zo valt de opera-productie te omschrijven van het zeer populaire werk van Georges Bizet door de Staatsopera van Wroclaw. Het opera-orkest speelt Bizets vurige muziek nogal netjes onder leiding van de artistiek directrice Ewa Michnik. Goede solisten als Elzbieta Kacmarzyk in de rol van Carmen, Valery Kostin als Don Jose en Ewa Czermak als Micaela, en prima koorwerk maken deze reisproductie aanvaardbaar. Nog in Amersfoort, De Flint, vanavond; Heerlen (22 januari), Alkmaar De Vest (23), Winterswijk (24), Rotterdam Zuidplein (25), Eindhoven Stadsschouwburg (26), Doetinchem (27), Deventer (28), Enschede (29).

Muiderslot. Schrijfster Gerda Holzhaus en componist Bob Driessen raakten geboeid door het toneelstuk 'Granida' van P.C. Hooft, een liefdesgeschiedenis in arcadische sfeer. Liederen uit het stuk werden becomponeerd en vormen mede het muziektheaterstuk 'Bliksemminne' dat op locatie, namelijk in de ridderzaal van het Muiderslot, wordt uitgevoerd. Op 21-24 en 28-31 januari. Info/kaarten: 020-620 1218.

Dans

Nederlands Dans Theater. Het derde programma dat NDT I dit seizoen presenteert, bevat wereldpremières van Neerlands beste choreografen. In 'It's half past ready' verkent Jiri Kylian opnieuw de grenzen van de dans en van nieuwe technieken. Hans van Manen brengt met 'Short cut' een ballet voor drie dansers en één danser op muziek van de Nederlandse componist Jacob ter Veldhuis. Het programma bevat verder ouder werk van Kylian en van Ohad Naharin. Première 27 januari in het Danstheater in Den Haag.

Vicente Sáez is met zijn gezelschap regelmatig in Nederland aanwezig. Het nieuwste stuk van deze Spaanse choreograaf, 'Lilah or the God's game', is gebaseerd op het verhaal van Maria Hemelvaart zoals dat in Elche, de geboorteplaats van Sáez, al eeuwen gevierd wordt. De Harmonie Leeuwarden, 22 januari; Schouwburg Tilburg 23 januari; Stadsschouwburg Nijmegen 26 januari; Chassé Theater Breda, 27 januari.

Italiaanse renaissance. De stichting Oude Muziek en Theater biedt met 'L'Arte di Ballare' een bijzondere dans- en muziekproductie. Acht dansers, onder leiding van choreograaf Lieven Baert, brengen dansen uit de Italiaanse renaissance tot leven. Daaronder de Balli en de Basse Danze. Het gaat om dansen die in het 15de-eeuwse Italië aan de hoven werden gedanst. Net als in die tijd worden de dansers nu live begeleid op 15de-eeuwse muziekinstrumenten. Dinsdag 26 januari in de Oud-Katholieke Kerk in Den Haag (Juffrouw Idastraat 7), 27 januari in de Stadsgehoorzaal van Leiden.

Melkweg. In de Theaterzaal van de Melkweg in Amsterdam zijn van 21 tot en met 23 januari nieuwe, korte choregrafieën te zien van Mylène Riou, Yusuf Daniels en Gerard Mosterd. In 'Solo' van de Française Riou ontmoeten vrouwen van verschillende leeftijden en achtergronden elkaar, 'Walking home' van Daniels is een duet voor twee mannen, terwijl 'Mara' van Mosterd als eerbetoon aan het volk van Tibet gemaakt is.

Jazz

Dwaal. Eind jaren zestig, begin jaren zeventig waren er tal van raakvlakken tussen jazz en pop. Miles Davis was zijn elektrische periode begonnen, Weather Report startte feitelijk de fusion/wereldmuziek-rage, in Engeland had je groepen als Soft Machine en Nucleus die heel eigenzinnige jazzrock speelden en in Nederland tartte Robert Jan Stips Supersister alle muzikale grenzen. Het Eindhovense kwartet Dwaal baseert zich in zijn muziek op deze even verwarrende als inspirerende periode en dan met name op de groepen uit de zogenaamde Canterbury Scene, waarvan roemruchte formaties als Soft Machine, Caravan, Hatfield & The North deel uitmaakten. Maandag speelt Dwaal in Jazzcafé Wilhelmina te Eindhoven.

Simon Nabotov. Een portret van zichzelf in drie delen, dat presenteert de Russische jazzpianist Simon Nabotov op 23 januari in het BIM-huis. Een paar maanden speelde hij er solo. Deel twee laat hem horen in een trio met bassist Mark Helias en drummer Tom Rainey. Nabotov groeide op in Moskou en woonde daarna afwisselend in Rome en New York. Tegenwoordig opereert hij vanuit Keulen. De klassiek getrainde pianist is in zijn muziek een echte cosmopoliet, die in zijn improvisaties telkens weer onvermoede vergezichten laat zien.

Jeugd

Prinsen. Op zoek naar een prins voor zijn jarige moeder stapt Joep in 'Koninginnesoep' een levensgrote kijkdoos binnen. Daar ziet hij 'Prinsen' uit het telefoonboek, helden van bordkarton en een nerveuze sprookjesprins. In een telkens veranderend perspectief verschijnen in deze geestige voorstelling van Theater Terra acteurs, poppen en objecten voor het voetlicht. Vanaf vier jaar. Te zien: 23 januari in Theater Markant in Uden, 24 januari in het Zaantheater in Zaandam, 27 januari in Theater 't Voorhuis in Emmeloord. Tournee t/m mei. Reserveren: 020-4227899.

Foppe en Douwe. Voor 'Foppe en Douwe' van Theatergroep Maccus bouwde de bekende orgelbouwersfamilie Perlee uit de Amsterdamse Jordaan een echt draaiorgel. Pauline Mol schreef het verhaal over de bejaarde zoon en zijn stokoude vader, die zingend door de straten trekken en zo al jaren hun kostje bij elkaar scharrelen. Vanaf vier jaar. Te zien: 24 januari in het Theater a/d parade in Den Bosch, 27 januari in de Stadsgehoorzaal in Kampen. Tournee t/m februari. Reserveren: 015-2122977.

Opblaashelden. Wie interactief bezig wil zijn kan samen met Dansgroep De Meekers een beeldscherm binnen stappen. In de swingende en humoristische voorstelling 'Opblaashelden' stelen de computerheldin Lara Croft en andere heldhaftige figuren de show. De winnaar van de Choreografieprijs 1998, Arthur Rosenfeld, is de held achter de voorstelling. Vanaf zeven jaar. Te zien: 21 en 22 januari in de Hal in Rotterdam, 23 januari in De Purmaryn in Purmerend. Reserveren: 020-6929603.

Sabberiosia. Na het succes van 'No Panic' vorig jaar brengt Artotal Producties met 'Sabberiosia' opnieuw een hilarische boot-revue op de Amsterdamse grachten. Samen met een ober en een toiletjuffrouw, brengt het duo Mario en Henk een keur aan liedjes, revue-acts en halsbrekende toeren. De avondvullende familievoorstelling speelt dagelijks t/m 9 mei, behalve op maandag en dinsdag. 's Zondags matinee. Reserveren: 020-6060949.

'Ogen in je achterhoofd'. In het Kinderboekenmuseum in Den Haag kun je de wereld van het kinderboek binnen stappen. De vijftien kabinetten laten steeds een ander thema zien: van 'verliefd' tot 'oorlog'. Naast permanent werk van bekende schrijvers als Annie M. G. Schmidt en Paul Biegel is tot 9 mei de tentoonstelling 'Ogen in je achterhoofd' te zien, over leven en werk van Miep Diekman. Prins Willem Alexanderhof 5 in Den Haag. Informatie: 070-3339666.

Beeldende kunst

Vlaams expressionisme. Léon Spilliaert (1881-1946) hoort in het rijtje grote Vlaamse schilders van het begin van deze eeuw. Zijn naam wordt in één adem genoemd met die van Magritte, Permeke, Ensor en Delvaux, schilders met wie hij allemaal veel gemeen heeft. Zijn stijl heeft raakvlakken met het expressionisme, maar kan ook magisch-realistisch zijn in de wijze waarop hij met het begrip vervreemding omgaat. Ten slotte zijn er invloeden van het laat-impressionisme, omdat hij in de vroeg-20ste-eeuwse stillevens en interieurs een hang naar het verleden vertoont. Zijn zijn schilderijen behoorlijk populair (in de afgelopen jaren waren er retrospectieves in Den Haag en Oostende te zien), veel minder bekendheid genieten zijn tekeningen en drukgrafiek. Om daar wat aan te doen biedt Het Vlaams Cultureel Centrum in De Brakke Grond in Amsterdam een volledig overzicht van Spilliaerts grafiek, aangevuld met een groep tekeningen. Het werk komt grotendeels uit het Museum voor Schone Kunsten in Oostende, de stad waar Spilliaert werkzaam was. T/m 21 maart. Hollandse grafiek. Ook de expressieve Jan Cremer is bekender vanwege zijn schilderijen (en zijn boeken) dan met zijn grafiek. Museum Jan van der Togt in Amstelveen heeft een overzicht samengesteld met grafiek die Cremer sinds 1956 heeft gemaakt. In dat jaar maakte Cremer op de Academie voor beeldende kunst en industrie in Enschede zijn eerste linosneden. T/m 28 februari.

Vormgeving

Productontwerp. Recente ontwikkelingen op het gebied van productvormgeving zijn het uitgangspunt van een door Museum Waterland in Purmerend (Kaasmarkt 16) georganiseerd expositiedrieluik. Vorige week opende het tweede luik: ontwerpen in serie van zelfproducerende vormgevers. Er is werk van bekende ontwerpers te zien als Ed Annink, Gijs Bakker, Ton Haas, Hella Jongerius, Tejo Remy en Aart Roelandt. T/m 15 februari.

Glasobjecten. Nieuw werk van Menno Jonker is t/m 7 februari te zien in Galerie Carla Koch, Prinsengracht 510 in Amsterdam. Jonker houdt zich bezig met het gegeven 'object in object'. Hij maakt ogenschijnlijk eenvoudig ogende vazen die een kleinere binnenvaas omvatten. In glas leidt dat tot spannende vormen die een fascinerend spel met het licht aangaan.

Fotografie

Zeebeelden. Hagenaar Ralph Prins is een veelzijdig kunstenaar. Hij maakt beelden (zoals het monument in het voormalig doorgangskamp Westerbork), schildert en tekent, doet aan vormgeving en fotografeert. Prins werkt langdurig aan projecten die hij van verschillende kanten wil belichten. In Museum Scheveningen (Neptunusstraat 92) is nu zijn laatste grote fotoproject te zien, dat hij eind vorig jaar heeft afgesloten. Prins koos de zee - in Scheveningen immers zo dichtbij - om al haar facetten in beeld te brengen. ,,Ik wil de pathos laten zien, de choreografie van de golven, de poëzie. De mens in zee, pril of oud, ween bibberend meisje, een oma met kleinkind, een hond die een stuk apporteert, een ingelukkige ijsbeer die op zijn rug zwemt'', zegt hij er zelf over. T/m 15 mei.

Martien Coppens. In het Noordbrabants Museum in Den Bosch (Verwersstraat 41) opent morgen een 'zelfportret in 117 foto's uit 1930 - 1960' van de Brabantse fotograaf Martien Coppens (1908-1986) te zien. Coppens zelf komt op deze portretten niet in beeld, wel datgene dat hem altijd heeft getroffen in de (Brabantse) samenleving. Dat waren de landschappen, de mensen en hun ambachtelijke bezigheden, de gevolgen van de watersnood, de feesten. De keus voor deze foto's is nog door Coppens zelf gemaakt, vandaar de titel 'zelfportret'. T/m 7 maart.

Toneel

Paren. Het Limburgse gezelschap voor jonge theatermakers Huis van Bourgondië, voorheen Kruis van Bourgondië, speelt 'Paren'. Regisseur Erik Snel schreef veertig scènes die 'een erotische barometer in het huidige fin-de-siècle' vormen. Vrijdag première in Hoogfrankrijk 27, Maastricht. Daarna nog 23, 26, 27, 28, 29 en 30 januari.

Macbeth. Het Scheveningse theatergezelschap De Appel begint 22 en 23 januari met de openbare repetities van Shakespeare's Schotse drama 'Macbeth' onder regie van Aus Greidanus. De vrije bewerking is van Marcel Otten. Première 26 januari in het Appeltheater in Scheveningen.

Heden stad. Toneelgroep Hotel Modern wil met 'Heden stad' een miljoenenstad te portretteren. Anderhalf uur wordt een stad draaiende gehouden met toneelspelers, kitschbeeldjes, wieldoppen en een decor van ijskastdozen. 'Heden stad' is een samenwerkingsverband van de acteurs Pauline Kalker en Arlène Hoornweg, beeldend kunstenaar Herman Helle, vormgeefster Carolien Adriaansche, schrijver Harriët van Reek en componist Ruud van der Pluijm. 24 en 25 januari in het Leidse theater Lanteren/Venster. Tournee t/m eind maart.

Marinus van der Lubbe. Met 'Ongebluste kalk' presenteert Theatergroep Hollandia/Veenstudio elektrisch muziektheater over Marinus van der Lubbe. Fedja van Huet wordt als 'Rienus' bijgestaan door componist Florentijn Boddendijk en poppenspeelster Marike Nieuwint onder regie van Paul Koek en Johan Simons. 29 en 30 januari in de Haarlemse Toneelschuur.

Kleinkunst

Freek de Jonge. Vanavond start Freek de Jonge met het tweede deel van acht afleveringen van 'De grens'. Uitgezonderd de eerste (december 1998) en de laatste (december 1999) hebben die alle plaats in Felix Meritis (Keizersgracht 324, Amsterdam). 'De grens' is een maandelijks feuilleton over grenzen en grensoverschrijdingen en over wat ons bezighoudt aan het eind van het tweede millennium. In aflevering twee staat 'Zinloos geweld' centraal. Speeldata: 21 t/m 23 en 28 t/m 30 januari, 2 t/m 4 februari. De VPRO maakt registraties van alle afleveringen.

En nu wij. Willem Nijholt en Gerrie van der Klei staan twee weken achtereen (van 19 t/m 30 januari) in het Amsterdamse Nieuwe De la Mar-theater met hun muzikale theatervoorstelling 'En nu wij'. Daarin spelen zij twee oude theaterrotten die hun privé- en werkrelatie verbraken, maar nu nog een keer samenkomen voor een gelegenheidsoptreden. Het script (van Pieter van de Waterbeemd) rammelt nogal, maar er zit een aantal mooie nieuwe liedjes in van jonge tekstschrijvers, onder wie de veelbelovende Jurriaan van Dongen.

Mathilde Santing. Na het succesvolle musicaldebuut in 'Joe' keert Mathilde Santing weer terug naar haar 'The whole band' en het kleinschaliger theater. 'To others to one' gaat vrijdag 22 januari in première in De Leidse Schouwburg.

Maarten Mourik was tien jaar lang de drijvende kracht achter de a capella-formatie Montezuma's Revenge. 'Voice Mail' is zijn debuut als solist. Dit programma, gebracht met twee instrumentalisten, bestaat uit eigen werk, maar ook uit eigenzinnige interpretaties van repertoire van anderen, uiteenlopend van klassieke muziek van Fauré tot popsongs van Kate Bush. Zondag 24 t/m dinsdag 26 januari in Theater Bellevue, Amsterdam.

Kees van Kooten. Op drie maandagen achter elkaar (25 januari, 1 en 8 februari) leest Kees van Kooten voor in De Kleine Komedie, Amsterdam. Hij maakt daarvoor een keuze uit de verhalen die hij sinds 1969, precies dertig jaar geleden, schreef.

Literatuur

Drukken van steen. Omdat de Duitse toneelschrijver Alois Senefelder (1771-1834) tweehonderd jaar geleden de lithografie, de vlakdruktechniek, uitvond, wijdt de Universiteitsbibiotheek van Amsterdam van 22 januari tot en met 26 februari een tentoonstelling aan de lithografie van het boek in de 19de eeuw onder de titel 'Drukken van Steen'. De tentoonstelling late vele voorbeelden van 'steenschrijven' zien, van kinderboeken, reclamebiljetten en landkaarten, tot middeleeuwse handshriften voor wetenschappelijk gebruik.

Muziek en literatuur is op zondag 24 januari onderwerp van een tweegesprek tussen de schrijfster Anna Enquist en de musicoloog Leo Samama. Culturele Salon Nieuwe Uitleg, Den Haag, aanvang: 14.30 uur. Info: 070-3648950

Couperus. Aan het verblijf van Louis Couperus in Italië tussen 1906 en 1908 - toen hij aan zijn roman 'Aan de weg der vreugde' - werkte, is in het Couperus-museum nog tot 28 maart een tentoonstelling te zien. Info: 070-3640653.

Sjaak Langeberg. Op uitnodiging van de Stichting Literaire Activiteiten Zeeland houdt de kunstenaar Sjaak Langeberg op dinsdag 26 januari een lezing over literatuur en beeldende kunst. Langeberg steekt in zijn werk graag de grenzen tussen de twee disciplines over. Hij maakt niet alleen 'papieren voorstellen' en installaties, maar schrijft ook beschouwingen over kunst. Aanvang: 20 00 uur. Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg. Info: 0118-654250.

Roman & wetenschap. ,,Schrijven is wetenschap bedrijven zonder bewijs'', heeft W. F. Hermans wel eens gezegd. Aan 'de roman als gids door de wetenschap' heeft het Hoger onderwijs voor ouderen (Hovo) op vrijdag 22 januari een symposium gewijd. Henk Becker, oud-hoogleraar sociologie, heeft de wetenschap in de roman onderzocht - van 'Het bureau' van Voskuil, via 'Zen and the art of motorcycle maintenance' van Robert M. Pirsig tot 'The search' van C. P. Snow - en laat zien in hoeverre literatuur een prettige ingang is tot kennisverwerving. Het symposium begint om 9 30 in het Educatorium in de Uithof in Utrecht. Info: 0343-512575.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden