Keuze uit tachtig jaar smaakvolle hits uit Bombay

Tot 24 maart in Amsterdam-Tropeninstituut en Filmmuseum, maar ook in Eindhoven-Plaza Futura, Rotterdam-Lantaren/Venster, Tilburg-Filmhuis Louis en Wageningen-Molenstraat.

HANS KROON

Zo zette Emile Fallaux tijdens het Filmfestival Rotterdam begin dit jaar de islamitsche komedies uit Iran en Egypte in het zonnetje. En vanaf vandaag presenteren het Tropeninstituut en het Filmmuseum in Amsterdam drie wekenlang op meerdere plaatsen een selectie van de commerciele films van India, het land met veruit de grootste filmproduktie ter wereld - per jaar zo'n 800 films.

'Cinema India, 80 jaar films voor miljoenen' is een vervolg op een bescheidener India-programma in het seizoen 1990/1991 en op het retrospectief van de Indiase superster Amitabh Bachchan in 1991. De organisatoren hopen ook nu met hun programma de beperkte Nederlandse blik op de Indiase cinema te corrigeren.

"Weliswaar" , zo schrijven zij in een begeleidende folder, "zijn 'serieuse cineasten als Mrinal Sen, Ritwik Ghatak en Satyajit Ray in het Westen geen vreemdeling, maar wie veert er op bij het horen van de namen Raj Kapoor, Guru Dutt, Kamil Amrohi, Mehbbob Khan, Vijay Anand en Yash Chopra?"

Al deze nog onbekende regisseurs behoren tot de commerciele Hindicinema die in en om Bombay gemaakt wordt. De Hindi-film (het Hindi is een belangrijke taal in India) floreert in 1993 precies tachtig jaar, maakte in die periode een geheel eigen ontwikkeling door, kenmerkt zich door in de Indiase tradities verankerde thema's en stijlen en is ook in het televisie- en video-tijdperk nog razend populair in het eigen land, maar ook in bijvoorbeeld de hele Arabische wereld.

Een vaste karakteristiek in de Hindicinema is de vrije vorm. De Hindifilm kent geen genres als de musical, de actie- of historische film. In de Hindi-films gaat het in de eerste plaats om de negen rasa's (=smaken: sensaties als liefde, woede, jaloezie, exotisme), die in iedere film aangeroerd dienen te worden.

Of die rasa's nu komisch, tragisch, muzikaal, of verbaal uitgebeeld worden, is van ondergeschikt belang. Daardoor kunnen in een en dezelfde film al die verschillende registers bespeeld worden. Een ander vast element in de Hindi-film vormen de zang- en dansnummers. Nu eens wordt daarvoor de handeling botweg stopgezet, dan weer lopen actie en zang en dans vloeiend in elkaar over.

Binnen dit stilistische stramien roert de Hindi-film allerlei thema's aan, die nauw samenhangen met de noden en dromen van de Indiase bevolking. Steeds terugkerende onderwerpen zijn ondermeer liefde, armoede en uitbuiting, de positie van de vrouw, zelfopoffering uit vriendschap, corruptie, de tegenstellingen platteland-stad en traditie-verwesterlijking, de rol van het noodlot en de betekenis van religie en mystiek.

Thema's

'Cinema India' biedt uit de omvangrijke Hindi-cinema een selectie van dertig topstukken. Om die voor het Nederlandse publiek toegankelijk te maken, worden ze - gedeeltelijk - aangeboden in thema-programma's als 'moderne klassiekers', 'mythologische films en heiligenlevens' en 'melodrama's'. Ook proberen de organisatoren het zicht op de Hindifilm te verdiepen met speciale evenementen.

Het belangrijkste daarvan is 'het weekend van de Indiase film', op 6 en 7 maart in het Tropeninstituut. Daarin worden tal van aspecten van de Indiase filmcultuur belicht door middel van film- en video-vertoningen, concerten van filmmuziek en liederen, en aan de hand van lezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden