Keus voor nieuwe zuurstof

interview | Nederlandse musea scoorden vorig jaar hoge bezoekersaantallen. Boijmans in Rotterdam bleef wat achter, ondanks Bosch en Bruegel.

Spectaculaire bezoekcijfers in de museumwereld. Maar waar blijft Rotterdam? Museum Boijmans Van Beuningen lijkt als enige van de grote musea in de Randstad niet te profiteren van de groei van het museumbezoek. Met de zojuist afgesloten tentoonstelling met topstukken van Jeroen Bosch en Pieter Bruegel de Oude trok Boijmans de afgelopen drie maanden 147.000 bezoekers. In totaal waren dat er vorig jaar 270.000, goed voor 'slechts' een achttiende plek op de ranglijst. Dat het Rotterdamse museum niet kan tippen aan de cijfers van het Rijksmuseum en het Van Gogh in toeristenstad Amsterdam, is logisch. Maar is het niet zorgelijk, vragen we directeur Sjarel Ex, dat Boijmans ook ver achterblijft bij het Gemeentemuseum Den Haag? Met 584.000 bezoekers in 2015 scoort dat wel een plek in de toptien van drukst bezochte musea.

Wordt het geen tijd dat Boijmans ook een echte kaskraker brengt, zoals het Haags Gemeentemuseum dat afgelopen jaar deed met de expositie over Mark Rothko?

Sjarel Ex: "Mijn complimenten voor het Gemeentemuseum. Maar het zijn niet de keuzes die wij maken. Wij vinden het aantrekkelijker om op basis van onze prachtige collectie eigen exposities uit te werken in plaats van ze te ruilen of in te kopen. 'Van Bosch tot Bruegel' was wetenschappelijk gezien een baanbrekende expositie, die we helemaal zelf hebben ontwikkeld. Er zat ook een wetenschappelijk congres aan vast waar de belangrijkste mediavisten uit de wereld aanwezig waren. Deze expositie heeft in de internationale pers, van The New York Times tot El País en de Süddeutsche Zeitung veel aandacht gekregen. We hebben 4500 boeken verkocht. En het was ook nog eens een publieksvriendelijke tentoonstelling: de bezoekers waardeerden het met een 8."

Maar de bezoekcijfers blijven wel achter.

"Dat is maar hoe je ze leest. Al tijden trekken we jaarlijks tussen de 250.000 en 300.000 bezoekers. Stabiele cijfers, waar we heel goed van kunnen bestaan. In Den Haag tellen ze de bezoekcijfers van het Gemeentemuseum, het GEM en het Fotomuseum allemaal bij elkaar op. (Dat zijn drie afzonderlijke musea naast elkaar, ze vallen wel onder één organisatie, red.). Zo komen ze aan die hoge aantallen. Als wij ook de cijfers zouden meetellen van de Kunsthal, die er ooit is gekomen speciaal voor blockbusters, komen we in Rotterdam ook uit op 450.000 tot 500.000 bezoekers. Het aantal bezoekers dat Boijmans trekt uit Rotterdam en omstreken is al jaren stabiel. Er zit wel een lichte groei in het buitenlandse bezoek. De meeste druk zit bij het publiek uit de rest van Nederland. Daar richten ook de andere musea zich op. Dat zijn de dagjesmensen. We merken dat daar de concurrentie flink is toegenomen sinds de heropening van een aantal musea in Amsterdam."

Die dagjesmensen kiezen misschien toch eerder voor Rotterdam en Boijmans als het museum ook wat meer op de populaire toer zou gaan. Neem het Allard Piersonmuseum in Amsterdam, dat zag de bezoekcijfers met 50 procent stijgen door het door bekende Nederlanders ingerichte pop-upmuseum van 'De Wereld Draait Door'. Is dat voor Boijmans een optie?

"We doen er nu ook aan mee. Paul de Leeuw is onze gastconservator en heeft in het Allard Piersonmuseum een van de zalen ingericht met kunstwerken die hij bij ons heeft uitgezocht. Ik vind dat verder prima, maar ik zou zo'n door leken ingerichte expositie nooit in Boijmans willen hebben. Er zijn collega's die zo'n initiatief aantrekkelijk vinden. Het past ook in de popularising in de museumwereld, maar voor ons hoeft het niet en we hebben het ook niet nodig. Buiten Amsterdam behoren we tot de vier best bezochte kunstmusea."

Is het niet elitair om dit soort initiatieven buiten de deur te houden?

"We zijn geen dominees of scherpslijpers, maar niet iedereen kan een tentoonstelling maken. Dat is een vak. We doen er juist alles aan om publieksvriendelijke tentoonstellingen te maken, zoals afgelopen jaar ook met onze designtentoonstelling, waar bezoekers konden stemmen wat ze het beste designland vinden: Nederland of België. We richten ons ook heel sterk op de jongste generatie Rotterdammers. Elk jaar komen hier 46.000 kinderen over de vloer die we enthousiast proberen te maken voor kunst."

Kunt u uitleggen waarom de voorjaarstentoonstelling van Ugo Rondinone aantrekkelijk is voor een breed publiek? Buiten het kunstcircuit is hij geen bekende naam.

"We hebben gekozen voor deze kunstenaar, omdat je zijn werk ziet op alle grote kunstbeurzen en bij de beste galeries. Ook had hij net een tentoonstelling in Palais de Tokyo. Maar in Nederland was er nog nooit een groot overzicht van zijn werk. Wij zien het ook als onze taak om onbekende kunstenaars te brengen. Ik ben een groot fan van David Bowie. Ik had als eerste museum in Nederland de kans de tentoonstelling over Bowie over te nemen van het Victoria & Albert Museum in Londen, maar dat heb ik niet gedaan, omdat ik geen zin heb om altijd maar achter dezelfde, bekende kunstenaars aan te jagen. Boijmans moet ook voor de aanvoer van nieuwe zuurstof zorgen."

Kreeg u daar geen spijt van, gelet op de massale toeloop na zijn dood bij het Groninger Museum dat de tentoonstelling overnam uit Londen?

"Nee, want ik wil me niet gek laten maken door de kijkcijfers."

Ugo Rondinone spreekt toch wel minder tot de verbeelding van het grote publiek.

"Ik daag iedereen uit om te komen kijken en zich te laten verrassen. Het is een ongelooflijk visionaire man die werk maakt dat gebaseerd is op de kleuren van de regenboog. Hij snijdt onderwerpen aan die gaan over de levensthema's die ons allemaal bezighouden, maar dat doet hij op zo'n aansprekende manier. Er komen vijfenveertig levensechte en meer dan levensgrote sculpturen van clowns, waar de bezoekers tussendoor kunnen lopen. Verder zijn er schilderijen maar ook heel veel tekeningen die de kunstenaar door kinderen heeft laten maken. Met al die kleuren is het een echte voorjaarstentoonstelling."

Hoeveel bezoekers verwacht u?

"Deze tentoonstelling brengen we niet met de intentie: daar halen we 100.000 mensen mee binnen. Maar degenen die zich willen laten verrassen door een onbekende naam, zullen in stille verwondering kijken."

Ugo Rondinone, 13 februari t/m 29 mei in Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Toptien best bezochte musea in 2015

1.Rijksmuseum Amsterdam 2.350.000

2.Van Gogh Museum Amsterdam 1.760.934

3.Anne Frank Huis Amsterdam 1.260.000

4.Stedelijk Museum Amsterdam 675.000

5.Nemo Amsterdam 590.000

6.Gemeentemuseum Den Haag 584.000

7.Mauritshuis Den Haag 500.000

8.Nationaal Militair Museum Zeist 488.811

9.Nederlands Openlucht Museum Arnhem 448.000

10.Hermitage Amsterdam 407.000

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden