Keus voor Broekers-Knol maakt succes VVD compleet

Ankie Broekers-Knol.Beeld anp

Het meest verrassend van de verkiezing van een nieuwe Eerste Kamervoorzitter is niet dat die gisteren werd gewonnen door VVD-kandidaat Ankie Broekers-Knol. Zij versloeg in de derde ronde de andere overgebleven kandidaat, Hans Franken van het CDA, met 41 tegen 30 stemmen. Eén stem was ongeldig.

Wat het meest verrast is dat de twee PvdA-kandidaten, Guusje ter Horst en Marijke Linthorst, zo weinig stemmen kregen. In de eerste stemronde respectievelijk negen en zeven, in de tweede allebei zes. En dat terwijl de PvdA-fractie in de Eerste Kamer veertien zetels telt.

Opvallend is ook dat de PvdA-fractie er niet in is geslaagd om één kandidaat naar voren te schuiven. Dat was wel de bedoeling van fractieleider Marleen Barth, maar kennelijk was geen van de twee kandidaten bereid zich ten gunste van de ander terug te trekken. Dat hoefden ze ook niet, omdat de fractieleiders in de senaat hadden afgesproken er een open kandidaatstelling van te maken, waarbij senatoren zich op persoonlijke titel konden kandideren.

PvdA-senatoren niet achter eigen kandidaat
Ervan uitgaande dat alle PvdA-Kamerleden in de eerste ronde op één van de eigen kandidaten hebben gestemd, betekent dat dat van de andere fracties (er waren 72 van de 75 senatoren aanwezig) slechts twee stemmen gingen naar de PvdA-kandidaten. In de tweede ronde - die nogmaals ging tussen de vier kandidaten - moeten een paar PvdA-senatoren al op een van de twee anderen hebben gestemd.

De derde stemronde ging uiteindelijk tussen de twee kandidaten die in de tweede ronde de meeste stemmen (allebei dertig) hadden gekregen: Franken en Broekers-Knol. Dat zij in de derde ronde Franken ruim versloeg, betekent dat de PvdA-senatoren massaal voor haar hebben gekozen. Stelden de sociaal-democraten het coalitiebelang voorop? Of was het simpelweg zo, zoals fractieleider Marleen Barth na de stemming zei, dat van de twee overgebleven kandidaten de beste heeft gewonnen? Hoe dit ook zij, speculaties vooraf dat de regeringscoalitie de baan wel eens zou kunnen gunnen aan het CDA, om die partij een beetje te paaien, kwamen gisteren niet uit.

Opvolgster van Fred de Graaf
Met de verkiezing van Broekers-Knol houdt de VVD drie belangrijke politieke functies in handen: het premierschap in de persoon van Mark Rutte, het Tweede Kamervoorzitterschap (Anouchka van Miltenburg) en nu opnieuw het voorzitterschap van de Eerste Kamer. Broekers-Knol volgt haar partijgenoot Fred de Graaf op.

Zij is bijna twaalf jaar lid van de Eerste Kamer. Al die jaren was zij fractiewoordvoerder in en sinds 2011 voorzitter van de vaste Kamercommissie voor veiligheid en justitie. De afgelopen zes jaar was zij ook woordvoerder 'Europa' en sinds 2010 is zij lid van de Parlementaire Assemblée van de Raad van Europa.

Dat de Eerste Kamer de afgelopen jaren veel politieker is geworden, vergeleken met vroeger, spreekt zij tegen. Dat de senaat een politiek orgaan, ontkent zij niet. Het is volgens Broekers-Knol de taak van de Eerste Kamer om wetten te beoordelen op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Daarbij kunnen politieke opvattingen een rol spelen, maar het is volgens haar niet zo dat de Eerste Kamerfracties braaf achter hun fracties in de Tweede Kamer aanlopen. "De Eerste Kamer maakt een eigen afweging. Het gebeurt nogal eens dat de stemming hier heel anders uitpakt dan in de Tweede Kamer."

Niet voor het eerst meer kandidaten
Het is in de geschiedenis van de Eerste Kamer uniek dat de senatoren voor de verkiezing van een nieuwe voorzitter de keuze hadden uit vier kandidaten. Traditioneel werd over het eerste Kamervoorzitterschap beslist in achterkamertjes. Daar werd gepolst hoe het zou vallen, als een bepaalde kandidaat naar voren zou worden geschoven. In 2003 was voor het eerst sprake van een open kandidaatstelling. In dat jaar werd Yvonne Timmerman-Buck (CDA) uit drie kandidaten gekozen. Bij de verkiezingen in 2009 en 2011 was er telkens maar één kandidaat, respectievelijk René van der Linden (CDA) en Fred de Graaf (VVD).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden