Kerst

Ik ben verhinderd, en dat is misschien maar goed ook, want hoezeer de heimwee me volgende week ook naar het W.G. van de Hulst-festival in Hasselt trekt, ik ben bang dat ik er iets te verdrietig zou worden.

W.G. van de Hulst en Kerst, dat was voor ons, gereformeerde kinderen in een gereformeerde wereld, een even onvermijdelijke combinatie als Jezus en de kribbe. We kregen in de kerk, waar opeens trompetten mee mochten doen met het orgel, elk jaar eenzelfde kerstgeschenk: een sinaasappel en een boek van Van de Hulst.

Ik kon niet wachten tot we thuis waren en ik kon gaan lezen - Van de Hulst slokte me op, het ene jaar met 'Ouwe Bram', het andere met 'Peerke en z'n kameraden', het volgende met 'Jaap Holm en z'n vrinden'. Boeken vol drama, waarin kinderen verzeild raakten in verschrikkelijke toestanden, met altijd de alziende blik van de Heere God op de achtergrond. Jaap Holm, wiens arme en ziekelijke vader is weggestuurd door de rijke landbouwer Brom, vindt in het donker een portemonnee op straat, en hij neemt die mee naar huis, zonder iets te zeggen tegen zijn vriend Kees, die hem vergezelt. De schat in zijn broekzak maakt Jaap doodongelukkig: 'Hij was een dief, een dief!'

Thuis vertelt hij zijn moeder direct wat er is gebeurd, en zij belooft 'het beursje' de volgende dag naar de politie te zullen brengen. Jaap moest gaan slapen. En bidden. "Hij kon alleen maar kreunen van angst om zijn slechtheid, alleen maar smeken om vergeving, alleen zijn betrouw uitsnikken tot God, die in genade neerziet op zondaren, die hun hart vol berouw heffen tot Hem..." Lees dat als jongen van tien maar eens zonder zachtjes te huilen. Vrolijk Kerstfeest, maar niet heus. Nu was dat ook niet de bedoeling, er was genoeg om verdrietig over te zijn, zoals al die kerstbomen bij de mensen thuis, heidense symbolen vol glitterballen. Zoveel schone schijn, zoveel verloren zielen.

Of het echt de schuld is van Van de Hulst weet ik niet, maar Kerst is nooit mijn feest geworden. In de jaren dat ik een trouwe kerkganger was, vond ik de kerstdagen de minst aantrekkelijke dagen van het jaar. Terwijl anderen dan juist een keertje wat christelijks kwamen doen, kreeg ik de neiging weg te blijven: het onderscheid tussen kerk en kitsch was me te mistig. Maar nu ik zelf op zondag niet vaak meer ga, ben ook ik een gelegenheidsbezoeker aan het worden: zaterdagavond wil ik ergens een mooie kerstnachtdienst bijwonen.

Wat ik daar hoop te proeven, is iets van zen. Zoals Herman Finkers het heeft bewerkstelligd met zijn 'Missa in Mysterium', een in het Latijn opgevoerde mis, geregisseerd als een kunstwerk, meegezongen door de gelovigen. Tijdens die mis werd niet gepraat, niet gepreekt en niet gemoraliseerd - het ging om het 'eren van het Geheim achter alle dingen', zoals Finkers zegt in een interview dat u morgen aantreft in deze krant. "Dat zorgde ervoor dat ik aan het einde van de mis, om het maar eens plat te zeggen, volkomen zen was."

Ik vind dat niet plat, ik vind dat mooi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden