Kerstpuzzel 1996 - in 100 citaten

natuurlijk, alles is vergankelijk maar het woord heeft het laatste woord het blijft rondzingen tot niemand het meer hoort Uit 'Voorlopig Gedicht voor Jan Wolkers' van Remco Campert, ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van de kunstenaar. Het gedicht werd voorgedragen bij de opening van de tentoonstelling 'Tijd bestaat niet' en afgedrukt in Trouw van 2 mei 1996.

Een 'misser' vindt een inzender deze uitspraak: er was toch wel een leukere van een prettiger persoon te bedenken! Een andere puzzelaar is juist verrast dat het extreem-rechtse Kamerlid minder negatief is dan hij dacht. En zo blijkt opnieuw dat het jaaroverzicht in de vorm van honderd citaten waarbij de lezer zelf de bron moet zoeken, een mengeling aan reacties losmaakt. 'Heerlijk, wat was-ie moeilijk!'

Vrienden en vijanden kent deze prijsvraag, maar waarschijnlijk zijn er dit jaar vooral vijanden bij gekomen. De puzzel, die op 24 december verscheen, heeft bij velen het kerstdiner vergald of zelfs de 'kerstvrede' verknald. Om eerlijk te zijn: dat is voor een deel onze schuld. Er stond een fout in de opgave, die op zichzelf geen overkomenlijk barrière vormde. Een tweetal rectificaties kwam bij de een als een bevrijding, maar deed bij de ander meer kwaad dan goed. Er werd soms uren gezocht naar een L-tje of een R-tje, terwijl de oplossing voor de hand lag.

De verklaring is even simpel voor ons als vervelend voor de lezer: één vinger op de verkeerde computertoets was voldoende om de naam van Peter Sul (directeur van Lovers Rail, exploitant van de Strand Express) uit het rijtje bronnen te laten verdwijnen; de letter L kwam zo op de volgende regel bij Peter Swinkels (directeur van Bavaria, producent van bier en Tatjana-kalenders) in plaats van diens letter R. De ergernis over deze slordigheid droop van de inzendingen af (echt 'Sul-lig'), maar bleef - voor de duidelijkheid - niet beperkt tot de oplossers.

En het wàs al zo'n 'lastige' en 'gruwelijke' prijsvraag, de 'taaiste in tien jaar', 'verschrikkelijker dan andere keren', meldden inzenders. Het was een 'slangenkuil' en onmogelijk op te lossen 'voor iemand met een griephoofd'. Er werd 'geploeterd en gefoeterd'. Het oplossen kostte twee weken in plaats van de gebruikelijke twee dagen, of vijf dagen tegen vorig jaar anderhalf uur. 'Is de kerst al voorbij?' werd geschreven. Soms is zo intensief gepuzzeld, dat een kerststukje ongemerkt in brand kon vliegen. Vlak voordat de prijsvraag ergens tot een echtscheidingsprocedure leidde, werd de oplossing gevonden. De jongste dochter uit een puzzelende familie gaat een klacht indienen wegens inbreuk op het gezinsleven.

'De tiende kerstpuzzel leek net een elfstedentocht. In het begin is het donker. Er zijn valpartijen. Je hebt de neiging op te geven, maar zet toch door. En dan is er na een lange zoektocht het zalige gevoel van de finish.' Hier en daar bestaat het vermoeden dat de opgave met 'duivels genoegen' is samengesteld. Een Leidenaar ziet 'satanische humor' in het feit dat (zijn) professor Diekstra niet in de puzzel voorkwam maar wel een citaat over het overschrijven van een boek ('meester oplichter' Adriaan Olivier). Er werd gezocht 'in golven van hoop en wanhoop'.

Sommige deelnemers bewaren elke krant voor deze puzzel, maar of dat ze helpt? Of ze vinden dat er te weinig sportuitspraken waren, terwijl ze braaf alle citaten van de Olympische sportlui hadden 'gespaard'. Een inzender dwingt zichzelf op een zomerse dag een krantenartikel te lezen, dat hem in eerste instantie niet interesseert maar dat hij niet durft over te slaan vanwege de kerstprijsvraag.

Het oplossen gebeurt vaak in groter verband. Met z'n allen om de tafel, bellen met familie ('Zo spreek je elkaar tenminste nog eens'), vrienden uitnodigen of winnaars van vorig jaar raadplegen. Er wordt binnenshuis een competitie uitgevochten wie als eerste de oplossing zou vinden, maar ook daarbuiten. De problemen zaten bij de een in het midden ('Het bleef daar maar rondzingen'), bij de ander vanaf nummer 80. De Gaay Fortman en Pé Mühren waren lastig, prinses Diana hield mensen wakker en de projectleider van de Erasmusbrug was ook een obsessie. Nummer 50 - 'Ja!' - sloeg op de enige bruidegom, maar werd aan iedereen toegedicht. Over het slotcitaat werd met gemengde gevoelens gedacht. Nee, het was niet van ds. Nico ter Linden of de overleden schrijver/dichter Bert Schierbeek. Het betrof de laatste strofe uit het gedicht dat Remco Campert voor de 70-jarige Jan Wolkers schreef. Met slechts één enkele komma, en op een gemene plaats. 'Een draak van een zin', vond een inzender. 'Een vreemd citaat met te weinig leestekens', schreef een ander: volgende keer graag een 'mooie, aangeklede zin'.

Een inzender meent het eerste citaat voor volgend jaar al te weten. 'It giet oan' van Henk Kroes, het gaat door. 'Als 1997 maar niet zo moeilijk wordt als de puzzel'.

De opgave was niet foutloos, de oplossingen wél. Uit de dikke stapel werden tien inzendingen getrokken. Een boekenbon van 100 gulden gaat naar: L. van Denderen (Buitenpost), E. Geudeke (Uithoorn), H. Hoogenkamp (Hilversum), G. Kleinnijenhuis (Pesse), R. Kragt (Utrecht), J. van der Meer (Alpen aan den Rijn), M. Munneke-Gobetz (Surhuisterveen), A. Nawijn (Kerkrade), H. Neutel (Hoogeveen), A. van der Ploeg (Leeuwarden).

Vijfentwintig inzenders krijgen het fotoboek 'In dienst van de krant' van Werry Crone: M. Aantjes (Emmeloord), L. Albeda (Maasland), T. Boomsma (Leeuwarden), G. ten Brinke (Leek), J. van den Broek (Oegstgeest), J. van Delft-den Haan (Rijnsburg), A. van der Garde (Heelsum), T. Glastra (Almere), J. Grin van der Vliet (Den Helder), J. Groenevelt (Garijp), F. van Heusden (Maarssen), S. Keesman (Enkhuizen), E. Kroeders-van Hoften (Amstelveen), W. Kusters (Oegstgeest), M. Kwant (Maarssenbroek), C. Meijer (Groningen), E. Minnesma (Kampen), J. Postma (Wassenaar), G. Ridderbos (Amsterdam), A. de Ruiter (Amsterdam), E. van der Stouw (Bennekom), P. Vedder (Bunschoten), L. Veninga (Haarlem), M. de Val (Amersfoort), P. Wijsbeek (Enschede).

De citaten met bronvermelding

1 Actiegroepen geven niet alleen een overdreven voorstelling van zaken, maar soms ook absolute onwaarheden.

Jan Slechte, president-directeur Shell Nederland

2 Niemand kan zich tot in het oneindige verzetten tegen de wil van de koningin.

Diana, Princess of Wales

3 In m'n wanhoop zag ik toen opeens die stoel staan. Zoals een drenkeling zich vasthoudt aan een plank, zo hield ik mij vast aan die stoel. Ik zei: 'U raadt nooit wie er op deze stoel heeft gezeten.' Maar ik wist het ook niet.

Toon Hermans, cabaretier

4 Kinderen blijven mij maar corrigeren. Dat betekent dat ze luisteren, dat ze zo'n grapje doorzien. Mooier kun je het eigenlijk niet wensen.

Aart Staartjes, acteur

5 'Televisie' was bij ons natuurlijk altijd aanwezig.

Kim van Kooten, actrice

6 Mensen, laat je niet gek maken door je adviseur.

Willem Vermeend, staatssecretaris van financiën

7 Ik word 29, maar dan denk ik: die 29 jaar hiervoor heb ik niks gedaan, die zijn zo snel voorbij gegaan. Als die andere dertig jaar ook zo snel voorbij gaan...

Bart de Graaff, tv-presentator

8 Een mis is mogelijk.

François Mitterand, president Frankrijk

9 De kennismaking verliep uitstekend, zodat mijn vader bij het afscheid zei: 'Ik vind je een aardige vent, maar denk niet dat ik de volgende keer PvdA stem.'

Neelie Kroes, oud-politica

10 We hebben achteraf te veel voor Fokker gedaan.

Jürgen Schrempp, topman van Daimler-Benz

11 Een flinke eend kan er op lopen.

Henk Kroes, voorzitter vereniging De Friesche Elf Steden

12 Wij willen echt Bromsnor niet terug.

Maarten van Traa, voorzitter parlementaire enquêtecommissie

13 Het is de kunst voor een minister om zo goed mogelijke mensen aan te trekken op cruciale posten.

Winnie Sorgdrager, minister van justitie

14 We kunnen deze sociëteit beter sluiten.

Wim de Boer, fractieleider GroenLinks Eerste Kamer

15 Een stuk geweldige promotie, als je op zo'n leuke manier op de hak wordt genomen.

J. Pott, voorzitter Handelsvereniging Ommen

16 Het zijn tot nu toe tropenjaren geweest. Om het een hel te noemen is overdreven. Laat ik het het 'vagevuur' noemen. Het is een moeilijke klus die ik wil afmaken.

Elizabeth Schmitz, staatssecretaris van justitie

17 We gaan iets nieuws doen.

Jos Staatsen, voorzitter sectie betaald voetbal KNVB

18 Het is echt onzin het te doen voorkomen of alleen wíí wel eens een blote borst laten zien.

Joop van der Reijden, voorzitter Veronica

19 De Peel betekent alles voor mij.

Toon Kortooms, schrijver

20 Soms word ik een beetje onrustig, ik voel dat aankomen. Dan pak ik m'n tas, m'n shampoo en m'n schone goed en dan stap ik op m'n fietsje en ga naar de sauna, de herensauna. Daar is altijd wel een reflectantje met wie iets te grabbelen valt.

Willem Oltmans, journalist

21 Ik heb de winkel draaiende gehouden in een heel moeilijke tijd. Als ik boven kom, dan stel ik me voor dat Onze Lieve Heer zal zeggen: 'Het was misschien niet zo heel veel, maar vooruit, kom maar binnen.'

Adriaan Simonis, aartsbisschop van Utrecht

22 Ik ben vastbesloten om van dit huwelijk af te komen. Het bestaat alleen op papier.

Nelson Mandela, president Zuid-Afrika

23 Ik ben op deze wereld neergezet om leuk te doen.

Henny Huisman, tv-presentator

24 Het is buitengewoon eervol dat ik op mijn leeftijd nog word gevraagd. Mijn generatie is al in de vut.

Koos Postema, tv-presentator

25 Wij zijn zo klein. Wij hebben maar één procureur-generaal en één hoofdofficier.

Henny Eman, premier van Aruba

26 Er is geen gulden in onze zak verdwenen. We hebben met de beste bedoelingen gewerkt.

Klaas Langendoen, ex-chef van CRI Kennemerland

27 Ik had geen gevoel van: 'Tjonge, we zitten op een onbewoond eiland.'

Henk Vonhoff, commissaris van de koningin Groningen

28 U zegt dat ik zeer onmenselijk ben, maar ik heb mijn daden uit mededogen begaan. Ik heb uit pure menselijkheid gehandeld.

Martha U., verpleegkundige te Delfzijl

29 Het lijkt alsof justitie met een kabeljauw een spierinkje wil vangen.

Max Moskowicz, advocaat van 'De Hakkelaar'

30 Als je te veel af weet van een onderwerp, zie je bij elke ingeving meteen de problemen opdoemen. En dat is dodelijk voor je creativiteit. Het geheim van mijn succes zit 'm in de combinatie van een helikopterview en naïviteit.

Willem Bos, ambtenaar ministerie van onderwijs

31 Ik ga bij 44 miljoen geen bordje met 'vol' ophangen.

Hans Smits, president-directeur Schiphol

32 Als je me over straat ziet zwerven en je ziet dat ik nergens voor deug, bedenk dan dat dat komt door de Boeren.

Miriam Makeba, Zuid-Afrikaanse zangeres

33 Zoals u ziet waren de berichten over mijn dood voorbarig.

Zelimchan Jandarbijev, rebellenleider Tsjetsjenië

34 Zestig kilometer.

Patrick Kluivert, voetballer

35 De dorst naar wraak mag niet gelest worden aan de bron van vervuild recht.

Michail Wladimiroff, advocaat Tadic Joegoslavië-tribunaal

36 Ik wil bij mijn mensen blijven.

Sytze van der Zee, hoofdredacteur Het Parool

37 We zullen doorgaan.

Ramses Shaffy, zanger

38 Ik heb geen verstand van zilver, ik heb alleen verstand van eten.

Arie van der Valk, horeca-ondernemer

39 Ik heb nog niet het gevoel dat ik veilig terug kan. Wie eenmaal door een slang is gebeten, blijft bang voor een wurm.

André Haakmat, jurist/ex-minister van Suriname

40 Een bevalling in het bos kwam steeds dichterbij.

Mark van der Wal, bioloog Wereldnatuurfonds in Indonesië

41 Wij delen met de kerken het gevoel van minderheid.

Hans Helgers, partijvoorzitter CDA

42 Mijn tweelingbroer Jan had de voetballers, ik de artiesten.

Pé Mühren, stadionspeaker voetbalclub Volendam

43 Het gaat me het meeste aan mijn hart dat de Melkmeid verdwijnt.

Frits Duparc, directeur Mauritshuis, Den Haag

44 De dag valt.

Bert Schierbeek, schrijver/dichter

45 Wij vinden dat Herman nooit geboren had mogen worden. Maar nu hij er eenmaal is, is het moeilijk. Wij zullen nu niet heel hard gaan roepen: hij moet maar dood.

C. Verhoeven, woordvoerster Dierenbescherming Nederland

46 Het leven is vol risico's. Maar ze zijn niet allemaal gelijk.

Philip Morris, tabaksfabrikant

47 De macht van de machtelozen is uiteindelijk veel groter dan de macht van wapens.

Aung San Suu Kyi, oppositieleidster in Burma

48 Ik heb nergens spijt van, ik neem geen woord terug van wat ik heb gezegd.

Edgar Davids, voetballer

49 Rembrandt heeft toch ook gewoon z'n schilderijen gemaakt in opdracht? Er was zelfs iemand die het doek te groot vond, geloof ik. Toen hebben ze er een stuk afgeknipt. En Mozart heeft ook gewoon gecomponeerd voor geld.

André Rieu, violist

50 Ja!

Hans Janmaat, fractieleider CD in de Tweede Kamer

51 Ik kan zo slecht tegen slecht theater, ik krijg er zo'n maagpijn van. Mensen stoten me dan aan: zit toch stil. Kennelijk zit ik te wiebelen als ik me opwind.

Cox Habbema, directeur Stadsschouwburg Amsterdam

52 Dat ik van moord werd beschuldigd, heeft ons vooral in het begin erg getroffen.

Gerard Kadijk, huisarts te Holwierde

53 Ik wil dat niet! Ik ga weg hoor!

Prinses Juliana

54 Als er ook maar één millimeter ongeloofwaardigheid overblijft, is het voor mij volstrekt helder wat ik moet doen.

Robin Linschoten, staatssecretaris van sociale zaken

55 Waarom zou een praktiserend homoseksueel beter zijn dan een boef?

Leen van Dijke, fractieleider RPF Tweede Kamer

56 We blijven nu hangen in het tijdperk van Frau Antje. Die moet nodig met pensioen. Frau Antje moet worden opgevolgd door haar kleindochter Annie Unlimited.

Hans Wijers, minister van economische zaken

57 Ik ben er nu voor IJsland.

Jo Gijsen, ex-bisschop van Roermond

58 Het kan niet zo zijn dat een nieuw winkelbedrijf dat zich naast Albert Heijn vestigt, van de firma Heijn verlangt ook nog eens de winkelinrichting van zijn concurrent te betalen.

Rob den Besten, voorzitter raad van bestuur NS

59 Het ging er niet om of ik gelijk had, maar dat ik mijn mond had moeten houden.

Hans Couzy, opperbevelhebber landstrijdkrachten

60 Zelf heb ik de oorlog in de wieg doorgebracht.

Hans Blom, directeur Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie

61 Terwijl ik op dat gras lag, werd ik ineens bang dat ik bezig was af te gaan als een gieter. Ik durfde niet eens meer op te staan.

Richard Krajicek, tennisser

62 Ze waren er direct en volgens de tijd die er voor staat: acht minuten.

Rein Welschen, burgemeester van Eindhoven

63 Onbevredigend is vooral dat het publiek mijn werk blijkbaar heel anders waardeert.

Elleke van Doorn, presentatrice NOS-Journaal

64 We zijn hier altijd nogal eigengereid geweest. Regels zeggen ons niet zoveel, we knokken het zelf wel uit. Fanfare, daar heeft het inderdaad wel iets van.

Bert Koppers, bootverhuurder in Giethoorn

65 Op het strand willen we een eigen paviljoen openen.

Peter Sul, directeur Lovers Rail

66 Wil nu iedereen die tintelende handen en voeten heeft, gaan zitten.

Jomanda, genezend medium

67 Nog nooit heeft iemand mij zo lovend toegesproken.

Prins Claus

68 Hoogstens in de randen van de nacht.

Margreeth de Boer, minister van Vrom

69 Beste Els.

Frits Bolkestein, fractievoorzitter VVD in de Tweede Kamer

70 We moeten niet vergeten wie er op de operatietafel ligt.

Sergei Mironov, chef-arts van het Kremlin

71 Ik heb er alle begrip voor dat sommige mensen er naast hun uitkering zwart bijklussen.

Tiny Muskens, bisschop van Breda

72 Het gerecht is dood.

Paul Marchal, vader vermoorde meisje An

73 De Müller-Thurgau gedijt het beste met niet al te veel zon.

Math Bollen, vee- en wijnboer in Maastricht

74 Ik was verbluft toen ik op de echo dat kleine levende wezentje in mijn buik zag. Ik geloof dat het tapdanste. Ik kon zweren dat ik het hoorde lachen.

Madonna, popster

75 Ga niet naar McDonald's, Kentucky Fried of Pizza Hut. Als de mensen niet meer eten in buitenlandse restaurants, dan gaan die vanzelf failliet.

Soeharto, president van Indonesië

76 Berouw waarover? Het was oorlog en represailles waren legaal. Bovendien gehoorzaamde ik orders.

Erich Priebke, voormalig SS'er

77 Wijsheid komt met leeftijd, ervaring en intelligentie. Ik heb van alles wat, een leeftijd, enige ervaring en enige intelligentie. De som daarvan is wijsheid.

Bob Dole, presidentskandidaat VS

78 Dat dit een vod zou zijn, gaat een brug te ver.

Jacob Kohnstamm, staatssecretaris binnenlandse zaken

79 Ik ben te goed opgevoed om kritiek te spuien op de president. Hij is een bejaarde en zieke man. Iemand die op de grond ligt, mag je niet slaan.

Aleksandr Lebed, secretaris Veiligheidsraad Rusland

80 De PvdA heeft Kok, de VVD Bolkestein. Wij kunnen ons niet permitteren het grote podium nog een jaar onbezet te laten.

Frans Jozef van der Heijden, CDA-Tweede Kamerlid

81 Ik wil de naam van die groepering niet noemen. Dat zou teveel eer zijn voor zulke zakken.

Sonja Barend, tv-presentatrice

82 Het is zeker niet zo dat ik handenwrijvend op dat geld zit te wachten. Ik begrijp alle ophef niet.

Dian van Leeuwen, voormalig voorzitter College van toezicht sociale verzekeringen

83 Lot moet opsodemieteren.

Nico ter Linden, theoloog

84 Dit is een provocatie. Stop hiermee. Wilt u soms dat ik terugkeer naar mijn vliegtuig?

Jacques Chirac, president van Frankrijk

85 Je treft dan het rokertje van de gewone man. Voor sommigen zijn een paar sigaretten of sigaren per dag heel rustgevend.

Ad Lansink, CDA-Tweede-Kamerlid

86 We stoppen kinderen in banken in rijen bij elkaar en daar zitten ze dan tot hun twintigste. Ze leren de wereld alleen maar op papier, dat is gruwelijk.

Paul Biegel, schrijver

87 Dan doe ik hier thuis snel alle raampjes dicht, gordijntjes ervoor en de telefoon bij de hand, zodat ik ook onder water goed contact kan houden. Vervolgens zet ik de wasmachine aan en ga ik duiken.

Frank Brouwer, lijdt aan manisch depressieve stoornis

88 Het kan geen kwaad te proberen de olifant wat manieren bij te brengen.

Talib Rothengatter, hoogleraar verkeerspsychologie

89 Een jaar is voorbij en niets is veranderd.

Jonatan Rabin, kleinzoon oud-premier Rabin

90 “Alleen vrouwen zijn in staat tijdens het liefdesspel plotseling te roepen: 'Oh Jan, stop even. Het strijkijzer staat nog aan'.”

Rita Kohnstamm, psychologe en publiciste

91 Joop is niet gaan eten, hij nam kadetjes of zo. Ik denk dat hij liever even alleen was.

Wilhelm de Gaay Fortman, voormalig hoogleraar en politicus

92 Ik heb geen enkele schroom om de dingen op papier te zetten, terwijl ik me in het dagelijks leven voortdurend geremd voel.

Connie Palmen, schrijfster

93 Zo lang moet u niet op mij wachten.

Felix Rottenberg, voorzitter PvdA

94 Als je een auto koopt waarvan een schokdemper stuk is, wil dat toch ook niet zeggen dat de hele auto niet deugt.

G. Hardenberg, supervisor bij de bouw van de Erasmusbrug

95 Ik ben ook lid, maar mij is niks gevraagd.

Annemarie Jorritsma, minister Verkeer en Waterstaat

96 Het is helemaal niet waar dat ik dat boek integraal heb overgeschreven, want dat was veel dikker.

Arie O. (Olivier), 'meester oplichter'

97 Ook ijdeltuiten en miljonairs laten zich ontroeren door wat deze schooier heeft gemaakt.

Jopie Huisman, schilder/gepensioneerd voddenboer

98 Ik ben niet zo pensioenerig.

Peter Kooijmans, rechter Internationaal gerechtshof

99 Een aantal dingen moet ze echt uit haar hoofd laten. Zoals een aanrijding veroorzaken waarbij slachtoffers vallen en dan niet de schuld op zich nemen. Zoiets, daar houden wij niet van. Dan is het over en uit.

Peter Swinkels, voorzitter raad van bestuur Bavaria

100 Wraak is iets menselijks, maar we accepteren het niet en bestraffen het. We moeten lessen trekken uit onze lange geschiedenis van vijandigheid. Als het nu niet lukt samen te leven, lukt het ons nooit meer.

Jean Carusisi, directeur ministerie van rehabilitatie Rwanda

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden