Kerst is snoezig én een verwijzing naar lijden

Het idyllische beeld van Kerstmis is aan Marc Mulders én aan zuster Bernadette niet besteed. De non achter de tralies en de Tilburgse kunstenaar beschouwen het geboortefeest van Christus als een voorproefje op het lijden van Jezus. En dat spreekt ze zeer aan.

Voor de Tilburgse kunstenaar Marc Mulders (49) is de bloem een metafoor van schoonheid en fragiliteit. Van leven en vergankelijkheid. Daarom bedekt de afbeelding van een lelie het overgrote deel van zijn fotocollage Maria met Kind.

In de kern van de witte lelie, ook wel Madonnalelie, heeft Maria het kindje Jezus aan haar borst. Deze bloem, ooit het symbool van reinheid, verwijst hier naar het lijden en sterven van Christus. De meeldraden staan garant voor nieuw leven.

De collage is een van de topstukken op de kersttentoonstelling ’Maria met Kind’ in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden.

Mulders kwam dit voorjaar in het nieuws door zijn glas-in-loodraam ’Het laatste Oordeel’ in de Bossche Sint Jan. Hierin had hij als hel op aarde de gekaapte vliegtuigen verbeeld die het World Trade Center binnenvliegen. Zijn gebrandschilderde raam in de Nieuwe Kerk (Amsterdam) is uitgeroepen tot beste kunstwerk van de afgelopen vijftig jaar.

Religie is van levensbelang voor Mulders, het levenspad van Jezus zijn inspiratiebron. En dan vooral Jezus’ lijden. Dit lijden ligt volgens hem al besloten in zijn geboorte, zoals de lelie en haar tijdelijke bloei dat symboliseren.

Mulders zit achter een keukentafel in zijn Tilburgse klooster. Tegen de muur van het voormalige klaslokaal leunen twee van zijn werken. Sinds acht jaar is hij weer praktiserend katholiek. Mulders miste het ’knielen in gemeenschap’ en wilde ’terug naar de samenkomst’. Voor hem een logische spirituele ontwikkeling. Hij was ooit een angry young man en schopte tegen het instituut kerk. Maar hij werd milder.

In de vorige eeuw was hij een van de eerste kunstenaars die weer figuratieve religieuze kunst maakten. Voor het Museum voor Religieuze Kunst in Uden reden om samen te werken en op die manier oud aan nieuw te koppelen.

Het museum bezat al een collectie oude religieuze kunst en verzamelt sinds de jaren zeventig ook werk van eigentijdse kunstenaars. Middeleeuwse beelden, zeldzame monstransen, bidprentjes en iconen worden tentoongesteld in een deel van de abdij Maria Refugie. Hier wonen en werken nog zeven zusters Birgittinessen.

In de kersttentoonstelling staan afbeeldingen van Maria met het kindje Jezus centraal. Schilderijen, beelden, iconen en wassen beeldjes zijn te zien in intieme en sfeervolle ruimtes: religieuze kunst van de Middeleeuwen tot heden, gemaakt door anonieme zusters en kunstenaars als Marc Mulders en Mary Waters.

Bijzonder is ook de fraai gesneden Maria Immaculata van Matthias van Beveren uit de zeventiende eeuw.

„Zijn liefde voor de mensen, dat is zo mooi aan het lijden van Jezus”, zegt priorin Bernadette ( 36) glimlacht breed achter de tralies van de ontvangstruimte in de abdij.

Voor de Birgittinessen die hier sober en in afzondering leven, staat het lijden van Christus centraal. Het lijden dat al begint met zijn geboorte. Jozef en Maria voor wie nergens plaats was, de stal, een kribbe als wieg, het begon niet makkelijk. Daar lag hij volgens het Lucasevangelie ’in doeken gewikkeld’.

Volgens openbaringen van de Heilige Birgitta van Zweden, de stichtster van de orde, lag hij als pasgeborene naakt op doeken. Voor de ordeleden is dat een verwijzing naar zijn kruisafname waarna hij in doeken gewikkeld werd.

„Kerstmis is vol voortekenen van het lijden en de dood van Jezus”, zegt de priorin. Na Christus’ dood volgt de opstanding. Daarom is Pasen het blijde hoogtepunt van het jaar voor de zusters. Na de dood volgt altijd een nieuw leven.

Toch is Kerstmis geen verdrietig feest, vindt zuster Bernadette. Eerder ’snoezig’.

De relatief jonge zuster ziet de levenscyclus bij zichzelf terug. Ze trad twaalf jaar geleden in, nadat ze het licht zag tijdens een bedevaart naar Lourdes. „Ik leidde een ruig leven, in duisternis. Maar de Heer riep me en ik werd opnieuw geboren.’’

Spijt heeft zij niet van haar keus. Mist de priorin haar familie niet met Kerstmis?

„Nee”, zegt ze. „Ik hou veel van mijn ouders maar heb hier een eigen leven. En dat respecteren zij.”

iMaria met Kind, Mus. Religieuze Kunst, Uden. Tot 4/2 museumvoorreligieuzekunst.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden