Kerry trekt uitspraak over Israël als 'apartheidsstaat' in na kritiek

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry zegt dat hij het woord 'apartheidsstaat' beter had kunnen vermijden. Beeld ap
De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry zegt dat hij het woord 'apartheidsstaat' beter had kunnen vermijden.Beeld ap

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry heeft zijn uitspraak ingetrokken dat Israël in de toekomst het risico loopt 'een apartheidsstaat' te worden als een vredesakkoord met de Palestijnen uitblijft. Hij deed dit onder druk van kritiek van de pro-Israëllobby in de VS en een Israëlische minister die Kerry's uitspraak hekelden. Een Republikeinse senator eiste zelfs zijn aftreden.

In een verklaring reageerde Kerry boos over de "partijpolitieke" aanvallen op hem, maar hij erkende dat zijn woordgebruik niet zo gelukkig was geweest. Hij deed zijn gewraakte uitspraak afgelopen vrijdag tijdens een besloten bijeenkomst van de Trilaterale Commissie in Washington, een groep opiniemakers uit Europa, Zuidoost-Azië en Noord-Amerika die de politieke en economische samenwerking proberen te bevorderen. De website Daily Beast wist een geluidsopname van de speech te bemachtigen.

Tijdens de bijeenkomst zei Kerry dat zonder een tweestatenoplossing er in Israël twee klassen burgers dreigen te ontstaan. "Het creëren van twee staten is de enige realistische oplossing", zei Kerry vorige week. "Een eenheidsstaat zal uitdraaien op òf een apartheidsstaat met tweederangs burgers, of het wordt een staat die de capaciteit van Israël vernietigt om een Joodse staat te zijn."

In zijn verklaring stelt Kerry nu dat hij het woord 'apartheid' beter had kunnen vermijden. "Ik draai al lang genoeg mee om te weten hoe woorden een verkeerde indruk kunnen creëren, of dat nou de bedoeling is of niet. Als ik de band kon terugspoelen zou ik een ander woord hebben gebruikt", aldus Kerry. "Ik wil niet dat mijn toewijding aan Israël door iemand in twijfel wordt getrokken, zeker niet voor partijdige en politieke doeleinden, dus ik wil glashelder zijn over wat ik geloof en niet geloof."

De Israëlische premier Netanjahoe regaeerde niet op Kerry's woorden, maar zijn partijgenoot, transportminister Katz, wel. Katz schreef: 'Schaam je Kerry, dit zijn woorden niet niet gezegd moeten worden'. De leider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, Eric Cantor, vindt dat Kerry zich zou moeten verontschuldigen, maar deze deed dat niet en bleef de kern van zijn betoog verdedigen.

Hij stelde ook dat ex-premiers van Israël zoals Ehoed Barak en Ehoed Olmert zelf vergelijkbare dingen hebben gezegd in het verleden. In 2010 zei Barak bijvoorbeeld: "Zolang er in dit gebied ten westen van de Jordaan een politieke entiteit Israël bestaat, dan zal die òf niet-Joods zijn, òf niet democratisch. Als dit blok van miljoenen Palestijnen niet mag stemmen, dan is er sprake van een apartheidsstaat". De Israëlische ambassadeur in Zuid-Afrika, Alon Liel, zei in 2013 nog dat een "gezamenlijke staat - in de hoop dat deze status quo tijdelijk is - een apartheidsstaat is".

Frustratie over nieuwe mislukking
Kerry's uitspraken komen mogelijk voort uit diepe frustratie over het opnieuw vruchteloze vredesoverleg tussen Israël en de Palestijnen. De Amerikaanse bewindsman heeft de afgelopen maanden veel tijd en energie gestoken om beide partijen rond de tafel te krijgen met het doel over negen maanden een vredesregeling tot stand te brengen. Maar dat is niet gelukt en de deadline verstrijkt vandaag.

In zijn speech van afgelopen vrijdag suggereerde Kerry dat een vredesakkoord wellicht pas mogelijk wordt na pas na een leiderswisseling in Israël en bij de Palestijnen. Hij hekelde het Israëlische plan om 14.000 nieuwe huizen voor kolonisten te bouwen in de bezette gebieden, maar legde de schuld voor de mislukking bij beide kanten.

Aan de Palestijnse kant zorgt de recente toenadering tussen de gematigde Palestijnse Fatah en het radicaal-islamitische Hamas, voor groot wantrouwen in Israël. Hamas wordt door Israël, de VS en Europa beschouwd als een terroristische organisatie.
De Amerikaanse minister zei dat hij nu overweegt met een eigen vredesvoorstel te komen en tegen beide kanten te zeggen: "Graag of niet".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden