Kermis

Toen ik vorige week schreef over mijn afkeer van de nationale dodenherdenking op de Dam, maakten sommige lezers daaruit op dat ik de hele herdenking zou willen afschaffen. Dat is een misverstand. Ik verzet me niet tegen het herdenken zelf, maar tegen de bombastische vertoning die ervan is gemaakt. Ik verzet me tegen het theater eromheen, tegen de verplichte praatjes en de holle frasen. Vrijheid maak je met elkaar. Vrijheid geef je door. Vrijheid is leven zonder angst.

Met het verstrijken der jaren wordt, onder aanvoering van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, de dodenherdenking almaar krampachtiger opgeleukt. Dat gebeurt, naar het schijnt, om de jeugd erbij te betrekken. Uit een onderzoek van het Algemeen Dagblad blijkt dat onrustbarend veel jongeren onrustbarend weinig van de Tweede Wereldoorlog weten. Wie was in bezettingstijd het staatshoofd van Nederland? Wat verstaan we onder de Kristalnacht? Het zijn vragen die bijna de helft der ondervraagden niet juist kan beantwoorden. Een derde van hen heeft zelfs geen flauw idee wanneer de oorlog plaatsvond. Volgens een boze briefschrijver in Trouw is er bij de jeugd 'geen schijn van een persoonlijk raakvlak' met het verleden. Jongeren hebben uitsluitend belangstelling voor 'pils en chips'. Maar is het eerlijk om jongeren de schuld te geven van hun onbe-nulligheid? Het Nederlandse onderwijs is op sterven na dood, menige school staat op instorten, docenten zijn overwerkt en onderbetaald. Daar komt nog bij dat het vak geschiedenis jarenlang niet serieus werd genomen. Op zeker moment dreigde het zelfs uit het lespakket te worden verwijderd. 'Geschiedenis', zo heette het, 'heeft zijn tijd gehad'. Ternauwernood bleef het verleden voor de vernietigende vernieuwingsdrang van het ministerie van onderwijs gespaard, maar het ging niet van harte. Moeten we nu onze jeugd verwijten dat die nauwelijks op de hoogte is van het bombardement van Rotterdam of de jodenvervolging? Een van de vragen die aan de jongeren in kwestie werd gesteld luidde: 'Waar in Nederland werd de Duitse capitulatie ondertekend?' Vijf op zes gaven een verkeerd antwoord.

Een jaar of wat terug, ik meen in 1998, werden kamerleden getest op hun kennis van de vaderlandse geschiedenis. De uitkomst was bedroevend. Toen ze met het povere resultaat werden geconfronteerd, reageerden ze lacherig. 'Ach ja, geschiedenis, het is niet mijn sterkste kant.' Hoeveel kamerleden zouden hebben geweten dat de Duitse capitulatie zijn beslag kreeg in de aula van de landbouwhogeschool in Wageningen? Zouden zij het er procentueel beter afbrengen dan de jeugd? Ik geloof er niets van.

Zo staan dus de zaken. Onze jongeren krijgen niet het geschiedenisonderwijs waar ze recht op hebben. In plaats daarvan zijn ze overgeleverd aan de pseudo-diepzinnigheid van het Nationaal Comité. Vorig jaar ging die gepaard met vage versjes op de televisie. Zij komt wel terug. Of komt zij wel? Welja zij zwaaide toch. Maar wie van jullie zwaaide na? En wie doet straks nog haar balkondeur dicht? Dit jaar, voor de verandering, was er vage muziek. Freedom, oh freedom, when will I know what you mean? Het is een retorische vraag. Wanneer zullen jongeren beseffen wat vrijheid betekent? Jongeren zullen pas beseffen wat vrijheid betekent wanneer ze de hunne verliezen. Daarom stel ik het volgende voor. Op 4 mei 2002 organiseert het Nationaal Comité een grootscheepse razzia onder de jeugd. Iedereen tussen 12 en 18 wordt door de mobiele eenheid van straat gehaald of uit huis gesleept. In overvalwagens gaan de arrestanten naar Westerbork, Amersfoort en Vught, waar ze zich moeten opstellen in rijen van vijf. Wat nou pils? Wat nou chips? De zweep erover! Herdenken zullen ze, of ze willen of niet!

Voor dit jaar zit de vertoning er in elk geval weer op. De kransen zijn geruimd. De doden, opgeschrikt door het kabaal, mogen weer slapen. Het duurt niet lang meer of op de Dam wordt het reuzenrad in stelling gebracht. Dan kan de echte kermis beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden