Kermiskunst tegen de 'verpretparkisering'

Een 'ritje' in een virtual reality-kermiskarretje duurt 90 seconden, naar de gemiddelde duur van een ritje in de achtbaan. Beeld Patrick Post

Een kunstwerk beleven met een virtual reality-bril op. 'Dropstuff' komt op voor bedreigde historische binnensteden.

"Ik ben in Venetië!," roept student Matthew Strube (18). Maar hij zit in een kermisattractie, midden in het Amsterdamse Vondelpark. Op zijn hoofd een virtual reality-bril. Voor zijn ogen speelt zich in 360 graden een 3D-filmpje af van een gondeltour door de kanalen van Venetië.

De grijze motorfiets onder zijn billen beweegt op en neer en produceert een pingelend kermisdeuntje. Strube kijkt verwonderd om zich heen. Een doorsnee-kermisattractie is het niet: het is een kunstwerk van het mediakunstcollectief Dropstuff, dat ageert tegen de 'verpretparkisering' van historische binnensteden. Eerder stond het al in Venetië, nu in Amsterdam op het Mediabites-festival.

De virtual reality-brillen komen in twee smaken: een gondeltour door de kanalen van Venetië of een rondvaart door de Amsterdamse grachten. Met een rotgang speelt die tour zich af, zo nu en dan komt hij tot stilstand. "Het staat symbool voor hoe toerisme werkt. Alsmaar rennen en af en toe even stilstaan," zegt kunstenaar René van Engelenburg (40). "Ik woon in hartje Amsterdam en ik zie met eigen ogen dat het platte toerisme het gewone stadsleven verdringt. Daar stoor ik me aan. In Venetië zijn de gewone mensen gevlucht voor de massa's toeristen, dat zouden we in Amsterdam moeten willen voorkomen."

Treurig

Een 'ritje' in zo'n virtual reality-kermiskarretje duurt 90 seconden, naar de gemiddelde duur van een ritje in de achtbaan. In de Amsterdamvariant stap je op een knaloranje rondvaartboot. Het Rokin en de Herengracht flitsen voorbij, uit de machine kakelt een melancholisch melodietje. De beelden zijn mooi, maar blij word je er niet van. Eerder een beetje treurig. The Fair Grounds, zoals het kunstwerk heet, laat je de wezenloosheid van rondstruinend massatoerisme ervaren.

Xavier Lindner (22) van VondelCS zet net de VR-bril af. "Gaaf," zegt hij. "Normaal zit je met een virtual reality-bril gewoon in een stoel, maar nu beweegt echt alles."

Een gek gezicht is het wel, een kermisattractie voor de deur van het klassieke Vondelparkpaviljoen, bekend als VondelCS. Een motorfiets, wipwap, paardje, helikopter, racewagen en een Pokémonfiguurtje staan in een rechte lijn achter elkaar, geschilderd in één primaire kleur, in de traditie van De Stijl van Mondriaan en Rietveld. "We zien de wagentjes ook als zelfstandige kunstwerken", aldus Van Engelenburg.

The Fair Grounds is onderdeel van een groter project dat Van Engelenburg "de koude kermis" noemt. "Het idee is om volkscultuur te verbinden aan innovatie en high art," zegt hij. "De kunstwereld is nogal in zichzelf gekeerd en heeft weinig aandacht voor publiek dat niet zomaar een museum binnenloopt." Met zijn kunstwerk wil Van Engelenburg dan ook niet alleen op cultuur- en mediafestivals staan. Hij hoopt zijn werk ook op gewone kermissen te presenteren, om zo 'niet-kunstpubliek' kennis te laten maken met zijn creatie.

The Fair Grounds is vandaag nog te zien bij VondelCS in Amsterdam, op 20 mei bij het Groninger Forum in Groningen en 23 mei in Beeld en Geluid in Hilversum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden