Kerkgroei / Poldergelovigen spiegelen zich aan 'American Dream'

Zelden zitten christenen met ongelovigen aan tafel. Maar ze willen zo graag. Twee dagen lang kregen duizend kerkelijke belangstellenden tips uit Amerika voor kerkgroei. Nederland staat open voor religie, stelde Bill Hybels, de wonderdominee van Willow Creek. Het applaus was luid.

door Petra Noordhuis

Wat doen we als kerken met de toegenomen openheid voor spiritualiteit? Over die vraag sprak Bill Hybels op de conferentie 'Bouwen aan sterke en aanstekelijke kerken' van Willow Creek Nederland. ,,Denk niet dat mensen vanzelf weer naar de kerk gaan nu er meer openheid is'', benadrukte hij.

De tweedaagse, jaarlijkse Willow Creek-conferentie is gistermiddag afgesloten met een toespraak van Bill Hybels, voorganger en stichter van de Willow Creek Community Church dichtbij Chicago. Deze Amerikaanse zendingsgemeente, opgericht in 1976, dankt haar bekendheid aan moderne diensten die aantrekkingskracht uitoefenen op niet-kerkelijken.

Willow Creek Nederland probeert predikanten, kerkleiders en gemeenteleden van evangelische en traditionele kerken in ons land zover te krijgen de principes van Willow Creek in hun eigen gemeente toe te passen.

Het onderwerp 'moedig leiderschap' kwam maandag te vervallen, omdat Bill Hybels liever over het actuele thema 'openheid' sprak. ,,In de Verenigde Staten zaten de kerken na het weekeinde van 11 september overvol. Daarna nam het aantal bezoekers geleidelijk af. Maar die openheid voor spiritualiteit is er nog steeds'', stelde hij. Vervolgens vroeg hij de ruim duizend aanwezigen in de kerkzaal van De Pijler, een evangelische gemeente opgezet volgens Willow Creek-principes, om door middel van applaus hun mening te geven over het geestelijk klimaat in Nederland. Op de vraag of Nederlanders vijandig staan tegenover God, klonk slechts een zacht, aarzelend handengeklap. De stelling dat Nederlanders open zijn voor religie, ontlokte de toehoorders daarentegen een echt applaus.

,,Ga het gesprek aan met ongelovigen, want tegenwoordig waarderen zij het om met verstandige christenen een goed gesprek te voeren over religie'', aldus Hybels. Hij is een all American televangelist die met berekenende ervaring contact legt met zijn gehoor. Nu eens gebaart hij druk en maakt grapjes, dan weer laat hij veelbetekenende stiltes vallen en kijkt hij het publiek doordringend aan.

Christenen moeten volgens hem bewust contact leggen met ongelovigen en gesprekken met hen aanknopen over religie, net zoals Jezus dat volgens het evangelie deed met een Samaritaanse vrouw bij een waterput. Dit is een van de moeilijkste vragen die een kerk aan haar leden kan stellen, erkende de geestelijk leider. Uit een peiling in de zaal blijkt dat vrijwel geen enkele aanwezige de afgelopen zes maanden heeft gedineerd met een niet-christen. Toch is het praten met onkerkelijken in zijn ogen dé methode om openheid voor religie om te zetten in een radicale keuze voor Jezus.

In het theologisch gedachtegoed van Willow Creek gaat het samengevat om het op de markt brengen van de kerk. De Bijbelse boodschap blijft hetzelfde, maar wordt in een moderne verpakking aangeboden, zodat 'ongelovigen' zich erdoor voelen aangesproken. Dat betekent een eenvoudige, laagdrempelige kerk. Een grote zaal met een podium waar populaire muziek klinkt en toneelstukjes worden opgevoerd. Daarmee trekt de kerk in Chicago wekelijks 17000 bezoekers.

De deelnemers aan de conferentie komen naar eigen zeggen niet met de bedoeling het Amerikaanse model in zijn geheel over te nemen, maar om 'inspiratie' op te doen. Een van hen is Ton de Ruiter, predikant van de Gereformeerde Kerk (Vrijgemaakt) in Enkhuizen. Hij bezocht de eerste Nederlandse Willow Creek-conferentie in 1996 nog alleen, maar is dit jaar met tien gemeenteleden naar Lelystad gekomen, dankzij het toenemende enthousiasme voor Willow Creek. ,,Hybels leert ons om er te zijn voor anderen, om kerk te zijn met een roeping'', zo omschrijft hij het. ,,Wij nemen te makkelijk genoegen met een oppervlakkige vorm van christen zijn. Dan zeggen we: we zijn nu eenmaal zondaars. Maar dan vergeten we dat God ook zijn Geest geeft om ons te helpen bij de navolging van Christus.''

Kars Veling, ook vrijgemaakt gereformeerd en tot voor kort lijsttrekker van de ChristenUnie, is voor het eerst bij een Willow Creek-conferentie aanwezig. Hij is pas lid van de bezinningscommissie van zijn kerk in Delft. ,,Ik kende Willow Creek alleen uit de geschriften en had er vanwege de commerciële uitstraling zo mijn reserves bij. Ik vroeg me af waarom we iets moeten imiteren uit Amerika, waarom het van ginds moet komen.'' Ondanks zijn bedenkingen ervaart hij de bijeenkomst in Lelystad als 'inspirerend'. ,,Zo ben ik het met Hybels eens dat we alle zorg aan de kerkdiensten moeten besteden.'' Hij ervaart zijn kerk al als een 'gastvrije gemeente', maar een symposium als dit kan volgens hem helpen om dat uit te bouwen. ,,Al neem je maar twee of drie ideeën mee en al heb je maar een paar goede gesprekken gehad.''

Arjan Hilbers en Henk Mijnders, beiden christelijk gereformeerd predikant in Zwolle, doen in een workshop verslag over hun bezoek aan de megakerk in Chicago en over het toepassen van Willow Creek in de traditionele kerken die vastzitten aan een kerkorde anno 1600. ,,Wat zijn veel kerken preekhallen'', verzucht Hilbers. ,,Alle neuzen zijn gericht op de preekstoel en je hebt goed 'gekerkt' als je weet hoe de dominee heeft gepreekt en hoe de organist heeft gespeeld.'' Zijn kerk wil 'laagdrempeliger' zijn, onder meer door speciale diensten voor belangstellenden, waarin drama- en muziekteams optreden en waarin naast de psalmen en oude gezangen ook nieuwere liederen worden gezongen. Hilbers: ,,Ik hou zelf van kerkmuziek en van Bach, maar de Geest spreekt verschillende talen en het is zonde om daar geen gebruik van te maken''. Daarnaast willen Hilbers en Mijnders in de kerkdienst hedendaagse taal gebruiken, niet meer de eeuwenoude liturgische standaardteksten. ,,Die zijn ontstaan vlak na de Reformatie, toen mensen blij waren dat ze eindelijk eens konden uitleggen waarom het avondmaal werd gevierd. In de beeldcultuur waarin we nu leven is het beter om deze 'formulieren' samen te vatten.''

Hun advies aan mensen die Willow Creek-elementen willen invoeren in een traditionele kerk: ,,Ga niet vooraf toestemming vragen aan de kerkenraad. Dan moeten er avonden over worden volgepraat. Verantwoording achteraf werkt veel beter. Waarschijnlijk is iedereen dan enthousiast en anders kun je altijd alsnog worden teruggefloten.'' Van kerkgroei is in Zwolle overigens nog geen sprake, maar ze houden er de stedelijke groei bij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden