Kerken Hannover tonen hun alternatieve gezicht

Kerken in het Duitse Hannover gooiden dit weekeinde hun deuren wagenwijd open voor een alternatieve 'Lange nacht'. Doel: de mensen het 'andere gezicht van de kerk' laten zien om zo meer aandacht te trekken. Een initiatief uit nood geboren, want ook bij de oosterburen slaat de secularisatie hard toe, neemt het kerkbezoek af en dalen de inkomsten.

'Wát een mensen! Het lijkt net kerstnacht.'' De uitroep komt uit de mond van Cornelya Zemke, als predikante verbonden aan de evangelische jeugddiensten in Hannover. Vrijdag beleefde deze stad de 'Lange nacht van de kerken'. Daarin lieten de protestantse (en enkele katholieke) gemeentes het 'andere gezicht van de kerk' zien. Een alternatief programma vol zang, dans, excursies en discussies. Men had 15000 bezoekers verwacht, er kwamen er drie keer zoveel.

In de Lutherse Marktkirche zitten jong en oud onconventioneel op de grond voor het altaar. Men heeft het er zich met kussens en dekens behaaglijk gemaakt, want de marmeren plavuizen zijn hard en de septemberavond frisjes. Er wordt vrolijk gezongen en men is met klankschalen in de weer. En overal kaarsen. De veertienjarige Nils roept verbaasd; ,,Ik had me een kerk totaal anders voorgesteld.'' ,,That's real cool, man'', beaamt Leonie (15).

Vrijdagavond openden 63 godshuizen in heel de stad hun deuren om ze pas in de vroege uurtjes van zaterdagochtend weer te sluiten. 'We willen de mensen in beweging brengen', luidde het motto waaronder superintendent Wolfgang Puschmann (evangelisch) het initiatief had genomen voor deze alternatieve happening. De bezoekers konden kiezen uit 425 manifestaties, zoals meedoen aan samba-dansen, luisteren naar popsongs van de band Megaherz, de toren beklimmen, helpen klokken luiden en naar een alternatieve theatervoorstelling kijken. Voor velen was het de eerste keer dat ze een kerkgebouw van binnen zagen. En het viel, getuige de reacties, menigeen niet tegen. Knabbelend aan een 'reli-snack' bekijkt Insa (18) de bible comic-expo: ,,Zo zijn die bijbelverhalen minder boring.''

,,We hadden absoluut niet op zo'n grote toeloop gerekend'' zegt een glunderende pastor Jürgen Kemper. In zijn Drievuldigheidskerk kunnen bezoekers naar koraalmuziek luisteren, met een biertje in de hand. In een ander kerkgebouw onthullen de evangelische Landesbischöffin Margot Küsssmann en de sociaaldemocratische burgemeester Herbert Schmalstieg in een discussieprogramma hun persoonlijke sterkten en zwakten. De sfeer is ontspannen. Er wordt veel gelachen. ,,Zo'n initiatief werkt drempelverlagend'' legt de bisschop later uit. ,,Het is een experiment om mensen, vooral jongeren, naar de kerk te trekken.''

In andere delen van Duitsland houdt men soortgelijke acties. Uit nood geboren, want net als in ons land daalt bij de oosterburen het aantal kerkgangers met de week. Dat voelen kerken ook in hun portemonnee. Zo zal in het noordelijk Elbegebied de evangelisch-lutherse kas rond 2005 hoogstwaarschijnlijk voor een kwart minder gevuld zijn dan in 1992 het geval was. Bij de katholieken is het weinig beter.

Vooral in Oost-Duitsland is het dramatisch. De kerkbelasting maakt daar slechts twintig tot dertig procent van de inkomsten uit, de rest komt vooral van de allang niet meer rijke broeders en zusters uit het Westen. Om het hoofd financieel boven water te houden moeten de kerken personeel ontslaan en onroerend goed verkopen.

Nog dit jaar zullen er ontslagen gaan vallen bij zowel de evangelische Pressedienst als bij de katholische Nachrichtenagentur. En wat de Duitse kerkbladen betreft, daar dreigen fusies en opheffingen. Dat kan er, aldus de Süddeutsche Zeitung, zelfs toe leiden dat binnen de evangelische kerk alle lokale bladen zullen opgaan in het landelijke tijdschrift Chrismon. Een slechte zaak in een geseculariseerde tijd die juist om meer kerkelijke presentie vraagt.

De financiële crisis zou de kerken wel eens fundamenteler kunnen veranderen dan welk evangelisch synodebesluit of decreet van de katholieke bisschoppenconferentie ook. In de protestantse kerken dreigt dit te leiden tot predikanten die deels elders moeten 'bijklussen'.

En in de rk kerk kan het een ongewenst proces van hernieuwde klerikalisering op gang brengen. De ontslagen zullen de lekenmedewerkers treffen, priesters kunnen immers geen ontslag krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden