Kerken dreigen toegang tot persoonsgegevens te verliezen

Beeld anp

Gemeenten moeten kerkgenootschappen geen seintje meer geven als een van hun leden verhuist of overlijdt. De koppeling van kerkelijke administraties en de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) is niet meer van deze tijd, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer.

Een motie waarin D66 voorstelde om die koppeling te schrappen, is dinsdag aangenomen door onder meer VVD, PvdA, SP, PVV en GroenLinks. Het is nu aan minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) om te beslissen of hij er gehoor aan geeft.

Kerkgenootschappen en andere levensbeschouwelijke organisaties, waaronder de rooms-katholieke kerk en de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), worden nu nog automatisch op de hoogte gebracht van mutaties in het GBA. Zo voorkomen ze bijvoorbeeld dat een overleden lid post blijft ontvangen. En als een lid in een andere plaats gaat wonen, is de lokale kerk daar direct van op de hoogte.

Daarmee hebben de kerken wat D66 betreft onterecht een streepje voor op andere organisaties. Voor 'het verstrekken van persoonsgegevens door de Staat aan kerken en 'andere genootschappen op geestelijke grondslag bestaat niet langer voldoende rechtvaardiging', stelt de partij in de motie.

Ook sportclubs kunnen gegevens opvragen
Over andere organisaties rept de partij niet. Kerken zijn lang niet de enige die een koppeling met de GBA hebben: GGD's kunnen ook persoonsgegevens krijgen, bijvoorbeeld voor wanneer ze kinderen willen oproepen voor vaccinaties. NS Reizigers gebruikt GBA-gegevens om zwartrijders op te sporen. En in veel gemeenten kunnen ook sport- en muziekverenigingen de gegevens over hun leden opvragen. Net als particulieren die een reünie organiseren.

Toch zit de koppeling met de kerken D66 al jaren dwars. In 2007 en 2013 probeerde ze er ook al een einde aan de maken, maar die pogingen leverden niets op. Nu seculiere partijen in de Kamer de overhand hebben, lukt het dus wel. Zij kunnen er trouwens niet helemaal van uitgaan dat minister Plasterk aan hun zijde staat, want de PvdA'er heeft in het verleden laten weten dat hij geen bezwaar had tegen de koppeling.

'Dit gaat ten koste van liefdadigheid'
Als Plasterk wel gehoor geeft aan de oproep, belanden kerken in een 'uitermate vervelende situatie', waarschuwt Dick Breekveldt van Stichting Interkerkelijke Ledenadministratie (Sila). "Ieder jaar verhuist of overlijdt zo'n 20 procent van de kerkleden." Zijn organisatie is het landelijk schakelpunt tussen de kerken het GBA en onderhoudt de landelijke ledenregistraties van de kerken.

Breekveldt: "Straks moet dan iedere gemeente en parochie zijn eigen administratie bijhouden. Dat gaat flink wat manuren kosten, en kerkelijke vrijwilligers hebben het al zo druk. Hulp aan armen, vluchtelingen, het inzamelen van kleding en voedsel: daar is dan minder tijd voor over. Moeilijk uit te leggen, zeker nu de overheid zich steeds verder terugtrekt."

De PKN stelde in 2013 nog dat er chaos zou ontstaan als kerken niets meer van het GBA zouden horen. "Bij kleine kerkgenootschappen houden mensen nog wel een oogje op elkaar", zei secretaris-generaal Arjan Plaisier toen in Trouw.

"Maar bij een groot kerkgenootschap als de Protestantse Kerk in Nederland raak je het overzicht kwijt, vooral aan de randen van de kerk. Ik voorzie situaties waarbij overleden mensen brieven blijven krijgen van de kerk." De rk-kerk waarschuwde destijds dat haar administratie 'binnen de kortste keren sterk verouderd' zal raken.

Kerken kunnen niet in GBA 'neuzen'

Sommige critici van de koppeling verwijten kerken dat die ‘rondneuzen’ in de GBA. Privacyschending, vinden zij. Hun vrees is ongegrond, want kerken kunnen zelf niet in de GBA kijken; ze krijgen alleen bericht als er bij een van hun leden iets verandert. Die communicatie verloopt via een landelijk schakelpunt: Stichting Interkerkelijke Ledenadministratie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden