Kerken aan de costa zijn vrijer dan in Holland

In een wekelijkse serie besteedt Trouw in woord en beeld aandacht aan het alledaagse, hedendaagse christendom. Aflevering 4: Nederlanders en Vlamingen overwinteren en kerken in Playa des Ingles op Gran Canaria.


Om twaalf uur is in de Templo Ecúmenico in Playa del Inglés de mis voor Nederlandstalige katholieken. Er zitten zo'n 150 mensen: Vlaams, Nederlands. Dit is het domein van Jan van der Hoeven. Tweeëntachtig, ex-gereformeerd, in de oorlog in Duitse gevangenschap, ontsnapt, kleine ambtenaar met een grote mond, actief in vakbond en politiek, en meer in het algemeen niet iemand voor een kerk die van gedweeë schapen houdt.

En dan ken je zijn Zaanse vrouw Wil nog niet. Ze snoert hem de mond als hij over de oorlog begint: ,,Dan lig je vannacht weer te gillen en te trappen! Nou ja, je moet het zelf maar weten.''

Toen hij wegens KZ-syndroom op zijn 55ste werd afgekeurd vertrok het echtpaar naar Gran Canaria. Zelf organiseerde Van der Hoeven al gauw Nederlandse missen. Op zijn eerste ronselronde voor priesters reageerden er tachtig, de meeste gehuwd. Maar daar begon Van der Hoeven niet aan. Nu wil hij het na 25 jaar overdragen, ook voor zijn vrouw die voor de priester in het huis ernaast zorgt.

Een 'leek' die op eigen houtje missen regelt, die bij wijze van spreken zelf de priester examineert, benoemt, ontslaat, dat is in het hiërarchische patroon van de rk kerk ongepast. Het bracht hem al in aanvaring met professor Eduard Kimman, de pater jezuïet die de Nederlandse kerkprovincie zakelijk bestiert. ,,En dat terwijl ik al zo'n hekel heb aan jezuïeten.''

In plaats van een pauselijke ridderorde voor jarenlange diensten met ook aanmerkelijke financiële offers, wilde men van deze ongewijde Hollandse deken-zonder-beleidscommissie af. Gran Canaria moet gelijkgeschakeld worden met andere rk Nederlandstalige vieringen onder de hoede van de Mgr. Dellepoortstichting.

Maar trots toont Van der Hoeven de erkenning die hij in december ontving, een dankbrief van bisschop Punt met fleurig wapen voor alles wat Van der Hoeven voor God en kerk belangeloos had verricht. Dienstdoend priester van de maand blijkt Jef Ulburghs, ook 82 jaar, en een al even opmerkelijk type.

In België is hij een fenomeen: priester van de kompels in de Waalse mijnen, van Italianen, Oekraïners, sikhs, moslims, uitgeprocedeerden, een rode, later meer een groene barricademan, hongerstaker, gemeenteraadslid, gekozen in de Belgische senaat, Europarlementslid, nestor van de partij Groen! en overal een dwarse lastpak.

Priesters mogen toch geen politieke functies hebben? ,,Daarom zit ik hier op Gran Canaria ook boete te doen'', grapt Ulburghs. De werkelijkheid is een beetje anders. Hij heeft grote sympathie voor dit kerkmodel-van-onderop.

Onlangs wilde een andere priester mee de mis doen, concelebreren, zoals dat heet. Deze was gewend dat eerwaardes dat onderling even regelen. Ulburghs verwees hem naar Van der Hoeven, maar die is te gereformeerd gebleven om zulk klerikaal vertoon te waarderen. Het gebeurde niet.

Als jong idealistisch priester zwoer Ulburghs nooit van z'n leven met vakantie te gaan. Te luxe, te burgerlijk. En zie hem nu hier. ,,Een mens is niet altijd logisch gebouwd'', zegt hij.

Tot zijn eerste vakantie was hij overgehaald door zijn mijnwerkers zelf, die wilden dat hij mee ging skiën. ,,Verlof is een recht, ook voor de kleine mens'', begon hij in te zien.

Ulburghs weet dat mensen hier niet naar de mis komen voor een lange preek: hij houdt het op drie minuten, net genoeg om aan het evangelie van de verzoekingen in de woestijn zijn stokpaardje te koppelen: nee zeggen tegen misbruik van godsdienst voor machtsdoeleinden.

Toeristen- of overwinteraarspastoraat - wie zal dat betalen? Toch niet het potje voor de achterstandsgroepen? De dominee, de priester werken onbezoldigd, maar het kerkgebouw moet gehuurd, de organist betaald, net als de vliegreis en de bungalow.

Bij de protestanten gaat het goed, die zijn gul en gewend hun verantwoordelijkheid te nemen. Bij de katholieken is het anders.

Priester Ulburghs schaamt zich voor zijn landgenoten; Belgen met hun kerkbelasting gedragen zich als de weduwe met de penningskes en leggen op de schaal van Van der Hoeven wat kopergeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden