'Kerkelijke regels moeten geen afbreuk doen aan menselijke waardigheid'

Bedrukte gezichten en kaarsjes gisteren bij de laatste mis. De meeste parochianen komen voortaan samen in een verzorgingshuis, waarvan ze de huur zelf betalen. © Maarten Hartman

'Wat dapper van u.' Een oude dame slaat de afgetreden vicevoorzitter Gerard van de Weijer ter bemoediging op de schouder. 'Ik mag het natuurlijk niet zeggen, maar van mij mogen ze hulpbisschop Mutsaerts van driehoog naar beneden gooien.' Van de Weijer glimlacht ongemakkelijk.

Zijn San Salvator-parochie heeft nooit echt in de pas gelopen met Rome. Vrouwen mogen er voorgaan, net als pastoraal werkers die niet door het bisdom Den Bosch zijn aangesteld. Homostellen kunnen er hun relatie laten zegenen. En de liederen van Huub Oosterhuis zijn er min of meer favoriet.

Sleutel inleveren
Jarenlang stond het bisdom de progressieve vieringen oogluikend toe. Tot voor een paar weken geleden, toen de verse hulpbisschop Rob Mutsaerts besloot om er zélf orde op zaken te gaan stellen. Het bestuur van San Salvator ging niet akkoord en moet volgende week de sleutel aan Mutsaerts geven. Die leidt vanaf volgende week de vieringen. De meeste parochianen komen voortaan samen in een verzorgingstehuis, waarvan ze de huur zelf betalen.

Over de hoeveelheid steun hoeven ze niet te klagen. Wonen normaal gesproken zo'n 150 mensen de viering bij, zondagochtend zijn dat er minstens een keer zoveel. Samen zetten ze de protestantse gezangen in. 'De Farizeeën verkondigden de leer van Mozes', weet voorganger Martien van Stiphout. 'Die leer is goed, want hij is door God gegeven. Maar de verkondigers deugen zelf niet. Ze zetten de deur op slot voor anderen.'

'Illegalen' en 'zwartwerkers'
Zijn de leiders van het bisdom volgens de parochianen net zo onmenselijk hard als de rechtlijnige Schriftgeleerden uit Jezus' tijd? Het ontslagen bestuurslid Ria Zwijnenberg vindt van wel. 'Hulpbisschop Mutsaerts noemde onze voorgangers 'illegalen' en 'zwartwerkers'. Schandalig. Zijn geheven vingertje past niet meer bij deze tijd. Kerkelijke regels moeten geen afbreuk doen aan menselijke waardigheid.'

Zaterdag ontving Zwijnenberg een ontslagbrief van het bisdom. 'Die was zó zakelijk. Of ik zo snel mogelijk de sleutels van het gebouw in wilde leveren. Anders zouden ze me 'sommeren' om het alsnog te doen. Alleen dat woord al.' Ze verwacht dat er voortaan minder druk op de samenkomsten ligt. 'Ik had hier voortdurend het gevoel dat ik op mijn vingers werd gekeken. Op de nieuwe locatie zijn we vrijer. Gelukkig maar, want wij veranderen niet.'

Misbruik macht
Tijdens de viering gaat de Bijbel open bij het boek Maleachi. God klaagt er priesters aan die hun macht misbruikt zouden hebben. 'Als jullie niet luisteren', waarschuwt God, 'dan zal ik jullie met mijn vloek treffen en vervloek ik alles waarmee jullie gezegend zijn.'

Is die straffe tekst ook een aanklacht tegen het bisdom? Zoek er niet te veel achter, waarschuwt de afgetreden vicevoorzitter Van de Weijer. 'Alle rooms-katholieke kerken lezen deze tekst vandaag. Maar inderdaad: het is erg toevallig dat dit uitgerekend voor vandaag op het programma staat.'

Ambteloos burger
Voor de handvol voorgangers en actieve kerkleden is er bijna een minuut lang een staande ovatie. Van de Weijer sluit de viering af. 'Ik sta hier als een ambteloos burger', merkt hij nog fijntjes op voordat de pianist het laatste lied inzet. Een dame achterin de kerk herkent het nummer onmiddellijk: het komt van Huub Oosterhuis. 'Dit vind ik zó'n prachtig lied.'

'Ik ben benieuwd hoe de viering van volgende week eruit ziet', vertelt parochiaan Hans Willems bij het verlaten van de kerk. Grappend: 'Misschien draagt de pastor straks de mis op met zijn rug naar het kerkvolk. In ieder geval keert hij ze figuurlijk de rug toe.'

Scheuring
De scheuring doet pijn, vertelt parochiaan Joop van Beurden aan de koffietafel. 'Tot in het diepste van mijn ziel. Sommigen doen alsof er hier een bruiloft gaande is. Voor mij is het een begrafenis.'

Hij is de dissident onder de dissidenten, lacht hij voorzichtig. Het kerkgebouw waar zijn gezin communies, bruiloften en uitvaarten meemaakte is hem dierbaar. Hij blijft.

Activisme
'Ik begrijp waar dat activisme vandaan komt. Het bisdom stelt zich soms vreemd op. Maar waarom zetten we de boel steeds op scherp? Het is hier al zeker een jaar onrustig, ook tijdens de vieringen. Dit moeten we niet op het altaar uitvechten.'

Van Beurden weet niet hoeveel medestanders hij heeft. 'Als ik hier straks de enige ben, dan vind ik dat best. In die stilte kan ik misschien weer op zoek naar God. En ik blijf de vertrekkende parochianen buiten de kerk ontmoeten.'


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden