Kerk waar wél kinderen zijn

reportage | Een nieuwe kerk speciaal voor kinderen en hun ouders. De Kliederkerk in het Utrechtse Cothen sluit aan bij het ritme van het gezin.

Overal geroezemoes. Zo'n vijftien kinderen knutselen, een glas ranja binnen handbereik. Een paar kleuters rennen schreeuwend met geschminkte gezichten rond. Moeders en een enkele vader lopen heen en weer. Thyrza (10) zit gebogen over een gekleurd vel papier, puntje van de tong in een mondhoek. Van ijscostokjes fabriceert ze een ladder. "Een ladder naar de hemel", verduidelijkt Thyrza terwijl ze het bouwwerk met een druppel lijm vastzet op het papier.

In het Utrechtse Cothen, een dorp vlakbij Wijk bij Duurstede, is op deze zondagmiddag de 'Kliederkerk' in volle gang. Naast Thyrza zit haar moeder Ruth Bekkering (34), eveneens druk doende met lijmkwast en schaar. "We zijn hier met ons hele gezin", vertelt ze. Haar twee zoons van vier en zeven zijn ook in de buurt. "En mijn man loopt ook nog ergens."

De kliederkerk is een 'kerk' speciaal voor kinderen en hun ouders. "Mensen komen niet vanzelf naar de kerkdienst. Die vorm past niet in hun leven", vertelt predikant Rebecca Onderstal, de drijvende kracht achter deze middag. Het is een van de initiatieven die de plaatselijke protestantse gemeente bedenkt om alternatieve vormen van geloofsbeleving uit te proberen.

Onder de noemer Zin organiseert Onderstal met een groep vrijwilligers in Cothen en het aanpalende Wijk bij Duurstede allerlei activiteiten. Van stiltemeditaties tot gesprekken in cafés en van rouwverwerkingsbijeenkomsten tot deze kliederkerk. "Het zijn allerlei vormen voorbij de vanzelfsprekendheid van de kerk op zondagochtend", zegt Onderstal.

Verderop staat Annette Knol (32). Haar zoon van zeven rent grommend voorbij. Zijn gezicht is beschilderd als een tijger. "Die neem je toch niet mee naar de kerk?" zegt ze met opgetrokken wenkbrauwen.

Knol vertelt dat ze christelijk is opgevoed, maar naar de kerk gaat ze nog heel af en toe. "Met bijzondere dagen als Pasen en Kerst. De drempel vind ik toch wel hoog. Ik ben een alleenstaande moeder met twee kinderen. Waar moet ik de oppas voor de kinderen vandaan halen op zondagmorgen?"

Predikant Onderstal komt erbij staan. Ze merkt ook dat de reguliere kerkdienst op zondagochtend niet populair is bij gezinnen met kinderen. In Cothen is de verschijning van een kind in de kerkbanken zo'n zeldzaamheid, dat de kindernevendienst is afgeschaft. "De kerk sluit niet aan op het ritme van gezinnen. Mensen zouden best wel willen, maar er zijn allerlei praktische bezwaren. De kerk is voor mensen geen groot deel meer van hun identiteit, het is een stukje geworden aan de rand."

Messy Church

Opeens klinkt een bons. De jongste zoon van drie van Annette Knol ligt huilend op de grond. Als na een kusje de pijn is vergeten, vervolgt Knol haar verhaal. "Ik ben christelijk opgevoed. Ik vind het belangrijk dat mijn kinderen ook iets meekrijgen."

Wat dat 'iets' is? Na een korte denkpauze: "Ik denk dan aan liefde en aandacht voor elkaar, saamhorigheid, dingen met elkaar delen."

Als na een uurtje de knutselwerkjes af zijn, volgt een verhaal met een bijbels thema. De kinderen nemen plaats in een kring, de ouders zitten eromheen. Een kaars staat in het midden. Onderstal begint met een rijmpje: "Lieve God, ik ben zo blij, want in de kring bent u erbij."

Het idee voor de kliederkerk komt uit Engeland, waar het 'messy church' heet. De grondgedachte is dat kinderen en hun ouders spelenderwijs kennismaken met de verhalen uit de Bijbel. Onderstal: "Ook dat is niet meer vanzelfsprekend. Sommige ouders lezen ze thuis nog voor, vaak gebeurt dat ook niet." Op ruim twintig plekken in Nederland zijn inmiddels Kliederkerken opgezet, van Asperen tot Zwijndrecht en van Amstelveen tot Zuidwolde.

Een project als de Kliederkerk is bedoeld voor mensen die nog maar weinig affiniteit hebben met het christendom. "Je moet vaak vechten tegen beelden van de kerk die mensen nog hebben uit het verleden. Bij het woord kerk denken mensen dat je van alles moet en dat er niets mag." Onderstal noemt de alternatieve bijeenkomsten die ze bedenkt 'pril en klein'. "Het is nog zoeken naar welke vormen werken."

Soms vraagt ze zich af of mensen nog wel zitten te wachten op de christelijke boodschap. Toch gaat ze door. "Mijn betrokkenheid als predikant gaat ook uit naar de mensen die niet in de kerk komen. Ik ken in mijn dorp zoveel mensen die niet naar de kerk gaan. Ook met hen voel ik mij verbonden", zegt ze. "Mijn grootste verlangen is dat de naam van God genoemd wordt. Zonder dat daarbij mensen op voorhand precies hoeven te weten wat dat betekent."

Ruth Bekkering en Thyrza hebben hun werk inmiddels ook klaar. Moeder Bekkering kijkt tevreden rond. "Je ontmoet hier mensen, maakt vrienden. We zijn anderhalf uur bezig geweest met ons hele gezin. Dat is fijn. En er zit nog een gedachte achter ook."

Toekomst is begonnen

In een serie onderzoekt Trouw plaatsen waar de toekomst van de protestantse traditie is begonnen. Niet langer hoeft de Protestantse Kerk in Nederland in elk dorp en elke stadswijk aanwezig te zijn, zei kerkleider Arjan Plaisier onlangs in deze krant. De manier waarop de kerk bestaat wordt heel anders, voorspelde hij. Zo wil Plaisier af van de vergadercultuur en kerkdiensten die ogen als een 'Chinees schouwspel'. Hij kreeg bijval van jonge predikanten. Volgende week donderdag spreekt de generale synode, de landelijke vergadering met afvaardigingen uit de plaatselijke kerken, over de toekomst van de Protestantse Kerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden