Kenyatta wint de verkiezingen, maar de spanningen blijven in Kenia

Kenyatta won de verkiezingen in Kenia met 54 procent van de stemmen. Beeld AP
Kenyatta won de verkiezingen in Kenia met 54 procent van de stemmen.Beeld AP

Zittend president Kenyatta is herkozen dankzij een afspraak tussen de twee grootste etnische groepen in het land. Of deze deal de komende vijf jaar standhoudt, is nog de vraag.

Kenia zat vandaag de hele dag op hete kolen. Meerdere malen werd aangekondigd dat eindelijk de eindresultaten van de presidentsverkiezingen van dinsdag bekendgemaakt zouden worden. Maar dat werd steeds weer uitgesteld.

Terwijl buitenlandse diplomaten en waarnemers in een tijdelijk hoofdkwartier van de kiescommissie IEBC wachtten, maakte president Uhuru Kenyatta vast een ererondje over een snelweg door de zo goed als verlaten hoofdstad Nairobi. Hij hoorde de uitslag in het hoofdkwartier van zijn Jubilee-partij waar hij uitbundig werd toegejuicht door zijn toegestroomde aanhangers. Hij versloeg met ruim 54 procent zijn naaste rivaal, oppositieleider Raila Odinga, die net onder de 45 procent bleef.

Gehackt

De oppositiecoalitie onder leiding van Odinga accepteert de resultaten nog steeds niet. Woensdag al had de oppositie gezegd dat het computersysteem van de IEBC gehackt was. De kiescommissie geeft dat toe, maar zegt dat de hackers er niet in slaagden toegang te krijgen. De oppositie gelooft dat niet. De oppositiecoalitie Nasa heeft haar eigen tellingen gedaan en riep Odinga uit tot winnaar.

De Keniaanse mensenrechtenbeweging KHRC uitte haar bezorgdheid over de gang van zaken. “Er is geen vertrouwen in de door de kiescommissie geproduceerde resultaten”, schrijft de organisatie in een reactie en belooft de komende dagen een eigen onderzoek in te stellen. Wel riep KHRC, net als diplomaten en waarnemers, op tot kalmte.

De angst voor massaal geweld door gefrustreerde aanhangers van de oppositie blijft groot. De afgelopen dagen vonden rellen plaats in oppositiewijken in Nairobi en in de westelijke stad Kisumu, waar Odinga vandaan komt. Er zijn daarbij enkele doden gevallen. De politie is op plaatsen waar onlusten worden verwacht in opperste staat van paraatheid gebracht. De komende vijf jaar onder leiding van Kenyatta zullen waarschijnlijk een voortzetting zijn van het beleid van zijn eerste termijn. Enorme infrastructuurprojecten gefinancierd door leningen van met name China, die de meeste projecten ook nog realiseert.

Inkomensverschillen

De economische groei, weliswaar 6 procent, druppelt nauwelijks door naar de meerderheid van de bevolking. De kloof tussen arm en rijk is alleen maar toegenomen. De kiezers hebben in de afgelopen maanden aangegeven dat ze actie willen tegen de naar exorbitante hoogten gestegen corruptie binnen de overheid. Kenyatta zegt zelf gefrustreerd te zijn omdat zijn maatregelen niet hielpen, maar gaf toe het ook niet meer te weten.

Na de verkiezing is de politieke polarisatie in het land zeker niet gereduceerd. Nu al wordt aan de volgende verkiezingen gedacht. Kenyatta en zijn Jubilee-partij kunnen alleen winnen omdat zij de stemmen krijgen van twee van de grootste etnische groepen, de Kikuyu en de Kalenjin. Kenyatta is een Kikuyu en zijn vicepresident William Ruto een Kalenjin.

Voor de verkiezingen in 2013 besloten beide mannen tot samenwerking, ook al waren hun volken elkaars grote rivalen. Er werd afgesproken dat de Kalenjin op Kenyatta stemmen voor twee achtereenvolgende termijnen en in ruil daarvoor de Kikuyu daarna op Ruto als presidentskandidaat zullen stemmen.

Maar de ambitieuze Ruto is niet populair onder Kikuyu. “We willen Ruto niet”, kreeg hij te horen op diverse plaatsen tijdens de verkiezingscampagne. Jonge Kikuyu voorkwamen zelfs met het scanderen van deze leuze een speech van Kenyatta. Kan de alliantie Kenyatta-Ruto standhouden? De politieke toekomst van Kenia hangt er de volgende vijf jaar vanaf.

Exit voor een linkse mastodont

Kenianen houden van Raila Odinga of ze verafschuwen hem. Vandaag faalde zijn vierde poging om de presidentsverkiezingen te winnen en daarmee lijkt het politieke doek voor hem te zijn gevallen. Met zijn 72 jaar ziet het er niet naar uit dat hij nog een poging gaat wagen over vijf jaar.

Odinga werd geboren in een politieke elite. Zijn vader, Jaramogi Odinga, was de eerste vicepresident van Kenia onder president Jomo Kenyatta, de vader van het huidige staatshoofd. Beide vaders waren eerst vrienden, maar ze kregen ruzie en werden vijanden. Dat leidde niet alleen tot politieke rivaliteit tussen twee families, maar ook tussen de twee volken. De Kikuyu waartoe de Kenyatta’s behoren en de Luo van de Odinga-familie. De twee vaders keken in verschillende politieke richtingen. Odinga was geïnspireerd door de toenmalige Sovjet-Unie en Kenyatta keek naar het Westen. Beide zonen zijn daardoor beïnvloed. Odinga ging techniek studeren in de toenmalige DDR. Hij werd politiek beïnvloed door zijn vaders socialistische tijdgenoten zoals Julius Nyerere van Tanzania en Kwame Nkrumah van Ghana. Na de val van de Muur noemde hij zich een sociaal-democraat.

Vriend en vijand van Odinga zijn het erover eens dat hij bereid was een hoge prijs te betalen voor de politiek en zijn ambities. Hij werd door Daniel arap Moi, de tweede president van Kenia, niet alleen gevangengezet op verdenking van organisatie van een staatsgreep maar ook zwaar gemarteld. Het politiek en etnisch gespleten Kenia sprak afgelopen week het oordeel uit over Odinga. De man die nooit president werd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden