Kenniseconomie heeft baat bij bredere studies

Het hoger onderwijs biedt onnodig veel studierichtingen aan, vinden Remco Molenaar en Frank Bijvank. Clustering creëert breder ontwikkelde burgers en bevordert de sociale cohesie.

Laura van Baars schrijft treffend over het onderzoek van de universiteiten van Amsterdam, Maastricht en Rotterdam (Trouw, 16 oktober) hoe een brede brugklas kan zorgen voor meer maatschappelijke cohesie. Volgens dit onderzoek drijft een vroege scheiding op intelligentieniveau jonge kinderen onnodig uit elkaar en remt het de democratische gelijkheid. Wat ons betreft is het voorstel van breed onderwijs uitstekend toepasbaar op universiteiten. Breder Nederlands hoger onderwijs - niet in de zin van niveau, maar van studierichting - is kosteneffectief, leidt breed ontwikkelde burgers op en bevordert de heterogeniteit tussen studenten, terwijl het de sociale cohesie verbetert.

Aankomende studenten dienen op hun zeventiende of achttiende al een keuze te maken die de rest van hun leven zal beïnvloeden. Ze weten vaak wel of ze alfa, bèta of gamma zijn, maar de keuze tussen psychologie, sociologie en culturele antropologie is lastig. Het gevolg: studenten wisselen vaak van studie omdat ze ingekaderd worden binnen een nodeloos rigide systeem. Bovendien levert het afgestudeerden op die evenveel weten van dezelfde niche, maar allemaal net zo smal georiënteerd zijn.

Het bijzondere is dat op de meeste werkvloeren wiskundigen, juristen, historici en economen hetzelfde werk doen. Die vier mensen zijn uit elkaar gedreven door ons hoger onderwijsstelsel, om later weer bij elkaar te komen. Na hun studie zijn ze vooral aangenomen op basis van hun wo-denkniveau, niet hun vakkennis. De werkgever heeft ze een traineeship gegeven waarin ze gevormd zijn om ander werk te doen dan waarvoor ze zijn opgeleid. Dit schetst een beeld van een onnodig gedifferentieerd opleidingenpakket in ons hoger onderwijslandschap, wat studenten uit elkaar drijft, kostbare studiejaren verspilt, geld kost en zorgt dat alfa-wetenschappers weinig van de bèta en gamma weten en andersom.

undefined

Angelsaksisch model

Hoger onderwijsinstellingen zouden een voorbeeld moeten nemen aan Angelsaksische universiteiten en de tientallen opleidingen die zij aanbieden moeten clusteren tot veel bredere studies, waarin studenten zelf hun vakken kiezen en zo hun eigen onderwijsprogramma samenstellen. Blijkt een student na een half jaar psychologievakken toch meer geïnteresseerd in andere onderwerpen? Dan kan hij/zij dat met andere vakkenkeuzes later in de studie makkelijk oplossen. Studenten onderscheiden zich niet door hun specialistische studie, maar door de manier waarop zij die invullen en door de activiteiten die zij naast hun studie ondernemen.

Een treffend voorbeeld wordt gegeven door het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology (MIT), een technische universiteit die jaar na jaar bovenaan eindigt in de universiteitenrankings, waar studenten verplicht enkele vakken binnen de alfawetenschappen volgen. Het gevolg: breed georiënteerde technici die niet alleen uitblinken in hun eigen vakgebied, maar ook kunnen meepraten over andere maatschappelijke onderwerpen.

Kortom, brede studies naar het Angelsaksisch model, zoals al op een aantal Nederlandse University Colleges aangeboden wordt, zouden een goede aanvulling zijn op breed onderwijs op middelbare scholen. Dan wordt de sociale cohesie tussen zowel sociale klasses als interesses bevorderd en kunnen studenten zich onderscheiden door extracurriculaire activiteiten. Een kenniseconomie ontleent haar kwaliteit aan de diversiteit van degenen die haar dragen. Die diversiteit is het grootst wanneer ze die zelf hebben geschapen, niet wanneer de overheid dat voor hen doet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden