Kenichi, blijf zitten svp

Kenichi Yoshihara, de Japanse Jan Modaal, en zijn miljoenen mede-consumenten zitten op de grootste pot geld ter wereld, het spaartegoed bij de Japanse Postbank. Uitgeven van al die honderden miljarden zou een grote bijdrage zijn aan oplossing van de Azië-crisis. Maar Kenichi en zijn makkers houden de hand op de knip en de Azië-crisis duurt voort. Gelukkig maar, want deze crisis is eigenlijk een zegen.

In de eerste plaats voor westerse particuliere beleggers. Gelokt door fantastische koerswinsten van de laatste jaren hebben vele spaarders hun geld van de rekening gehaald en zijn gaan beleggen. Vaak vanaf de camping, benen op de krat bier en gsm in de hand schoof de nieuwerwetse gelukszoeker achteloos vele maandsalarissen heen en weer tussen Aegon, KPN, ABN Amro en het Postbank Aandelenfonds. De euforie van deze hangmateconomie - geld verdienen, en nog belastingvrij ook, zonder ervoor te hoeven werken - brengt op den duur een geestesgesteldheid met zich die het nuchtere beoordelingsvermogen danig vertroebelt. De intelligentie wijkt, de illusie heerst. Alleen winst is nog mogelijk, verlies bestaat niet meer.

De voortdurende Azië-crisis prikt die illusie (hopelijk) door en brengt de belegger terug in de realiteit: de koers kan weer omlaag, winst kan snel verkeren in verlies.

Als de les van de Azië-crisis tot het verhaal van de belegger beperkt blijft, is de opbrengst nogal mager. Hooguit kunnen we met John Kenneth Galbraith uit puur leedvermaak genieten van het drama en de tragiek van de belegger “zolang er, in tegenstelling tot oorlogen, niets anders te verliezen valt dan geld”. Dat er doden zijn gevallen bij de beroemdste beurskrach heeft de econoom in zijn boek The Great Crash 1929 ontkracht als een verzinsel van de Britse boulevardpers. De enige speculant die van de brug af sprong vond het oktoberwater van de New Yorkse East River blijkbaar zo koud dat hij zich toch maar weer liet opvissen.

Economieën kunnen niet van de brug afspringen, laat staan zich bedenken en zich laten opvissen. Die ondergaan een crisis, maar niet per se lijdzaam. Toezicht en zonodig maatregelen van overheden kunnen de economie enigszins sturen. Niet altijd gaat dat vanzelf. Zeker niet als de economie in je eigen land en regio goed draait. Ook hier dreigt - net als bij de particuliere belegger - dat aanhoudend succes het zicht op de historie (het kan ook anders...) ontneemt. Het gevaar dat bestuurders zich in de luren laten leggen door het gunstig economisch tij is levensgroot. Een zichtbare, beetje voelbare en vooral breed besproken crisis helpt de alertheid van verantwoordelijke politici fors te verhogen.

In Noord-Amerika en West-Europa vlakt de Azië-crisis de stevige economische groei af tot een punt waarop inflatie binnen aanvaardbare (zo'n twee procent) grenzen blijft en de economie niet oververhit raakt. Mede hierdoor gaan Kok en Zalm in het regeerakkoord van Paars II terecht uit van een conservatief gemiddelde van twee procent groei. Je kunt achteraf beter de meevallers verdelen dan de bezuinigingen.

In Zuidoost-Azië werd het tijd dat men terugkeerde op aarde. De voortdurende, hoge groei en de bewondering van de hele wereld daarvoor gaf de politieke en financiële top er het idee dat zelfs de hemel niet de grens was. De crisis aldaar heeft net op tijd de luchtbeleconomie waarbij te veel op de pof werd geleefd doorgeprikt.

Tot slot Japan zelf; een land dat verlamd door gebrek aan leiding en in slaap gesust door een kwart eeuw groei, al vanaf 1991 vergeefs hoopt dat de recessie vanzelf zal verdwijnen. De noodzakelijke radicale hervormingen van de economische structuur zullen in dit conservatieve, traditionele land nog wel op zich laten wachten. De loutering van de Azië-crisis, dat als een vagevuur de geesten zuivert, heeft tijd nodig. Laten de Kenichi Yoshihara's nog maar even op hun centen blijven zitten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden