Kenianen laten zich niet verleiden tot religieuze animositeit

Medewerkers van het Rode Kruis troosten een Keniase vrouw, nadat zij het lichaam van een familielid heeft geïdentificeerd dat omkwam tijdens de massaslachting door de terreurbeweging Al-Shabaab op een universiteit in Garissa. Beeld ap
Medewerkers van het Rode Kruis troosten een Keniase vrouw, nadat zij het lichaam van een familielid heeft geïdentificeerd dat omkwam tijdens de massaslachting door de terreurbeweging Al-Shabaab op een universiteit in Garissa.Beeld ap

Aanslagen van Al-Shabaab beginnen bijna gewoonte te worden in Kenia. In de laatste drie jaar meer dan veertig, van klein tot groot, en altijd slachtoffers. Er begint zich zelfs een patroon af te tekenen in de reacties van Kenianen. Eerst zwijgende verslagenheid en spontane eenheid in normale tijden een uiterst verdeeld land. En dan, meestal na een dag of zo, woede. Woede tegen Al-Shabaab maar zeker ook tegen de overheid.

Ilona Eveleens

Het is niet anders deze keer na het bloedige drama in een universiteit in het stadje Garissa. Een bedrukte stemming nam Kenia in de greep. Op de markt werden producten minder luid aangeprezen. De keiharde muziek in het openbaar vervoer werd teruggedraaid naar normale sterkte. In openbare gelegenheden met TV's staan mensen in groepjes zwijgend te kijken naar beelden van radeloze ouders in de rij bij een mortuarium om hun kind te identificeren.

Politici, media en geestelijken roepen op tot eenheid. Op Facebook vervangen Kenianen hun foto's door een plaat van een brandende kaars op een zwarte achtergrond. Die werd ook in 2013 gebruikt na de aanslag van Al-Shabaab op een winkelcentrum in de hoofdstad Nairobi. The daily Nation, de grootste krant plaats op de voorpagina: 'Ons hart kan worden gebroken, maar niet onze geest. We zijn één!'

Twee dagen na de aanslag komt Kapalo, een vriend, op bezoek en begint zonder begroeting een tirade tegen de regering. "Bij de universiteit van Nairobi houdt een half bataljon agenten de wacht. Voorheen stond er geen enkele politieman. Er moet eerst iets vreselijks gebeuren voor de veiligheid serieus wordt genomen in een land dat bij uitstek het doelwit is van Al-Shabaab."

Hij heeft zijn zoon met al zijn spullen van de campus in Nairobi gehaald. De bezorgde vader heeft besloten dat zijn enige zoon weer thuis moet wonen, ook al betekent dat uren forenzen vanwege het verkeer dat altijd muurvast zit in de hoofdstad. Zijn zoon is allesbehalve blij nu hij weer onder het ouderlijke gezag moet leven. Keuze heeft hij niet. Vader betaalt de studiekosten.

In een kerk in Garissa bidt een non voor de slachtoffers van de bloedige aanslag op de universiteit. De kerk zelf werd bijna drie jaar geleden met granaten aangevallen door Al-Shabaab. Beeld ap
In een kerk in Garissa bidt een non voor de slachtoffers van de bloedige aanslag op de universiteit. De kerk zelf werd bijna drie jaar geleden met granaten aangevallen door Al-Shabaab.Beeld ap

De overheid lijkt te regeren onder het motto: als het kalf verdronken is, dempt men de put. Bij het winkelcentrum bij mij in de buurt wierpen bewakers van een privé bewakingsbedrijf meestal een snelle blik in de auto, soms moest de achterklep open voor ik er door mocht.

Op de dag van de aanval op de universiteit in Garissa werd de inspectie fors aangescherpt. Inzittenden moeten uit de auto stappen, er wordt onder stoelen en banken gekeken, de gereedschapskist wordt onderzocht en een blik in het handschoenenvakje. Als ik opmerk dat een AK 47 er niet in past, evenmin een bom, reageert de bewaker: "Maar wel een handgranaat. Die zijn ook populair bij Al-Shabaab. We doen het allemaal in van de politie."

De anders zo volle winkelcentra zijn beduidend leger. Winkelen is een populair tijdverdrijf in Kenia maar net als na de aanslag op het winkelcentrum in 2013, doet iedereen snel boodschappen en gaat naar huis. Eettentjes en koffiebars hebben nauwelijks klandizie. De eigenaren ondergaan het gelaten. Ze weten dat na twee of drie weken alles weer als vanouds zal zijn.

Dan beginnen de eerste foto's van de aanslag te circuleren. Een collegezaal vol met lijken. Bloed heeft de vloer en trappen rood gekleurd. De foto's van vier dode daders, allen Kenianen. De woede neemt toe.

Een Keniase moeder en vader huilen van blijdschap als zijn hun zoon, die de aanslag heeft overleefd, weer in de armen kunnen sluiten. Beeld reuters
Een Keniase moeder en vader huilen van blijdschap als zijn hun zoon, die de aanslag heeft overleefd, weer in de armen kunnen sluiten.Beeld reuters

Aanvankelijk werden de veiligheidstroepen geprezen omdat na dertien uur een einde was gemaakt aan de tragedie. In 2013 duurde het tenslotte dagen. Maar als dan bekend wordt dat een speciale eenheid minder dan een half uur nodig had om de daders onschadelijk te maken, rijzen de vragen. "Wat gebeurde er dan in de uren voorheen", vraagt cartoonist en activist Patrick Gathara op Facebook.

President Uhuru Kenyatta had toen de aanslag nog gaande was, via de TV zo'n 10.000 politie rekruten opgeroepen om zich te melden voor training. Zij waren vorig jaar tot nader order naar huis gestuurd omdat tijdens de rekrutering enorm met smeergeld werd gesmeten om een plaats op de politieacademie te bemachtigen.

Als ik een paar dagen later na de sportschool ga om mijn zinnen te verzetten, jog ik op een loopband naast die van een vrouw die op een TV scherm volgt hoe duizenden jongeren zich melden voor de politietraining. Hijgend sneert ze in de richting van de TV: "Dat betekent alleen meer politie op straat die geld van ons aftroggelt. We hebben goede veiligheidsmensen nodig, geen professionele afpersers!"

Het zal allemaal nog een paar weken doorgaan en dan vervalt Kenia weer in haar oude doen. Tot de volgende aanslag, zo vreest iedereen. Maar een ding blijft onveranderd. Kenianen laten zich niet verleiden tot religieuze animositeit omdat Al-Shabaab vaak het leven spaart van moslims en christenen meestal vermoordt. Kenianen laten de beweging niet winnen.

null Beeld reuters
Beeld reuters
In Kenia zijn de veiligheidsmaatregelen na de aanslag in Garissa scherp opgevoerd. De vraag is alleen voor hoe lang? Beeld ap
In Kenia zijn de veiligheidsmaatregelen na de aanslag in Garissa scherp opgevoerd. De vraag is alleen voor hoe lang?Beeld ap
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden