Keniaan waagt graag gokje voor de huur

Gokken | Kenianen wedden massaal met hun mobiel. Gokbedrijven boeken enorme winst, terwijl ze veel schade aanrichten.

"Het is me gelukt drie keer genoeg te winnen om mijn huur te betalen", zegt Soi Nzomo met een tevreden grijns. De huur van de kamer van de dagloner, die tweedehands kleding en versleten schoenen aan heeft, bedraagt 35 euro per maand. "Het is niet zomaar geluk. Ik ben een voetbalkenner en kijk naar uitslagen uit het verleden. Een uitgekiende gok dus." Hij geeft toe dat de week ervoor zijn vriendin, verstoken van enige voetbalkennis, zo'n acht euro won, terwijl hij zijn 50 cent inleggeld verloor.


De snelgroeiende goklust in Kenia houdt vooral jongeren en werklozen in de greep. Een op de vijf Kenianen tussen 18 en 35 jaar heeft geen baan. Verreweg het hoogste aantal in Oost-Afrika. "Ik zoek al zo lang naar vast werk, maar het lukt niet. Ik heb zelfs geen eigen smartphone, en moet er een lenen om te kunnen gokken", vertelt Nzomo (27) in Ongata Rongai, een forenzenplaats bij de hoofdstad Nairobi. Hij hoopt op de grote prijs om een aannemersbedrijfje te beginnen.

Lenen om te gokken

Een enkeling lukt het de hoofdprijs in de wacht te slepen, maar de meesten verliezen hun vaak kleine inleg. Vorig jaar leende een man 500 euro van de bank voor een gok. Hij verloor en hing zichzelf op aan een boom. Een student die zijn hele schoolgeld had ingezet en verloren, deed hetzelfde.


Kwame Owino, directeur van het Institute of Economic Affairs (IEA), wijst erop dat niet alleen minderbedeelden gokken. "Ook mensen met een grotere beurs wedden bij een van de elf gokbedrijven. Welgestelden gaan naar de casino's."


In een poging de omvang van de gokmanie in kaart te brengen, stuit zijn instituut op een muur van geheimzinnigheid. "De gokbedrijven zijn niet transparant over hun inkomsten en uitgaven. In de nationale begroting van Kenia is niet na te gaan hoeveel het gokken aan belasting oplevert."


Dat het om buitengewoon veel geld gaat, is zeker. De gokbedrijven hebben honderdduizenden euro's gepompt in Gor Mahia en AFC Leopards, de populairste voetbalclubs van het land. Het grootse bedrijf, SportPesa, investeert zelfs in de Britse Premier League, in Kenia immens populair. Het sponsort de komende drie jaar Hull City met 4,5 miljoen euro.


Voordat de inkt van dat contract was opgedroogd, kondigde SportPesa een soortgelijke overeenkomst aan met de club Southampton. De waarde daarvan is niet bekendgemaakt. En dan is er ook nog een financiële deal met Arsenal. De gokbedrijven zijn in handen van gevestigde zakenlieden met goede contacten binnen de regering. Verzoeken voor interviews met hen blijven onbeantwoord.

Vanuit de huiskamer

De meeste gokjes worden gewaagd vanuit de huiskamer. Er is alleen een mobiele telefoon nodig. De weddenschap wordt online aangegaan, het geld wordt ingelegd met een mobiele app. Cijfers van telefoniebedrijven illustreren de enorme populariteit van het gokken.


Het grootste telecombedrijf Safaricom is eigenaar van Mpesa, het meest gebruikte betaalplatform. De onderneming heeft bekendgemaakt dat Mpesa vorig jaar het meest werd gebruikt om kansspelen te betalen. Boodschappen, huur, water en elektriciteit kwamen daarna pas.


Dat de goklust zich zo snel verspreid, lijkt nauw verband te houden met Kenia's voorsprong op het gebied van mobiele telefonie. Vorig jaar stonden 38 miljoen mobiele telefoonnummers geregistreerd op een bevolking van rond de 47 miljoen. Kenia was het eerste land in de wereld waar mobiel betalen mogelijk werd.


Dan is er de vraag wat de sociale kosten zijn van gokverslaving. Dat die grote ellende kan veroorzaken binnen gezinnen is duidelijk. Er zijn in Kenia nauwelijks hulpprogramma's voor alcohol- en drugverslaafden, laat staan voor iets nieuws als gokverslaafden. Alleen religieuze instellingen waarschuwen tegen het wedden, waardoor gelovigen meestal ontkennen dat ze gokken.


"Maar mensen kunnen het in het geheim doen, omdat alles per telefoon gaat. Uit de media en persoonlijke verhalen is op te maken dat het gokken weliswaar eerst in de steden begon, maar nu ook populair is op het platteland", constateert IEA-directeur Owino. Hij vindt het een goede zaak dat het parlement de regels voor gokken onder de loep neemt. "Als alles per mobieltje kan, kunnen ook minderjarigen gokken. Dat moet voorkomen worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden