Keihard statement tegen de verplatting

DANS/KLASSIEK

Rosas/Ictus Vortex Temporum *****

Het 67ste Holland Festival, het laatste door Pierre Audi samengesteld, had geen betere openingsvoorstelling kunnen hebben dan 'Vortex Temporum' (Draaikolk van de tijd). Bars, kaal, stekelig, stil en zonder enige opsmuk ontrolde de indrukwekkende dansvoorstelling van Anne Teresa De Keersmaeker zich voor de ogen van koning en koningin en die van de vele genodigden in de Nationale Opera & Ballet. Een voorstelling als een keihard statement van waarachtigheid tegen de verregaande debilisering en verplatting in dit land.

Elitair? Gelukkig wel. Moeilijk? Zeker. Het vergt een uurtje niet lui achterover hangen met je hersens op nul, maar dan voel je de sensatie bij iets heel bijzonders aanwezig te zijn geweest. Ook al kun je er niet precies de vinger op leggen. Het premièrepubliek klapte redelijk enthousiast, maar op enig vurig gefluit na, was meer euforie echt op zijn plaats geweest. Had men misschien iets meer opsmuk verwacht? Een decor? Kostuums?

De Keersmaeker gaat te werk met de verbetenheid van een activiste. Haar voorstelling is niet fotogeniek, noch fonogeniek. Dansers en musici komen op in hun eigen zwarte kleding. Boven hen hangt een raster van belichting dat uitgekiend gebruikt wordt, maar het toneel is verder leeg en kaal. Op de zwarte toneelvloer zorgt alleen een compositie van met wit krijt getekende cirkels voor afleiding.

De muziek van Gérard Grisey is al even ongenaakbaar. Geschreven voor een ensemble van piano, fluit, klarinet, cello, altviool en viool. Geen herkenbare melodieën, een onstemde piano. Een onderzoek in klank en tempo. Knap is dat de musici van Ictus het eerste deel van de compositie uit het hoofd spelen. Daarna wordt het zelfs voor hen te ingewikkeld en moet dirigent Georges-Elie Octors er aan te pas komen om de boel in het gareel te houden.

We horen eerst muziek, eindigend met een fantastische solo van pianist Jean-Luc Plouvier. Die staat nog middenin een ingewikkelde riedel abrupt op van zijn kruk en loopt de overige al verdwenen musici achterna het podium af. Stilte. Leegte. Dansers komen op, dansen op imaginaire klanken. Als na vele minuten de pianist terugkeert, blijkt de dans qua ritme naadloos aan te sluiten op de muziek die dan weer hoorbaar wordt. Wonderbaarlijk.

We herkennen de danstaal van De Keersmaeker. Er wordt gezwiept, gehold, bewogen in cirkels voor- en achteruit. Een danser overtroeft de pianist in gebeuk op de vleugel. Schitterend uitgewerkt. Prachtig is het als de hele groep - musici en dansers - zich zoekend over de bühne beweegt en het licht langzaam dooft. Verslagen, leeglopend, rondtollend. Zelfs de vleugel draait terwijl die bespeeld wordt rondjes mee. Het ziet er wonderschoon uit.

Eigenlijk doet elk woord deze voorstelling te kort. Zelf gaan kijken kan nog. 'Vortex Temporum' is morgenavond nog één keer te zien in de Nationale Opera & Ballet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden