Commentaar

Keihard oppositie voeren vanaf de zijlijn loont niet

SP-leider Emile Roemer woensdagavondBeeld anp

De uitslag van de verkiezingen is geen afrekening met kabinetsbeleid. En keihard oppositie voeren vanaf de zijlijn loont gelukkig niet.

De politieke situatie is na de verkiezingen van woensdag nog wat complexer geworden, maar beslist niet zonder uitzicht. Nog meer dan de afgelopen twee jaar zal premier Rutte als leider van de coalitie om zich heen moeten kijken om meerderheden voor zijn beleidsvoorstellen bij elkaar te sprokkelen. Deze omstandigheid versterkt de rol van het parlement en dat is na het verlammende coalitiemonisme van de afgelopen decennia een zegen.

Regeren loont niet
De uitslag mag zich moeilijk laten lezen, maar in elk geval kan niet de conclusie worden getrokken dat de kiezers met het kabinetsbeleid hebben afgerekend. De coalitiepartijen VVD en PvdA verloren weliswaar fors, maar de bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP boekten behoorlijke winst. Regeren loont niet, gedogen klaarblijkelijk wel. Maar probeer daar maar eens brood van te bakken. Het leek er gisteravond op basis van de prognoses op dat de coalitie en de constructieve drie hun nipte meerderheid in de Eerste Kamer bij de verkiezingen in mei zullen kwijtraken. Dat dwingt Rutte tot ofwel het vinden van een vierde vaste partner in het CDA of GroenLinks, ofwel tot het zoeken van meerderheden per onderwerp. De ervaring van de afgelopen twee jaar wijst erop dat de laatste weg de meeste kansen biedt.

Schuivende gewichten
De exercities zullen nog wat moeilijker worden nu de gewichten in de uitgebreide coalitie zijn verschoven. D66 en de christelijke partijen zullen na hun winst meer invloed opeisen, de positie van de PvdA is door de forse nederlaag in dit krachtenveld verzwakt. Dat zal de druk op partijvoorman Samsom verhogen en de politieke spanningen opvoeren bij lastige kwesties als de belastinghervorming en de tegemoetkomingen aan het door aardbevingen bezochte Groningen.

Weigeren handen vuil te maken
De uitslag laat zien dat de populistische flankpartijen PVV en SP tezamen geen winst hebben geboekt. Keihard oppositie voeren vanaf de zijlijn loont gelukkig niet. De uitslag kan evenmin worden gezien als een oproep van de kiezers het roer 180 graden om te gooien. In dat opzicht is ook de missie van het CDA mislukt. De partij lijkt wel terug van weggeweest en dat is verheugend. Het land moet het hebben van constructieve partijen, niet van populisme dat weigert de handen vuil te maken. In dat perspectief en op grond van zijn geboortepapieren zou het CDA zich ontvankelijker moeten opstellen voor uitgestoken handen vanuit de coalitie. De partij kan zich spiegelen aan ChristenUnie en SGP, die hun gedoogrol royaal beloond zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden