Kees Ouwens (1944-2004): dichter met volstrekt eigen taalgebruik

De dichter en schrijver Kees Ouwens (60) is dinsdag na een langdurig ziekbed in Heemstede overleden.

Ouwens werd als een van de moeilijkste Nederlandse dichters beschouwd. Met zijn volstrekt eigen taalgebruik stelde hij een oeuvre samen van negen dichtbundels en vier romans, dat met het werk van geen enkele andere schrijver is te vergelijken. In 2002 -hij had toen al kanker- kreeg hij de Constantijn Huygensprijs voor al zijn werk.

Ouwens debuteerde in 1968 met de dichtbundel 'Arcadia' en de roman 'De strategie'. Proza en poëzie gingen zijn hele leven gelijk op, maar zijn gedichten werden het bekendst. Zijn stijl in die eerste werken is vanwege de archaïsche, gezwollen taal weleens vergeleken met die van Gerard Reve. (En wanneer ik thuis kom, red/ mij dan, o Heer, want ik moet twee trappen op). Onderwerp van zijn eerste bundels was de kloof tussen de mens en de wereld om hem heen. Door de deur uit te gaan en de natuur in te wandelen, wordt die kloof gedicht. In een arcadisch landschap, dat verwijst naar zijn jeugd in Zeist, probeert de hoofdpersoon zijn eenzaamheid op te heffen.

In latere bundels wordt Ouwens steeds abstracter. Het gaat niet meer over de natuur, maar over de zintuigen waarmee de natuur wordt waargenomen. Weer later gaat het over taal en het schrijven van poëzie. Zijn toenemende ontoegankelijkheid lijkt te verwijzen naar sprakeloosheid, naar de onmogelijkheid om de juiste woorden te vinden voor het onzegbare.

Eenzaamheid, vervreemding, de afstand tussen het ik en de buitenwereld blijven in zijn werk een belangrijk thema. Dat geldt ook voor het geloof, en vooral voor het afstand nemen van de rooms-katholieke kerk. Volgens criticus en oud-staatssecretaris van cultuur Aad Nuis beschrijft Ouwens het lot van een hele generatie, die na de oorlog opgroeide in een maatschappij waarin de kerk steeds minder gezag had.

Hoe ouder hij werd, hoe gemakkelijker het dichten Ouwens afging. In 2002 bundelde hij zijn gedichten in 'Alle gedichten tot dusver' en toen bleek dat hij in de laatste tien jaar net zoveel had geschreven als in de 25 jaar daarvoor. Ouwens had er overigens moeite mee om zijn oude gedichten op te nemen. Zijn oeuvre weerspiegelde de ontwikkeling die hij doormaakte en zijn oude gedichten pasten niet meer bij hem. Hij heeft ze daarom gedeeltelijk herschreven voor hij ze opnieuw liet uitbrengen. In 2003 volgde een bundel, 'Alle romans tot dusver', met al zijn romans.

Ouwens kreeg vele prijzen voor zijn werk. Voor zijn bundel 'Als een beek' ontving hij de Van der Hoogt-prijs, voor 'Van de verliezer & de lichtbron' de Herman Gorter-prijs en voor 'Mythologieën' de VSB-poëzieprijs. Ouwens wordt maandag in Haarlem gecremeerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden