Keepen op kunstgras mogelijk schadelijk

In de VS klinkt roep om onderzoek. KNVB acht kunstgras veilig.

Het is maar de waarneming van één voetbalcoach. Maar sinds die vorige week aandacht kreeg op de Amerikaanse televisie, vragen veel sporters zich af: kan het kwaad dat ze rondlopen en snoekduiken maken op gemalen autobanden?

Ook in Nederland wordt dit 'rubbergranulaat' gebruikt als ondergrond van kunstgrasvelden. Voetbalclubs hebben er circa 1500. In de VS zijn het er meer dan 11.000.

Televisienetwerk NBC deed onderzoek naar de verdenkingen van Amy Griffin, voetbalcoach aan de Universiteit van Washington, aan de westkust van de VS. Griffin kende twee voetballende vrouwen die leden aan een vorm van kanker in het bloed, non-hodgkinlymfoom. Ze bezocht hen regelmatig in het ziekenhuis. Bij een van die bezoeken hoorde een verpleegster hen praten en zei: 'Vertel me niet dat jullie keepers zijn. Dat is dan de vierde keeper die ik deze week op chemotherapie heb aangesloten'."

Griffin ging erop letten en kwam tot een lijst van 38 voetballers die kanker hadden gekregen, onder wie 34 keepers. Die laatste waarneming is belangrijk, want in elke groep mensen die je bestudeert, vind je gevallen van kanker. Als je speciaal naar voetballers kijkt, zul je meer zieke voetballers noteren. Maar dat zoveel van hen op doel stonden, suggereert dat er met die groep iets aan de hand kan zijn.

Doelverdedigers hebben meer en heftiger contact met de grond. En steeds vaker is dat kunstgras, ingebed in een laag zwarte korreltjes die gemaakt zijn van vermalen autobanden. Keeper Jordan Swarthout (22) vertelde NBC dat ze elke speeldag wel bezig was korreltjes uit schaafwonden te pulken. En als ze onder de douche stond, kwamen die niet alleen uit haar haren, maar ook uit haar neus.

Onderzoek naar het materiaal heeft nooit uitgewezen dat het kwaad kon. Er zitten stoffen in die je niet wilt binnenkrijgen of inademen: zware metalen als lood, kwik en arsenicum, benzeen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's). Dat is pas erg wanneer die in het lichaam van een sporter belanden. Tot nu toe was de conclusie van onderzoek in de VS en andere landen, waaronder Nederland, dat dit nauwelijks het geval is.

De meeste aandacht ging uit naar het mogelijke inademen van schadelijke dampen die boven het veld hangen. Maar een Noors onderzoek uit 2009 keek ook naar het effect van huidcontact, en Amerikaans onderzoek uit 2013 keek naar de opname van schadelijke stoffen door contact met zweet, longvocht en spijsverteringssappen. Steeds waren de resultaten geruststellend.

De KNVB trekt daaruit ook nu nog de conclusie dat sporten op kunstgras veilig is.

"In Nederland heeft het toenmalige ministerie van VROM het dossier in 2009 voor gesloten verklaard", zegt toxicoloog Frans Jongeneelen van het Nijmeegse bedrijf IndusTox. Jongeneelen publiceerde dat jaar een onderzoek naar de aanwezigheid van PAK's in de urine van zeven voetbalspelers. Voor zover die gemeten werd, leek de bron eerder meeroken te zijn, of het eten van een hamburger, dan het sporten op kunstgras.

Volgens Jongeneelen is er dan ook weinig reden voor ongerustheid, maar helemaal afdoende kan dat soort onderzoeken nooit zijn, zegt hij: "Gezien de meervoudige blootstelling aan een groot scala van stoffen, is het vaststellen van een veilig niveau van blootstelling niet mogelijk. Wat ontbreekt om een sluitend antwoord te geven, is goed epidemiologisch onderzoek." Met andere woorden: kijk niet zozeer naar bloedwaarden, maar naar ziektegeschiedenissen van mensen die veel met kunstgras in contact zijn gekomen, en vergelijk die met een controlegroep.

In de VS wordt nu geroepen om zulk onderzoek. Maar ook die epidemiologie kan misschien geen uitsluitsel geven. Jongeneelen: "Een probleem bij het uitvoeren van epidemiologische studies is dat de blootstelling op sportvelden nog maar kort bestaat; pas sinds kort wordt er veel op kunstgras gesport. En voor kanker of een allergie zich openbaart, kan er tien tot dertig jaar verstrijken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden