Kazachse oud-minister van olie hield via Nederland bedrijfsbelangen verborgen

De Paradise Papers onthullen nieuwe belastingontwijkende personen en organisaties Beeld Trouw
De Paradise Papers onthullen nieuwe belastingontwijkende personen en organisatiesBeeld Trouw

Handige constructies hielpen de ex-minister om zijn eigen bedrijven te bevoordelen.

Een groot Kazachs transportbedrijf is al jaren heimelijk in handen van Sauat Mynbayev, oud-minister van olie en huidige baas van het staatsoliebedrijf van het land. Via Nederland hield hij zijn belang in dit transportbedrijf voor olie en gas verborgen en sluisde hij zijn winsten door naar de Kaaimaneilanden. Mynbayev, ook wel ‘minister van alles’ genoemd vanwege zijn vele ministersposten, zit al jaren op een uitstekende positie om zijn eigen bedrijf te bevoordelen.

Mynbayev deed zichtbaar moeite om zijn belang in het Kazachse bedrijf TegizTransGaz te verhullen. Hij verzuimde zijn aandeelhouderschap te melden bij de Kazachse autoriteiten, iets wat verplicht is. En vanwege een kluwen van bedrijven in Nederland, Cyprus en de Britse Maagdeneilanden was jarenlang niet te achterhalen dat hij achter het transportbedrijf zat. Totdat Mynbayev opdook in documenten in de Paradise Papers.

Olieconsortium

De onthullingen liggen uitermate gevoelig, omdat Mynbayev meerdere petten opheeft. De belangrijkste klant van zijn transportbedrijf is Tengizchevroil, een olieconsortium waarin onder meer Chevron, ExxonMobil en het staatsoliebedrijf deelnemen. Mynbayev vertegenwoordigt daarin de Kazachse staat, die voor het olie- en gastransport zeer afhankelijk is van het bedrijf van de oud-minister. Hij is dus zijn eigen opdrachtgever, op rekening van de Kazachse staat.

Mynbayev is zeker sinds 2011 aandeelhouder van TegizTransGaz. In die periode (2010-2013) had hij als minister van olie al de macht om zijn eigen bedrijf te bevoordelen. Of dat daadwerkelijk is gebeurd blijft onduidelijk. Wel is duidelijk dat de belangen in het transportbedrijf Mynbayev en zijn partners ten minste 260 miljoen dollar winst opleverden. Die winsten gingen via Nederlandse brievenbusbedrijven naar de Kaaimaneilanden.

Journalistenorganisatie OCCRP, samenwerkingspartner van Trouw binnen ICIJ, vermoedt dat het transportbedrijf ook voor 2011 al in handen was van Mynbayev. Hij kreeg het namelijk voor 1 dollar in handen van een ander bedrijf, wat erop duidt dat het waarschijnlijk om een gelieerde partij gaat.

Corruptie

Als dat inderdaad zo is, kan hij nog meer voordelen aan zijn eigen bedrijf hebben gegeven. In 2002 kreeg de spoortransporteur een lening van elf miljoen dollar van de Kazachse ontwikkelingsbank. Hiermee kocht het 300 treinwagons, die exclusief werden ingezet voor het consortium Tengizchevroil. Voorzitter van de ontwikkelingsbank was destijds niemand minder dan, opnieuw, Mynbayev zelf.

Het Nederlandse trustkantoor TMF bestuurt de Nederlandse bedrijven van Mynbayev en keurde de eerder genoemde aandelentransacties goed. Om te voorkomen dat Nederlandse bedrijven worden gebruikt voor corruptie of witwassen, moeten trustkantoren altijd weten wie de werkelijke eigenaren zijn. Volgens TMF was dat ook zo: “TMF kent altijd de uiteindelijke eigenaar en weet waar de bedrijfsstructuur voor wordt gebruikt”, meldt een woordvoerder aan Trouw. Maar op vragen over specifieke klanten wil het bedrijf niet ingaan. Wel zegt de woordvoerder dat TMF bij politiek prominente personen nog striktere procedures en criteria toepast om aan wet- en regelgeving te voldoen.

Uit de Paradise Papers blijkt dat Mynbayev ver ging om zijn aandeelhouderschap te verbergen. Niet alleen zette hij een trits aan bedrijven op, ook gingen zijn bedrijven transacties aan waarmee hij als aandeelhouder uit de boeken bleef. TMF werkte mee aan deze transacties.

Lees alle verhalen over de onthullingen uit de Paradise Papers in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden