Katholieke diepgang is niet per se prettig

Geloof is een ervaring, geen product dat verkocht of opgedrongen kan worden. De rooms-katholieke kerk slaat de plank dan ook volledig mis met haar marketingstrategiën en slogans.

Het lijkt me dat marketing in elk geval in één opzicht hetzelfde te werk gaat als de wetenschap. Bij beide disciplines is er op z'n minst een idee over het object waarop zij zich richten. Hoe beter je het product kent, des te beter weet je hoe het aan de man te brengen. En dan vooral aan welke mens. Me dunkt dat deze vuistregel even vergeten is door de marketingafdeling van de rooms-katholieke kerk.

De manier waarop de rk kerk zich de laatste tijd wenst te afficheren getuigt van een zeer geringe voorkennis omtrent haar 'geloofsartikel'. Toch is er een heuse reli-marketeer binnen de katholieke organisatie aangesteld die de marktpositie van de kerk moet opvijzelen. Ook bisschop Punt -baard wapperend in de wind, raceauto's van het Zandvoortse circuit ronkend op de achtergrond- wilde voor de camera wel even kwijt dat het hoog tijd wordt om wat aan de naamsbekendheid van zijn kerk te doen. Vandaar zeker de als prikkelend bedoelde tekst 'Pinksteren?' in opvallend rood geschilderd op zo'n leuke, door de kerk gesponserde raceauto? Zo kan de Heilige Geest nog eens uit de bocht gieren.

En zaterdag 7 juni, de dag dat de rooms-katholieke kerk in de Utrechtse Jaarbeurs het 150-jarige herstel van de bisschoppelijke orde in de lage landen vierde, mag ook gerust in het licht van deze groots opgezette publiciteitscampagne worden gezien. Daar is dan ook meteen een pakkende slogan voor bedacht. Een beetje katholiek is van nu af aan een pk-christen, dat wil zeggen: prettig katholiek. Eens kijken of Rome die lettervervanging ook zo prettig vindt.

In katholieke kringen wordt al lange tijd geklaagd dat het niet meer duidelijk is wat de katholieke presentie binnen de Nederlandse samenleving te betekenen heeft. Eigenlijk zijn katholieken, zo vindt men, tezeer 'gewone' mensen geworden. Tezeer geassimileerd. Het is waar: kruisjes aan een kettinkje zijn erg in de mode, daar kun je dus ook al niet meer van op aan.

Dus moet er een strategie ontwikkeld worden, zo werd tijdens het afgelopen Allerheiligenberaad geopperd. Het mes moet aan twee kanten snijden: katholieken moeten een in het oog lopende identiteit krijgen en parochies moeten aantrekkelijker worden. Wat dat laatste betreft, ligt er dus een directe relatie tussen geloof en kerkbank, maar dan weer niet voor Jan en alleman, want ook de pk-christelijkheid kent haar grenzen als het om gastvrijheid gaat.

Dus geen brood voor onze gereformeerde minister-president, maar wel een zegen. Bij wijze van bemoediging, of was het troost? Tijdens de openingsmis in de Jaarbeurs trad Balkenende met de hand gekruist op de borst naar voren. Die gereformeerden weten zich tenminste te onderscheiden. Misschien ook een idee voor katholieken?

Het lijkt wel of de raceauto's, festivals en slogans een eigen leven gaan leiden. Alsof we vergeten zijn waar het allemaal om begonnen is: het geloof Gods. Die reli-marketeer geeft ook wel een beetje toe dat het product van de kerk problematisch is: wat voor strategie kun je, zo moet hij zich achter zijn bureau afvragen, loslaten op de Waarheid die de kerk zegt in petto te hebben? Lastig is het ook dat je mensen niet kunt dwingen te geloven: als Gods genade valt het geloof je toe. We kunnen niet weten wanneer of hoe we geraakt worden. Geloven ontvouwt zich en soms lijkt het zich terug te trekken om plaats te maken voor ongeloof om zich vervolgens weer aan je op te dringen.

Zo'n weg vraagt moed om te vertrouwen daar waar het soms volkomen onmogelijk lijkt. Prettig? Nee, zo'n woord doet geen recht aan de diepgang van de ervaring van het geloof. En een product is het geloof al helemaal niet. Een product kun je manipuleren. Als je zo met het geloof omgaat dan zing je het nog verder los van de kerkelijke organisatie. De leer, de organisatie, de Heilige Schrift en het geloof lijken sowieso als los zand aan elkaar vast te zitten. Zou de reli-marketeer daar eens naar kunnen kijken?

En wellicht is het een goede zaak om een keertje met een gelovige te praten. Die kan de marketeer dan uitleggen dat als geloof als een product wordt opgevat, de gelovige automatisch als een consument wordt beschouwd. Hieruit volgt dat het geloof kennelijk te consumeren en dus te verteren is. Op is op, zegt mijn moeder dan. De bedrijvigheid overziend kan ik maar een ding constateren: die hele campagne is van God los.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden