Katholiek Ierland staat op drempel van homohuwelijk

Campagneposters voor het referendum in Ierland. Beeld ap

Is het nog nieuws als een Europees land het homohuwelijk wil invoeren? Wel als dat land het conservatief-katholieke Ierland is. En helemaal als de bevolking rechtstreeks over de kwestie mag beslissen in een referendum - een wereldwijde primeur.

In maart besloot een grote meerderheid van het Ierse parlement dat het homohuwelijk er mag komen. Omdat dit een grondwetswijziging vereist, moeten de Ieren er in een referendum mee instemmen. Vandaag is het zover: na een wekenlange ja/nee-campagne kunnen de Ieren eindelijk rechtstreeks hun mening geven.

In de laatste peilingen van The Irish Times staan de voorstanders op winst: een ruime 58 procent van de kiezers zou voor het homohuwelijk zijn, 25 procent tegen, en 17 procent weet het nog niet. Maar peilingen zitten er soms naast, zoals deze maand bleek toen de Britse Lagerhuisverkiezingen anders uitpakten dan voorspeld. Bovendien zijn het in Ierland vooral jongere kiezers die het homohuwelijk willen erkennen; als zij massaal thuisblijven, winnen alsnog de tegenstanders, in hoofdzaak 65-plussers. Ook behoudende immigranten met een islamitische of Oost-Europese achtergrond kunnen eventueel nog voor een verrassing zorgen.

Scheiden legaal sinds 1995
Ierland gold altijd als aartsconservatief. Het was een van de laatste westerse democratieën die homoseksuele handelingen uit het Wetboek van Strafrecht schrapte, in 1993. Pas in 1995 werd scheiden er legaal. De katholieke kerk bepaalde lange tijd de moraal, maar er is een onmiskenbare secularisatie aan de gang. Ging in de jaren zeventig nog 90 procent van de Ieren wekelijks naar de kerk, inmiddels is dat percentage geslonken naar 35 procent.

De katholieke kerk bemoeide zich overigens pas op het laatste moment met de stembusgang. Bisschoppen hielden zich lange tijd afzijdig, bang dat het contraproductief zou uitpakken als hun door pedoseksuele schandalen geplaagde instituut het moralistische vingertje zou heffen tegen het homohuwelijk. Ze lieten de strijd daarom over aan de conservatieve organisatie 'Mothers and Fathers Matter' (Moeders en vaders doen ertoe).

Pas de afgelopen week stortte de katholieke kerk zich vol overgave in de nee-campagne. Ze publiceerde een open brief mt de waarschuwing dat 'begrippen als het huwelijk en het ouderschap diepgaand zullen veranderen' als homo's mogen trouwen. Homo's verdienen weliswaar respect als mens, betoogde de kerk, maar 'homoseksuele verbintenissen kunnen op geen enkele manier als gelijkwaardig worden beschouwd' en 'stroken in de verste verte niet met Gods idee van huwelijk en familie'.

Burgerrecht
Sommige katholieken verzetten zich tegen de gepredikte moraalleer. Zo daagde een van Ierlands beroemdste nonnen, zuster Stan, de kerk uit door zich op te werpen als verdedigster van het homohuwelijk. Trouwen is gewoon 'een burgerrecht en een mensenrecht', droeg ze via de media uit.

Voorstanders van het homohuwelijk zijn verder te vinden in het parlement, dat vorige maand nog een wet aannam die homoparen adoptierechten toekent. Politici van alle grote partijen hebben burgers opgeroepen om vandaag 'ja' te stemmen. Ze vinden trouwen een burgerrecht en noemen het homohuwelijk een 'embleem van een moderne maatschappij'. Het bedrijfsleven is vooral om economische redenen vóór, want het blijkt lucratief om Ierland te kunnen neerzetten als een vooruitstrevend land.

Homo's zien het zelf uiteraard ook zitten. Zo was er de originele steunbetuiging van Ursula Halligan, politiek verslaggeefster bij het commerciële tv-station TV3. Het debat bracht haar er vorige week toe om op 54-jarige leeftijd alsnog uit de kast te komen.

Als katholieke lesbienne kon Halligan zichzelf lange tijd alleen maar zien als een minderwaardig geperverteerd persoon, vertelde ze vorige week in The Irish Times. Ze besloot naar buiten te treden en het ja-kamp te steunen, in de hoop dat ze homoseksuele jongeren van nu kon behoeden voor wat zij zelf ooit moest doorstaan. Ze citeerde een dagboekfragment uit haar tienerjaren. Er sprak een hevig verlangen uit naar de dood, naar 'ontsnappen aan deze wereld', naar 'eeuwig slapen, door niemand aangeraakt'.

De homoseksuele tv-komiek Graham Norton raakte erdoor ontroerd. Hij twitterde: 'Een hartverscheurend verhaal. Hoe iemand dit kan lezen en daarna nog 'nee' kan stemmen, is me een raadsel.'

Homohuwelijk: een Nederlands exportproduct

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld waar homo's konden trouwen. Inmiddels hebben zeventien andere landen dit voorbeeld gevolgd, vooral in West- en Noord-Europa, en in Noord- en Zuid-Amerika. Homo's in Duitstalige landen moeten zich voorlopig tevredenstellen met een samenlevingscontract. In Noord-Ierland kunnen homo's evenmin trouwen. Noord-Ierland maakt weliswaar deel uit van het Verenigd Koninkrijk, dat het homohuwelijk vorig jaar invoerde, maar het Noord-Ierse deelparlement blijft zich ertegen verzetten, vorige maand nog met een krappe meerderheid van twee zetels. Veel Oost-Europese landen erkennen geen enkele samenlevingsvorm van homo's.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden