Kasparov in nieuwe gedaante

WIJK AAN ZEE - Hoe snel kan het wereldbeeld van een mens veranderen. Het is slechts dagen geleden dat Gary Kasparov vol afschuw sprak over een voor hem totaal verwoest schaaktoernooi. Na zijn - enige - nederlaag tegen Ivan Sokolov wekte hij de indruk het liefst per direct te willen vertrekken.

Vier speelronden later, op de slotdag van het Hoogovens toernooi, had Kasparov alweer zijn vertrouwde, brutale teksten hervonden. “Dit was het beste toernooi dat ik in mijn hele carrière heb gespeeld”, verkondigde hij glimmend.

Kasparov had enig recht van spreken: hij won acht partijen in een meeslepende stijl. “Ik hou ervan te spelen”, legde hij gisteren ten overvloede uit. Wat dat 'spelen' inhoudt, weten ook zijn collega's. De wereldkampioen strijdt als een bokser en vliegt zijn tegenstanders onmiddellijk naar de keel. Het geheime recept: zijn tot in de kleinste details voorbereide varianten. Waar andere schakers in de late uren soms aan de bar of het biljart zijn te bespeuren, sluit Kasparov zich op met zijn coach Dochoian. Het is het beeld van de asceet, de goeroe die de aardse geneugten verwerpt en zich volledig wijdt aan dat ene, grote doel: de sterkste zijn.

Van alle tegenstanders die een nul incasseerden moet achteraf worden vastgesteld dat ze eigenlijk vanuit de opening al in een minder prettige positie waren gemanoeuvreerd. Kasparov: “Ik heb een paar mindere jaren gekend, maar nu durf ik van mezelf te zeggen dat ik een ander schaakniveau heb bereikt. Nooit eerder had ik zo'n vastberadenheid, nooit had ik zoveel creatieve ideeën.”

Het heeft alles te maken met zijn andere levensstijl. “Ik vermors geen tijd meer, trek elke dag tijd uit voor analysewerk achter de computer.”

Juist om die huisvlijt wordt Kasparov gevreesd. Op het gebied van de openingen is hij nauwelijks te verrassen. “De meeste schakers hebben er moeite mee de realiteit van de computer te accepteren”, aldus de toernooiwinnaar. “Het is niet: ik hou ervan of niet. De schaakcomputer is er en je moet er rekening mee houden. Zo'n apparaat werkt geen plannen voor je uit, maar je kan er wel de juistheid van je ideeën mee natrekken. Ik ben juist door de computer geometrisch veel sterker geworden.”

Alleen tegen Sokolov ging het in de negende ronde mis, maar die stelde zich dan ook dapper op en ging zelf op zoek naar het initiatief. Ook Jan Timman was slim door op een variant aan te sturen die tot eeuwig schaak leidde. Het was in die fase dat het 'beest van Bakoe' even aan zijn veerkracht twijfelde. “Ik was uitgeput”, zei hij gisteren.

Als excuus voerde hij de in zijn ogen absurde toernooiformule aan. “Men noemt die romantisch, maar schaken onder zulke omstandigheden is niet van deze tijd. Als je elke dag om half twee begint, heb je 's avonds om acht uur je enige echte maaltijd. Op deze manier voel ik er weinig voor naar Wijk aan Zee terug te keren. Dertien rondes in zestien dagen en daar bovenop nog een blitztoernooi, dat legt veel te veel druk op de schaker.”

Na de twaalfde ronde was het al duidelijk dat alleen Kasparov aanspraak kon maken op de toernooizege. Gisteren genoot hij nog na van zijn partij tegen Peter Svidler: “Van alle kanten hoorde ik lovende woorden over de offerpartij tegen Veselin Topalov, maar dit was echt mijn grootste kunststuk. Ik bracht niet zo maar een nieuwtje. Het was een geheel nieuw concept, waar het werk van jaren aan voorafging. Achter het bord bad ik 'speel Grünfeld-Indisch, laat het alsjeblieft de Grünfeld zijn.” Svidler werd in zijn vertrouwde opening weggedrukt, zocht enig tegenspel via het geven van de kwaliteit, maar moest zich na 31 zetten gewonnen geven.

In een stokoude variant van de Meraner had Kasparov vervolgens tegen Valeri Kramnik een geforceerde remiseweg paraat. Dat halve punt was voldoende voor de eindzege. Kasparov droomt in deze vorm van een confrontatie met Viswanathan Anand - nummer twee in Wijk aan Zee - om de wereldtitel. De kansen op zo'n match zijn toegenomen nu Bessel Kok, de vroegere voorman van de Grandmasters Association, in Wijk aan Zee enige gesprekken heeft gevoerd. Kok organiseerde het vorig najaar ook een oefentweekamp tussen Kasparov en Timman en wil - eenmalig, dat wel - de organisatie ter hand nemen. Kasparov: “Het is simpel, de Fide kan de titel niet meer claimen. Ik heb gehoord dat er minimaal drie miljoen dollar voor de match klaarligt. Na dit toernooi is het duidelijk wie er om de titel moeten vechten. Voor een goede dans zijn twee mensen nodig. De WK-strijd hoort, het kan niet anders, te gaan tussen de nummers twee en één: Anand en ik.”

Zettenverloop Kasparov - Svidler: 1. d4 Pf6, 2. c4 g6, 3. Pc3 d5, 4. Pf3 Lg7, 5. Db3 dc4, 6. Dxc4 0-0, 7. e4 a6, 8. e5 b5, 9. Db3 Pfd7, 10. e6 fe6, 11. Le3 Pb6, 12. h4 Pc6, 13. h5 Txf3, 14. gf3 Pxd4, 15. Td1 c5, 16. Lxd4 cd4, 17. hg6 h6, 18. Th5 De8, 19. Pe2 Dxg6, 20. Th1 Kh8, 21. Tg1 Df7, 22. Pxd4 Pd5, 23. Dd3 Ld7, 24. De4 Tc8, 25. Ld3 Pf6, 26. Dh4 Tc5, 27. Pe2 Pd5, 28. Tg6 Df8, 29. De4 Df7, 30. Kd2 Pf6, 31. De3. Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden