Kaski speurt naar religieuze activiteiten

Gemeenten weten vaak niet welke maatschappelijke activiteiten kerken en moskeeën ontplooien. Een religieus-sociale kaart kan daar verandering in brengen.

Dat stellen onderzoekers van het Kaski, instituut voor onderzoek en advies over religie en samenleving. Het Kaski viert vandaag zijn zestigste verjaardag met een symposium over de maatschappelijke betekenis van religieuze organisaties voor de lokale samenleving.

Nauwelijks vijftig jaar geleden was die betekenis volgens onderzoeker Moniek Steggerda van het Kaski ’evident en overal waarneembaar’. „Zusters en paters werkten bijvoorbeeld in scholen, ziekenhuizen en oudereninstellingen, en gemeenteleden en parochianen zetten zich via diaconieën en caritasinstellingen in voor de armenzorg. Zij deden werk dat in die tijd niet of onvoldoende door de overheid werd gedaan.”

In de loop van de laatste vijftig jaar is de kerk in het maatschappelijk veld veel minder zichtbaar geworden. Steggerda ziet daar verschillende oorzaken voor. „Door verbetering van het sociale beleid van de overheid is het werk van religieuzen en caritasinstellingen grotendeels overgenomen door de staat. Tegelijk is het aantal religieuzen afgenomen en zijn parochies en gemeenten kleiner en minder zichtbaar geworden. En een strikte opvatting van de scheiding tussen kerk en staat zorgt ervoor dat kerk en overheid weinig contact met elkaar hebben.”

Dat is aan het veranderen, volgens Steggerda, en dat blijkt uit de onderzoeksopdrachten die het Kaski de laatste paar jaar krijgt. Kerken vragen het Kaski te berekenen wat hun sociale en pastorale activiteiten in geld uitgedrukt waard zijn. En gemeenten willen graag weten wat de kerken en moskeeën zoal doen.

Volgens Kaski-directeur Ton Bernts zoeken gemeentelijke overheden óók contact met religieuze organisaties om zo migrantengroepen beter te kunnen bereiken. „De kloof is best groot”, zegt Bernts. „Religieuze organisaties zijn moeilijk toegankelijk voor mensen die de weg niet weten.”

De oplossing volgens het Kaski: een religieus-sociale kaart van de gemeente, een overzicht van alle religieuze organisaties, hun activiteiten en hun contactpersonen. Bernts: ,,Wil de gemeente bijvoorbeeld haar Antilliaanse jongeren bereiken, dan kan ze contact zoeken via de Antilliaanse migrantenkerk.”

Moniek Steggerda werkt op dit moment aan een religieus-sociale kaart van Nijmegen, waar het Kaski gevestigd is. Tot nu toe traceerde de onderzoekster 68 religieuze instellingen in de stad – christelijke instellingen, moskeeën, twee hindoegemeenschappen en boeddhistische groepen, een joodse gemeenschap en de Bahai-gemeenschap.

„Dat kostte nogal wat speurwerk”, zegt Steggerda. „Dit resultaat is een minimumaantal. We hebben vast een aantal instellingen niet kunnen opsporen.”

De religieuze instellingen houden zich onder meer bezig met pastorale activiteiten en jeugdwerk. Ze bereiken de meeste mensen met culturele activiteiten, van bedevaarten tot muzieklessen, en van een jaarlijkse bazaar tot een tentoonstelling.

Overigens, viel Steggerda op, wordt al snel gedacht dat die activiteiten georganiseerd moeten worden door een gering aantal vrijwilligers. Dat bleek in Nijmegen alleszins mee te vallen. „Het beeld was totaal niet somber”, zegt Steggerda. ,,Er zijn genoeg vrijwilligers en die zijn voldoende geschoold.”

En aan hen, zegt Steggerda, kan de – burgerlijke – gemeente nog wat hebben. „Voor de gemeente is het interessant om te weten dat religieuze instellingen goed georganiseerd zijn en dat er goed functionerende groepen vrijwilligers rondlopen. Ik zou gemeenten willen aanraden om méér te doen met de maatschappelijke mogelijkheden van religieuze instellingen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden