Kasia Chotkowska: Ik denk in poëzie

Ze bekijkt de wereld met een romantische blik en noemt zichzelf een gelukkig mens. Ze verdient haar geld buiten de poëzie om en zou het ook niet anders willen. Toch is het dichten voor haar een zaak van levensbelang. Dichteres Kasia Chotkowska (30) over haar poëzie.

Ze gaat me voor naar de keuken. Op een keukentafel met een kleed van zeil ligt een pakje Poolse sigaretten. Dit is haar werkplek. Ze vertelt het met een glimlach, want het is zo gewoon. In de kast achter haar liggen mappen waarin ze de gedichten bewaart. Ogenschijnlijk keurig gerangschikt onder 'gereed', 'in voorbereiding', 'gepubliceerd', maar de kaartjes blijken valse informanten. Het gebeurt Kasia Chotkowska maar zelden dat een gedicht af is.

In de werkkamer wordt de stilte onderbroken door bouwgeluiden van het tegenovergelegen museum Boijmans Van Beuningen. ,,Het gaat nog langer duren ook'', zegt ze met een zucht. Ze stelt prijs op rust. Als spelbreker voor de rust verkiest ze dan liever de reactie van publiek op haar gedichten. Op de bühne is de dichteres in haar element.

,,Tijdens een voordracht krijgen gedichten een extra dimensie. Met mijn stem benadruk ik de betekenis die het gedicht tijdens het schrijven meekreeg.'' Daarom is ze ook van mening dat gedichten voorgedragen moeten worden. ,,Als ik schrijf ben ik alleen, het publiek is ook in mijn hoofd niet aanwezig. Ik lees hardop voor en sleutel aan het ritme tot het goed is.'' Indien dat laatste punt zich niet aandient, verdwijnt het vel in een map. Later zal zij het weer eens proberen.

Als gedichten het predikaat 'af' hebben gaan ze mee naar optredens. Voor Kasia Chotkowska is de voordracht het laatste stadium van een gedicht. Alsof het kind op eigen benen gaat staan. Het contact met het publiek is het delen van de emotie. Zoals die keer dat het publiek nog voordat zij met de laatste alinea kon beginnen, reeds het applaus had ingezet. ,,Toen heb ik die alinea ook maar op het papier geschrapt.''

Soms komt het voor dat ze zelf iets wil veranderen met gedichten die zijn verschenen in haar in eigen beheer uitgebrachte bundel. Dan leest ze weer eens voor en krijgt de neiging een woord te veranderen. Soms een zin. Maar de woorden liggen verankerd op het papier. Het is ook daarom dat zij niet uit het hoofd voordraagt, want ze wil zich volledig concentreren op de woorden en de intonatie.

,,Al vroeg moest ik gedichten leren opzeggen. Opdreunen. Tot mijn elfde woonde ik in Warschau en op school moesten we regelmatig beroemde gedichten van buiten leren.'' Nog steeds kan ze flarden citeren. Het heeft haar het denken in beelden bijgebracht, of het in ieder geval versterkt. ,,Het is hersengymnastiek, maar tevens een manier van schrijven. Ik denk in poëzie.''

Toen haar moeder eens met haar sprak over de onderwerpen waarover zij dicht, zei zij dat het altijd zulke grote thema's waren. De liefde, het ongeluk, de vreugde, schrijf toch eens iets over iets kleins. Maar juist dat valt de dichteres zwaar. Ze nam het in haar achterhoofd mee en kwam later tot het gedicht 'Een vlieg in je kamer'. Gaandeweg het gedicht transformeert de vlieg toch tot iets groters, een gedachte die maar niet wil verdwijnen.

Chotkowska vertelt dat ze nu een gedicht wil schrijven over een spijker. Het broedt in haar hoofd als een ei dat tijd nodig heeft om uit te komen. ,,En dan kan het plots verschijnen. Dan schrijf ik het zo op.''

Het is makkelijker om over de grote gevoelens te schrijven, zoals het ook eenvoudiger is om over het geluk te dichten. Maar juist als zij een minuut ongeluk ervaart buit zij het uit. Ze dicht makkelijk met negatieve gevoelens als bron. Een minuut ongelukkig zijn levert genoeg inspiratie voor vele regels. ,,Ik ben een gelukkig mens'', zegt ze.

Het dichten gebeurt bij Kasia Chotkowska tussen de bedrijven door en ze is van plan dit zo te blijven doen. Een uitgever heeft ze nog niet gevonden en een leven als voltijd dichter kan zij zich niet voorstellen. ,,Proza kun je van negen tot vijf uitwerken, maar gedichten zijn niet op te roepen.''

Chasia Chotkowska is morgenavond om 23.15 uur te horen tijdens Poetry Pandora, een nieuw programmaonderdeel bestemd voor dichters die nog niet of heel onlangs in druk zijn verschenen. Schouwburgcafé Floor in Rotterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden