’Karst doodzwijgen was fout signaal op herdenking’

2009-05-08 APELDOORN - Bloemenzee vrijdag bij monument De Naald in Apeldoorn. De gemeente verwacht dat vrijdagavond veel mensen op de openbare herdenking op het Marktplein zullen afkomen. Ook verwachten ze veel mensen bij De Naald. De omgeving van theater Orpheus in Apeldoorn en de straten richting Paleis Het Loo zijn vrijdag voor gemotoriseerd verkeer afgesloten. ANP VALERIE KUYPERS (ANP)

Ikon-pastor Bram Grandia is een van de weinigen met kritiek op de herdenking in Apeldoorn. Hij miste de kaars voor de dader.

’Nee, ik was niet in alle opzichten tevreden. Er was afgelopen vrijdagavond veel onduidelijkheid rondom het karakter van de nationale herdenking. Paul Witteman had het over een dienst. De NOS commentatrice sprak over dominee Jacobine Geel, hervormd predikante. Het was geen dienst en Jacobine Geel is geen hervormd predikante maar een gereformeerd (inmiddels PKN) theologe. Was het wel een herdenkingsdienst geweest en was Jacobine Geel wel predikante geweest, dan was het onmogelijk geweest om de dader dood te zwijgen en aan zijn dood en aan de rouw van zijn familie geen plek te geven in de liturgie. Onmogelijk voor een kerk die navolger is van Jezus die aan het kruis bad voor de moordenaars die naast hem hingen. In de ruimte van de kerk is ook ruimte voor daders en hun familie.”

„Dat trof me afgelopen vrijdag. Koningin Beatrix is koningin van alle Nederlanders, ook van Karst T. en zijn familie. Dat betekent voor mij koningin zijn bij de gratie Gods. Nu had de nationale herdenking iets van een collectieve rouw om het leed van de slachtoffers en een collectieve buitensluiting van de dader en daarmee van zijn vader en moeder, zijn zussen en broer. Nu weten we dat de orde weer hersteld kan worden door de kwade machten buiten te sluiten. Zo lijkt het kwaad bezworen en kunnen ‘we’ weer verder.”

„Zelden heb ik helderder gevoeld wat het verschil is tussen een kerkdienst en een seculiere plechtigheid. Ik begrijp wat Jacobine Geel zei bij Pauw en Witteman, namelijk dat uit piëteit voor de zes slachtoffers en hun familie niet gekozen is voor een zevende kaars. In de ruimte van de kerk had de pastor met de familie van de nabestaanden in gesprek moeten gaan en hen duidelijk maken dat ook voor Karst T. een kaars aangestoken zou worden. In dezelfde rij als de andere zes of op een aparte plaats? Dat is een zaak van gesprek. Nu lijkt het erop dat er gewoon niet over is nagedacht. Maar deze mens die en dader en slachtoffer is, doodzwijgen, is een verkeerd signaal. Er zijn mensen die Karst T. begrijpen. Er zijn mensen die in gedachten vaak hetzelfde hebben gedaan.”

„We weten niet of het poging tot moord, doodslag of zelfdoding was. We weten het niet. Hij wordt neergezet als de eenentwintigste-eeuwse Balthasar Gerards. Wellicht gaat hij zo de geschiedenisboeken in. Wellicht zal daar ook in vermeld worden dat de steun voor het Oranjehuis nog nooit zo groot is geweest als na deze brute moordaanslag.

„Het verhaal komt er anders uit te zien als het een poging tot zelfdoding is van een man die het om wat voor reden dan ook, bijvoorbeeld om reden van een dwangbevel in naam der koningin, gemunt heeft op het symbool van die orde die mensen in grote problemen met dwangbevelen tot aan de rand van de waanzin kan drijven. Het verhaal komt er anders uit te zien als het gaat om een zelfdoding tegen de obelisk vlak voor het gezicht van de koninklijke familie en het hele Nederlandse volk. Het zijn allemaal mogelijkheden. Er is geen laatste antwoord.”

„Hoe dan ook, deze man heeft ook na zijn dood recht op een advocaat en hij heeft recht op een plek in de collectieve ruimte waar gerouwd wordt om deze vreselijk gebeurtenis die inmiddels aan acht mensen het leven heeft gekost.”

„Dominee Rob Visser van de grote Kerk in Apeldoorn heeft vanaf de eerste dag een goede toon gezet door de slachtoffers van de actie van Karst T. en Karst T zelf in een adem te noemen. De compassie van de gemeente van Christus overstijgt het schema van goed-fout, dader-slachtoffer. Dat is mooi en lastig. Dat is ergerniswekkend. Niemand die zich verdiept in de weg van Jezus zal beweren dat die weg voor de hand liggend is. Welke herder laat 99 schapen achter om het ene verloren schaap te zoeken? Belachelijk toch?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden