Kars Veling 'Je moet echt in zo'n vlinder duiken'

"Het is altijd weer een belevenis: de eerste vlinder van het jaar. Ditmaal zag ik hem half maart. Heel laat. Het frustreerde me omdat mijn collega's en buren al veel eerder vlinders hadden gezien. Vlinderoverwinteraars die hier hun winterslaap houden kunnen op een mooie zonnige dag in februari tevoorschijn komen. Ik ga op zo'n dag dan ook gericht zoeken, inmiddels weet ik precies welke tuintjes in mijn buurt zo vroeg in het jaar bloeiende heide hebben: daar is voor vlinders wat te halen.

Een paar dagen voordat ik mijn eerste voorjaarsvlindertje vond was ik er in mijn droom al mee bezig. Ik droomde over een landkaartje, hij zat op een steen in de zon. De context herinner ik me niet, wel mijn blijdschap, want bij ons zie je deze soort niet veel. Ik droom vaker over vlinders en vooral over het vlinderen: op pad zijn en zoeken. Hoewel ik nooit in een tropisch oerwoud ben geweest, heb ik meermaals gedroomd dat ik daar liep en enorme morpho's vond met van die metallic blauwe vleugels. Een vreemde droom, want mij zeggen die tropische giganten weinig; de gewone soorten, zoals zo'n klein boomblauwtje dat thuishoort in mijn tuin, vind ik eigenlijk veel leuker.

Vanaf 1990 loop ik elke week in de zomer met mooi weer een vaste route en tel de vlinders. Dat zijn steeds dezelfde vijftien soorten, maar het is altijd spannend hoeveel je er vindt. Het aantal vlinders in Nederland is de laatste decennia bijna gehalveerd. Toch zie je nu voor het eerst een voorzichtig herstel: iets meer soorten gaan voor- dan achteruit. Als jongen ging ik met een vriendje naar Limburg om op de Pietersberg de koninginnenpage te zoeken, want alleen daar kwam hij voor. Nu zit hij overal in Zuid-Nederland. Juist met zeldzame vlinders als zilveren maan, grote parelmoervlinder en het spiegeldikkopje gaat het beter, vooral dankzij natuurbeschermingsmaatregelen. Voor sommige vlinders hier is ook de klimaatverandering gunstig, maar in Zuidoost-Europa wordt het te warm en te droog. Mobiele soorten schuiven daardoor op naar het noorden.

Sinds ik in 1989 bij de Vlinderstichting begon heb ik het dal meegemaakt. Het is mooi als je dan toch iets bereikt. Je moet echt in zo'n vlinder duiken en kijken wat hij nodig heeft. Zo zijn we nu bezig met een door de Postcodeloterij betaald project om op vijftig locaties 'idylles' aan te leggen: bloemrijke plekken van soms meer dan een hectare. Daarmee redden we de vlinders en bijen niet, maar door er zoveel mogelijk mensen bij te betrekken creëer je draagvlak. Veel gemeenten, natuurbeheerders en particulieren zijn geïnteresseerd en willen helpen. De Vlinderstichting treedt altijd adviserend op, het is heerlijk dat we nu eindelijk zelf iets kunnen doen."

Kars Veling (1960) is projectleider bij de Vlinderstichting. De organisatie ijvert voor de bescherming van vlinders en libellen, doet onderzoek, geeft voorlichting, en verzorgt lespakketten voor basisscholen met echte eitjes, rupsen en poppen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden