Karla is verliefd op de rottweiler

Bittere pil van Elvis Peeters over de mens als dier

Dierenverhalen zijn zo oud als de weg naar Rome. Van 'Reynaert de vos' tot 'Animal Farm', zolang de literatuur bestaat heeft de mens fabels geschreven en gelezen om zichzelf beter te leren kennen. Van oudsher heeft de fabel een antropomorf karakter, de dieren die er de hoofdrol in spelen zijn vermomde mensen maar vanzelf krijg je net zo goed de omgekeerde boodschap mee: mensen zijn ook dieren. Dat is in elk geval wat er gebeurt in Elvis Peeters' roman 'Jacht'.

Elvis Peeters, pseudoniem voor de Vlaamse zanger en schrijver Jos Verlooy, soms in samenwerking met zijn vrouw Nicole van Bael, schreef eerder romans die opzien baarden door de onverschilligheid die de hoofdpersonen ten toon spreiden. In 'Wij' wordt een stelletje pubers opgevoerd dat illusieloos ongelukken veroorzaakt en zich aan seksuele uitspattingen overgeeft, met zelfs de dood als gevolg. 'Dinsdag' gaat over een bejaarde die het allemaal niks kan schelen hoe hij geleefd heeft, het is gegaan zoals het is gegaan. De mens als onbarmhartig oerwezen, zeg maar.

Ook in 'Jacht' spelen instinct en dubieuze beschaving een belangrijke rol. Het gaat om 'het recht van de sterkste'. Het verhaal wordt gedragen door zowel mensen als dieren, maar ze reageren beide als een soort emotionele hybriden, mensen met meer primitieve aandriften dan goed voor ze zijn, dieren met een hogere graad van bewustzijn en intelligentie dan je zou denken. In de grond zijn we dezelfde wezens; dat zou boodschap nummer één kunnen zijn.

Het verhaal verloopt vreemd, tussen realisme en surrealisme in. Jager Erik heeft illegaal een hert geschoten en probeert er ongezien mee thuis te komen. Karla zijn overbuurvrouw krijgt op zeker moment opdracht Erik in zijn burgerlijke baan, ergens in een steengroeve, te ontslaan. Zelf is ze verliefd op een rottweiler die in uniform door het stadje paradeert, gesecondeerd door een stelletje dienstbare buldoggen. En dan zijn er nog een ouwe knol met een kar die ook in die groeve komt te werken en een jonge vos die uit het bos in een soort verstedelijkte vossenwereld terechtkomt vanwaaruit hij de wereld moet veroveren.

Ze hebben allemaal met elkaar te maken maar ze verstaan en begrijpen elkaar allemaal net niet. Dat zou een volgende boodschap van deze fabel kunnen zijn: hoe we onze beschaving ook proberen in te richten, het blijft los zand.

Eerlijk gezegd wordt de verhaallijn voornamelijk overeind gehouden door de vreemde uitmonstering van de personages en enerzijds de primitieve mensengedachten, anderzijds de gecultiveerde dierengedachten. De schrijver(s) doet (doen) erg zijn (hun) best om ervoor te zorgen dat je steeds voelt dat het een fabel is, symbolisch, veelbetekenend. Zo is bijvoorbeeld de scène waarin Karla met de rottweiler naar bed gaat, in de kern een vorm van bestialisme, zo beschreven dat je min of meer vergeet dat het om een vrouw en een hond gaat. Het zijn gewoon allemaal verklede mensen met een boodschap, realiseer je je.

Ook het menselijke instinct wordt bruut en zonder veel subtiliteit neergezet. Hier bijvoorbeeld, Erik de jager met zijn geweer: "Het lag in zijn handen, vrij, ongestoord, een enkele kogel in het magazijn. Vandaag hoeft hij die niet te sparen voor een geschikt beest. Hij bevoelde het wapen en zijn vinger kromde zich vanzelf rond de trekker. Een troebele sensatie, de kolf tegen zijn heup. De loop schuin omhoog gericht als een metalen erectie van wat misschien geen argumenten zijn, maar toch een gewettigde verontwaardiging die hij zou kunnen onderbouwen als iemand daar oren voor had. Hij heeft genoeg bewezen waartoe hij in staat is." Het geweer als erectiel verlengstuk van de man, kan het opzichtiger?

Ongetwijfeld is deze 'van dik hout zaagt men planken'-opvatting over de mens de bedoeling. Het verhaal gaat over oerdriften en de manier waarop het verteld wordt, past daarbij. Dat geeft deze fabel een soort afstotelijkheid die tegelijk fascineert. Ik ken weinig romans die zo uitdagend je leesplezier op de proef stellen terwijl ze toch overduidelijk iets te zeggen hebben. Dat is een verdienste maar ook een gevaar. Peeters geeft ons een bitter medicijn dat lang niet iedereen zal slikken.

Elvis Peeters: Jacht Podium; 200 blz. euro 17,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden