Karikatuur van een afgelegen Ierse gemeenschap

'De manke'
Van Martin McDonagh door Toneelgroep Maastricht o.r.v. Arie de Mol. Op locatie Bosscherveld te Maastricht t/m 10-7 (beh. ma/di).

Onnozele halzen zijn het, die makkelijker schelden en meppen dan praten. Bij gebrek aan communicatieve vaardigheden bekogelen ze elkaar met lege blikjes en 'vullis' of, als die toevallig dichter bij de hand liggen, met stenen. Of zitten elkaar na met vervaarlijk hoog geheven stokken.

In zo'n gemeenschap, in een afgelegen streek, heerst het recht van de sterkste. Wie daar een handicap heeft, kan het wel schudden. Tot het nieuwtje rondgaat, dat aan de overkant van het water een filmploeg uit Hollywood is neergestreken en de mankepoot uit het dorp als enige de kans krijgt het geluk te beproeven.

In 'De manke' ('The cripple of Inishmaan', 1994) portretteert Martin McDonagh (1970) een Ierse gemeenschap, die hemzelf vreemd is. Londenaar van geboorte, met Ierse arbeiders als ouders, kwam hij hooguit in de vakantie op dat eiland. En 'De manke' laat hij ook nog eens spelen in de jaren dertig.

Het is dus armoe troef, maar tevens een en al achterlijkheid. Je kunt je wel voorstellen dat de Ieren niet bepaald stonden te juichen toen McDonaghs stukken uitkwamen. Nu is theater er niet om de werkelijkheid weer te geven, maar om een visie daarop te tonen. En wellicht is dat, waar het in feite aan schort in 'De manke'.

Het stuk schetst een uiterst primitieve wereld, waar elke relativering stukloopt op grauwe bekrompenheid, waar rauwheid en sentiment dicht bij elkaar liggen. Met realisme kom je dan niet ver. Dat zou vooral op het lachwekkende speculeren. Regisseur Arie de Mol zoekt het, als vaker, meer in theatrale contrasten.

De Mol heeft het stuk geënsceneerd als een variant op de vaudeville. Enerzijds cabareteske scènes met het gekift van de dorpsbewoners en een hulpverlener die vergeefs de liederlijke uitwassen probeert te stelpen, anderzijds gestileerde ensembledansen en -liederen, terwijl muzikant Erik Vandenberge de boel opzweept met doorgerookte blues.

Op de speellocatie, een vervallen bedrijventerrein uit de steenkolengastijd van begin vorige eeuw, geeft die opzet zeker schwung aan de voorstelling. Geen verdieping, ondanks een enkele licht actualiserende noot. Het stuk blijft hangen in karikaturen. Misschien is dat in de zomer net voldoende, zo buiten, waar een fikse regenbui weer wel ware betrokkenheid baart. Niet met de personages, maar met de moedig doorspelende acteurs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden