Kardinaal Simonis wist al veel eerder van misbruik

In 2000 kreeg de toenmalige aartsbisschop al brief over zaak-Niënhaus, zegt hij in biografie

Hij is een van de hoogstgeplaatste Nederlandse katholieke geestelijken van wie bekend is dat hij kinderen heeft misbruikt. Tussen de jaren vijftig en zeventig van de vorige eeuw vergreep voormalig hulpbisschop van Utrecht Jan Niënhaus zich aan vier jongens. Dat werd lang stilgehouden, totdat dit voorjaar bleek dat de rk kerk in 2012 klachten tegen Niënhaus (1929-2000) gegrond had verklaard. Dat was niet bekendgemaakt om 'vertrouwelijkheid'.

Naar nu blijkt, wist kardinaal Ad Simonis al veel eerder van beschuldigingen tegen Niënhaus. Simonis was van 1983 tot 2007 aartsbisschop van Utrecht en voorzitter van de Nederlandse bisschoppenconferentie. In oktober 2000 ontving hij een brief van een man die stelde dat Niënhaus zich had bezondigd aan 'erotische stoeipartijen' met hem. Simonis besloot geen actie te ondernemen naar aanleiding van die beschuldiging.

Deze gang van zaken wordt beschreven in Simonis' biografie 'Kerkleider in de branding'. Het boek, deze week verschenen, is geschreven door oud-Trouw-journalist Ton Crijnen.

In 2010 werd Simonis in het tv-programma 'Pauw en Witteman' bevraagd over het seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk. 'Wir haben es nicht gewusst', zei de kardinaal toen. In zijn biografie stelt hij nu het tegendeel. "Het nieuws was schokkend en pijnlijk", blikt Simonis terug op de beschuldiging aan Niënhaus' adres. Na overleg met zijn rechterhand vicaris-generaal Piet Rentinck (een goede vriend van Niënhaus) besloot Simonis de hulpbisschop 'bij gebrek aan bewijs' niet met de brief te confronteren. Niënhaus was op dat moment ernstig ziek en overleed twee maanden later.

Toen jaren later de commissie-Deetman het seksueel misbruik onderzocht en Simonis vragen stelde over Niënhaus, vertelde de kardinaal wat hem bekend was. De bewuste brief uit 2000 trof de commissie in het archief van het aartsbisdom niet aan.

"Het optreden van Simonis is kenmerkend voor de rooms-katholieke kerk", reageert voorzitter Guido Klabbers van de Koepel Landelijk Overleg Kerkelijk Kindermisbruik. "Bij gebrek aan bewijs krijgen de daders in een misbruikzaak het voordeel van de twijfel. Dat steekt."

Het is de tweede keer dat blijkt dat Simonis vroeg op de hoogte was van misbruik. In 2011 bleek dat hij in 1991 een pedoseksuele priester in bescherming had genomen.

De Verdieping 12

Een aardige pessimist

Verklaring

Meer dan twintig kerken hebben woensdag in Zeist een verklaring getekend waarin ze uitspreken zich sterk te blijven maken voor een veilige leef- en werkomgeving binnen de kerk. "De kerken veroordelen grensoverschrijdend gedrag en spreken uit misbruik in pastorale of andere relaties tegen te gaan", staat in de verklaring. Het initiatief ervoor is genomen door de Raad van Kerken in Nederland en tot de ondertekenaars behoort ook de rooms-katholieke kerk.

Voorzitter Guido Klabbers van de Koepel Landelijk Overleg Kerkelijk Kindermisbruik (KLOKK), de organisatie van misbruikslachtoffers in de kerk, is weinig tevreden met de verklaring. "Slachtoffers zijn niet betrokken geweest bij deze verklaring", zegt hij. "Zolang dat niet het geval is, is dit soort initiatieven uitsluitend voor de bühne."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden