Karate Bob: wat begon als een thriller eindigde in een tragedie

Ruim drie weken geleden, op 5 november, mailde Slobodan Mitric (68) aan buurthulp in Amsterdam-Oost: 'Wat ik nodig heb hier bij mij is dat iemand helpt om de vijftig vuilniszakken bij containers te brengen zodat ik weer vijftig nieuwe vuilniszakken langzaam kan vullen en de ruimte kan schoonmaken waar ik sinds 1986 werk en woon'.

Mitric, die in de jaren '70 en '80 nationale bekendheid verwierf als Karate Bob, overleed vrijdag aan hartfalen. Sinds het overlijden van echtgenote en kunstenares Iris de Vries op 10 januari 2006 leefde de ongewenst vreemdeling als een kluizenaar op hun zolderkamer aan de Amsterdamse Zeeburgerdijk. Hij was daar verstoken van elke vorm van reguliere bijstand of hulpverlening.

Door het ontbreken van een uitkering was hij voor zijn levensonderhoud afhankelijk van enkele weldoeners. Zijn boekenuitgever en excentriekeling Robert Jan Kelder en zijn raadsman Henri Sarolea liepen hierin voorop. Donderdagavond nog bracht de advocaat hem, traditiegetrouw eens per maand, eten en geld.

Het leven van Mitric houdt het midden tussen een thriller en een roman, uitmondend in een tragedie. Op kerstavond 1973 schoot de in Servië geboren agent van de toenmalige Joegoslavische geheime dienst op het Weteringcircuit in Amsterdam drie mensen dood. De slachtoffers, leden van de Servische en Russische geheime dienst hadden een dag eerder geprobeerd Mitric te liquideren. Hij zou een opdracht hebben geweigerd. Hierna had de dienst het op hem gemunt.

Voor drievoudige doodslag kreeg hij in Nederland dertien jaar gevangenisstraf opgelegd. Na zijn vrijlating in 1986 wilde de Nederlandse staat hem terugsturen naar Belgrado. Op het laatste moment zette de rechter hier een streep door. Hij noemde het aannemelijk dat Mitric in Belgrado alsnog de doodstraf zou krijgen voor desertie en het doden van enkele landgenoten.

Maart 1992 trouwde karatespecialist Mitric met Iris de Vries. De huwelijksplechtigheid tegen gratis tarief op een maandagochtend in Amsterdam was sober, maar vol blijdschap. Vijf maanden later werden schaduwkanten voelbaar in de zolderkamer. De gemeente Amsterdam stopte Mitric' bijstandsuitkering omdat hij illegaal in Nederland verbleef en feitelijk het land uit moest. Het paar was sindsdien aangewezen op enkel de bijstandsuitkering van De Vries.

Vanwege de status van ongewenst vreemdeling ontbeerde Mitric formele ondersteuning. Zijn echtgenote bestookte ministers, Kamerleden, hoogleraren en Trouw met talloze brieven, in de hoop dat publiciteit (lokale) bestuurders en andere autorititeiten tot actie zou bewegen. Die hulp bleef uit. Haar schilderijen en de toneelstukken en boeken die Mitric schreef, brachten onvoldoende geld in het laatje.

Op 10 januari 2006 overleed Iris de Vries aan kanker. Slobodan Mitric heeft altijd beweerd dat zij is vermoord. Met haar overlijden stopte haar uitkering, waardoor Mitric volledig verstoken raakte van inkomsten. Pogingen van de toenmalige bewindslieden Fred Teeven en Rita Verdonk om hem alsnog uit te zetten naar Belgrado, verzandden uiteindelijk.

Mitric kwam de laatste zeven jaar niet één keer buiten. Zijn voeten en benen bestonden uit zweren. In zijn onverwarmde zolderkamer vulde hij zijn dagen met het schrijven van boeken en het versturen van veel e-mails. Die gingen onder anderen naar de Amerikaanse president Obama, de Hilversumse theoloog prof.dr. J.P. Boendermaker en de Amsterdamse 'straatdokter' Co van Melle, in de hoofdstad verzorger van verslaafden en onverzekerden.

Door achterdocht en toegenomen geloof in complotten was zelfs voor zijn weldoeners de omgang met Mitric vaak niet eenvoudig. Mentaal was hij ijzersterk. Zijn kleine hart bleef overeind, getuige een mail van 11 augustus vorig jaar.

Nadat hij zijn uit een raam gevallen kat terugvond, schreef hij, vertaald uit zijn Koeterwaals: 'Nu is Mjauw thuis, heb water en eten gegeven, ze was zeer hongerig. Nu slaapt ze lekker in haar mandje bij mij in computerkamertje. Hoop dat ze het redt', lieve groeten, Slobodan Slobodan'.

Advocaat: beschamend

In een reactie op het overlijden van Slobodan Mitric zegt advocaat Henri Sarolea: "Het is beschamend hoe afstandelijk wreed 'het systeem' zich met name na het overlijden van zijn vrouw Iris is blijven opstellen. Dit geldt zeker voor de laatste jaren nadat ook de staatsartsen hadden vastgesteld dat reizen naar een ander land niet meer van hem kon worden gevergd. Hoewel Slobodan geen enkel perspectief meer had op wonen elders, bleef de staat hem tegelijkertijd toch elke aanspraak ontzeggen op zelfs een basale voorziening als de gezondheidszorg."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden