Karakters van stadslandschappen

T/m 30 dec. in Galerie Willy Schoots, Willemstraat 27, Eindhoven. Geopend op woensdag t/m vrijdag 11-18 uur, zaterdag 11-17 uur, zondag 13-17 uur, gesl. zondag 31 dec.

CEES STRAUS

Ad van Nieuwenhuyzen, wiens nieuwe stadslandschappen op een mooie, overtuigende tentoonstelling in Galerie Willy Schoots in Eindhoven hangen, toont dat hij nog altijd nieuwe wegen in het landschapsschilderen kan vinden. Het mag in de schilderkunst als een beproefd thema worden beschouwd, in zijn optiek is het nog lang niet uitgeput.

De afgelopen jaren heeft hij stelselmatig nieuwe oplossingen gezocht, met vaak verrassende uitkomsten. Zo onderzocht hij de mogelijkheid van het oproepen van driedimensionaliteit binnen de beperking van het platte vlak. Het mondde uit in van buiten afkomstige schaduwprojecties op een glinsterende (water)oppervlakte. De schaduwvormen ontwikkelden zich tot een egaal ingekleurd vlak, zonder symbolische betekenis, dat geprojecteerd werd tegen een abstract opgezet landschap.

Reliëfs

Van Nieuwenhuyzen zet met wat hij zelf wandbeelden noemt, een nieuwe stap in de benadering van het landschap. Zijn beelden kunnen ook reliëfs worden genoemd, ze komen deels los van de muur om zich in de ruimte te willen verheffen, maar lijken daarover langdurig te twijfelen. Omdat ze altijd met verf worden behandeld, blijven ze echte schilderijen.

Het driedimensionale karakter blijft bescheiden en uit zich introvert, alsof elke vorm van banaliteit moet worden vermeden als de voorstelling echt in de ruimte zou staan. Van Nieuwenhuyzen waakt er voor dat zijn beelden anekdotisch worden. Er is altijd een conceptueel moment, een idee dat zo min mogelijk moet worden beschreven.

Ingetogenheid kenmerkt ook de materiaalkeus. De beelden worden lineair opgebouwd uit afvalhout en vervolgens beschilderd met restjes verf. Die kleuren worden soms ter plekke, dus op het hout, gemengd, waarbij de schilder er niet voor schroomt om nat in nat te werken. Dat geeft een craquelé-effect, wat kan worden beschouwd als een toevoeging aan het reliëf-achtige karakter. Van Nieuwenhuyzens kleuren zijn nooit primair, zoals ze ook nooit zonder meer direct op het hout worden aangebracht. Er wordt gegrond, weggeschuurd, overgeschilderd en opgepoetst, vervolgens getamponeerd en meestal wordt de verf van haar glans ontdaan om de kleur diepte te geven.

Zo ontstaat een spanning tussen enerzijds het 'afvalidee', het hergebruik van het materiaal en de rijke geladenheid van het materiaal dat in de verste verte niet meer aan recycling doet denken. Van Nieuwenhuyzen is dan ook geen maker van ready mades, van gevonden voorwerpen die in een nieuwe context komen te staan. Hij kiest afvalhout en restjes verf vanwege de mogelijkheden die de materialen hem bieden, mogelijkheden die hij waardeert om hun ingetogenheid. Maar hij voegt er nauwelijks zaken als vervanging, verlorenheid en vergankelijkheid aan toe, zaken die automatisch uit het materiaal zouden voortvloeien. Niettemin is Van Nieuwenhuyzen nog altijd een oprechte romanticus. Dat is niet zozeer terug te vinden in zijn materiaalkeuze als in zijn voorstellingen. Hij schildert zijn stadslandschappen als herinneringsbron, waaruit de essentie is overgebleven.

Opvallend is zijn keuze voor plaatsen die aan het water liggen. Behalve eerdergenoemde plaatsen herinnert hij zich steden als Barcelona, Bergen aan Zee, IJmuiden, Parijs, Cannes, Cadaquès, Wijk bij Duurstede en Marseille. Sommige van die steden worden getypeerd door een hard karakter, zoals het weinig poëtische Marseille, maar meestal overheerst de lichtinval die boven water doorgaans heel lucide is, die transparant is en inzicht verschaft.

Bekend is dat hij enige jaren in Barcelona heeft gewoond. Dat is een havenstad, weliswaar een Spaanse stad, maar bovenal aan de Middellandse Zee gelegen, een gegeven dat het deelt met een aantal andere steden in Zuid-Europa. Deze periode, die definitief is afgesloten - tegenwoordig werkt hij wisselend in Amsterdam, Noord-Frankrijk en Parijs - heeft diepe sporen in zijn werk achtergelaten. De voortdurende aanwezigheid van het water, een gemeenschappelijk idee dat niet aan landsgrenzen is gebonden, leidde tot een gevoel, dat hij veelvuldig heeft willen uitbeelden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden